جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫خمس و زکات دو واجب مالي در فقه اسلامي به‌شمار مي‌رود، که با شرايط ويژه‌اي بر ذمه فرد مسلمان قرار مي‌گيرد، و با استقرار آن‌ها، تکليف‌هاي ديگري نسبت به حفظ و پرداخت آن نيز به ذمه مکلف مي‌آيد. درباره چگونگي تعلق خمس و زکات ميان فقها اختلاف نظر وجود دارد؛ قول مشهور ميان فقها، تعلق خمس و زکات به اصل مال مي‌باشد؛ نتيجه اين ديدگاه آن است که در صورت تلف‌شدن عين مال، چيزي بر ذمه مالک نخواهد بود. ضمان نيز در حقوق شرعي، از نوع قهري مي‌باشد که بدون قصد و انشاء و به حکم شارع حاصل مي‌شود. يکي از موجبات ضمان، اتلاف است، و هرگاه مالک بعد از فراهم شدن شرايط وجوب خمس و زکات، افراط و تفريط نمايد و آن را تلف کند، به‌طور قطع ضامن است. در اين راستا، اگر در شهر مالک، نيازمندي نباشد، مالک مي‌تواند حقوق مالي را به شهر ديگر منتقل کند، و در صورت تلف شدن وجوه، ضمانتي متوجه مالک نخواهد بود. برخي از فقها نيز معتقدند، در صورت وجود نيازمند در شهر مالک، او باز هم مي‌تواند به‌شرط ضمان، حقوق مالي را منتقل کند. همچنين اگر يک سال بر مال بگذرد و مالک قادر بر پرداخت حقوق مالي آن باشد، اما بدون عذر پرداخت را به تأخير اندازد، در صورتي که مال از بين برود، ضامن است. اگر در اثر تأخير، قيمت مال تغيير کند در پرداخت زکات، قيمت روز جداسازي ملاک خواهد بود، و در پرداخت خمس نيز تعلق خمس به مقدار افزوده قيمت، موافق عمومات ادله مي‌باشد. درباره فرار از زکات نيز دو دسته از روايات وجود دارد که وجه جمع ميان آن‌ها جواز فرار از زکات پيش از فرارسيدن سال است. همچنين پرداخت خمس و زکات به غيرنيازمند و مستحق، ضمانت مالک را در پي داشته، و دريافت آن از سوي فردي که شرايط دريافت را ندارد، نيز باعث ضمانت است.

منطقه چاهگاه با وسعت 1637 کیلومتر مربع در مرکز استان بوشهر واقع شده است. آن در مختصات جغرافیایی 51 درجه و 29 دقیقه تا 52 درجه و 9 دقیقه طول شرقی و 28 درجه و 6 دقیقه تا 28 درجه و 42 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. منطقه جزء زون ساختاری زاگرس چین خورده و بخشی از حوضه آبریز رودخانه مند می‌باشد. این محدوده از جنوب شرق به محدوده های باغان و ریز، از شمال به محدوده برازجان اهرم و از غرب به خورموج، از شرق به محدوده های دژگاه- کورده و دارالمیزان و از شمال شرق به دشت پلنگ منتهی می‌گردد. رودخانه مند به عنوان رودخانه اصلی منطقه از سمت جنوب شرق وارد منطقه شده و با راستای شمال غربی حرکت نموده و از غرب منطقه خارج می‌شود، منطقه دارای سه دشت لاور– سنا، شنبه– درویشی(چاهگاه) و کردلان می‌باشد. کیفیت آب زیرزمینی دشت کردلان مناسب ترین وضعیت را در محدوده مطالعاتی دارد. منطقه چاهگاه دارای 6 تاقدیس اصلی(خورموج، کاکی، نمک، شیرکوه، خرتنگ و سیاه)، 2 تاقدیس که بخش کوچکی از آن در منطقه واقع شده(پازنان و ماده کوه)، 2 گنبد نمکی، گسل تراستی اسلام آباد و گسل خرتنگ و گسلهای عرضی(همچون گسل عمل نموده در شنبه و کاردانه) می‌باشد. در اثر گسل رورانده(گسل تراستی اسلام آباد)(با راستای شمال غرب- جنوب شرق) ردیف های رسوبی سازند گچساران بر روی سازند میشان قرار گرفته و باعث شوری زیاد آب آن منطقه و چاه بهره برداری W18 شده است. گنبدهای نمکی موجود در منطقه باعث شوری آب زیرزمینی و سطحی شده‌اند. جهت و شیب هیدرولیکی آب زیرزمینی عمدتا از شرق و شمال شرق به سمت غرب منطقه می باشد. نوع اقلیم منطقه از نظر اقلیم نمای دومارتن اقلیم خشـک و متوسط بارندگی سالانه234/2 میلیمتر در طول دوره آماری می‌باشد. به منظور بررسی کیفیت آب زیرزمینی از 18 حلقه چاه و یک چشمه موجود در منطقه و برای ارزیابی تأثیر رودخانه مند و آبخوان منطقه چاه‌گاه بر همدیگر نیز، در آبان و اسفند‌ماه 1390 از رودخانه مذکور، نمونه برداری به عمل آمد.تیپ و رخساره هیدروشیمیایی غالب در نمونه‌های آب زیرزمینی منطقه سولفاته بوده که متأثر از انحلال ژیپس است و آب نمونه برداری شده در چاه شماره 18 کلروره سدیک می‌باشد. تیپ و رخساره هیدروشیمیایی غالب در نمونه‌های آب سطحی آبان و اسفند ماه، کلروره سدیک است و به لحاظ ژئوشیمیایی این رخساره در ارتباط با انحلال کانی‌های تبخیری هالیت می‌باشد. در جنوب شرق دشت آب زیرزمینی توسط رود مند زهکشی می-شود. میزان TDS وECآب زیرزمینی دوره مرطوب نسبت به دوره خشک کمتر است. آب زیرزمینی و سطحی منطقه چاه‌گاه عمدتاً برای شرب از کیفیت مناسبی برخوردار نمی باشد. آب رودخانه مند و همچنین آب‌ زیرزمینی منطقه، برای کشاورزی نامناسب بوده و تنها چشمه SP1 از کیفیت آب متوسطی جهت آبیاری برخوردار می‌باشد و همه نمونه‌های آب زیرزمینی و سطحی به لحاظ صنعتی دارای آبی پوسته گذارند. بر اساس سیر تکامل ژئوشیمیایی آب‌های زیرزمینی منطقه بدون گذر از سکانس بیکربناته وارد سکانس سولفاته (دومین سکانس تکاملی آنیونی چیبوتارو) می‌شوند و سکانس سولفاته در بخش‌های وسیعی از منطقه مشاهده می‌گردد. نـمونه‌های آب زیرزمینی و سطحی در هر دو دوره نسبت به کلسـیت و دولومیت فوق اشباع و نسبت به هالیـت و ژیپس تحـت اشـباع می‌باشند.W10تنها نمونه‌ای است که تبادل یونی در آن مشاهده می‌گردد و سایر نمونه‌ها از تبادل یونی معکوس برخوردارند.