جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این مقاله بر آن است که اتصال انسانِ عالم ذرّ (قبل از دنیا) و «انسانِ در دنیا» را بررسى کند تا نسبت آن را با «انسان پس از دنیا» از حیث امکان «دیدار با خدا» (لقاء اللّه) مورد سنجش و مطالعه قرار دهد و پس از طرح و اثبات نقلى و عقلى «دیدارِ با خدا در عالم اَلَسْت و ذرّ یا دیدار اول» به فاصله‏اى که بین انسان با خداى سبحان در همین مقوله قرار گرفته بپردازد و عوامل و حجاب «دیدار در دنیا یا دیدارِ دوم» از هبوطِ انسان به عالم طبیعت و نسیان و غفلتِ از خویشتن و جهل به حقایق و استعدادهاى وجودى‏اش بپردازد و از منظر هدف بعثتها و رسالتها و نظریه فطرت و آنگاه عوامل دیدار دوم یا لقاى رب در دنیا و چگونگى حجاب‏ستیزى تا حجاب‏زدایى از این دیدار سخن به میان آورد و رابطه، سنخیت و پیوستگى تام و تمام دیدارهاى پیشین، پسین و واپسین یا دیروز، امرزو و فردا را مورد ارزیابى قرار دهد و در فرجام نوشتار به این نتیجه برسد که انسان در اثر خویشتن‏شناسى، خودسازى و تهذیب و طهارت نفس، ریاضتهاى شرعیه، ایمان و عمل صالح، ولایت مدارى و حرکتِ جوهرى اشتدادى و اشتیاقى سیر از خود تا خدا داشته و از مقام سلوک باطنى وحیانى به شهود یا «دیدار دوم» در همین عالم دنیا که دیدار با جمال و جلال الهى است نائل گردد. پس: 1. لقاء رب یا دیدار دوم امکان‏پذیر است 2. بعثتها و رسالتها از رهگذر بیدار کردن فطرت و قرار دادن شریعتِ کمال‏بخش و سعادت‏آفرین تحقق یافته‏اند 3. بنیاد و اساس «دیدار دوم» خود انسان است که باید در اثر معرفت، محاسبت و مراقبت نفس و طریقت بر پایه شریعت با همه لایه‏هاى ظاهرى و باطنى‏اش تا کوى ولایت قدم نهد و به خانه دیدار الهى و بهشت لقاى بار یابد.

تجربه‏ی دینی مواجهه‏ی حضوری متدینان با بخشی از واقعیات هستی است، که محصول اعتقاد آنان به باورهای دینی و عمل به مقتضای آنهاست. در این مقاله پس از بررسی معانی مختلف تجربه، هویت تجربه‏ی دینی از منظر ذات گرایان و ساختار گرایان مورد بحث قرار گرفته است. اقسام تجارب دینی، همچون تجارب متدینان عادی، تجاربی که متوقف بر تطور وجودی در آنان است، تجارب عرفانی و تجارب وحیانی، تفاوت تجربه و تعبیر و تفاوت آن دو با تفسیر تجربه، تأثیر پذیری تجربه از چارچوب مفهومی صاحب تجربه، و به طور کلی شاکله‏ی معرفتی و وجودی او در مرحله‏ی تبلور ذهنی و زبانی تجربه، به منظور ارائه‏ی تصویری شفاف از سرشت تجربه‏ی دینی، از مباحث دیگر مقاله است. آخرین بحث این مقاله، که هم اهمیت تجارب دینی را نشان می‏دهد و هم جایگاه آن را می‏نمایاند، بررسی ویژگی‏های تجربه‏ی دینی است. اموری همچون معرفت بخشی و نقش توجیهی تجارب دینی و توجیه پذیری آنها، هدایت‏گری، معنادادن به زندگی و تأثیرات مثبت تربیتی در این بخش مورد بررسی قرار گرفته است.

‫در اواس‍ط ق‍رن‌ گ‍ذش‍ت‍ه‌ ف‍لاس‍ف‍ه‌ ب‍رای‌ پ‍ی‌ ب‍ردن‌ ب‍ه‌ چ‍گ‍ون‍گ‍ی‌ درک‌ م‍ن‍ظور گ‍وی‍ن‍ده‌ ب‍ه‌ وس‍ی‍ل‍ه‌ م‍خ‍اطب‌ ب‍ه‌ ان‍دی‍ش‍ه‌ ن‍ش‍س‍ت‍ن‍دو ن‍ظری‍ه‌ ک‍ارگ‍ف‍ت‌ را ب‍ه‌ ع‍ن‍وان‌ چ‍ه‍ارچ‍وب‍ی‌ ب‍رای‌ م‍طال‍ع‍ه‌ ک‍ارک‍رده‍ای‌ زب‍ان‌ در م‍وق‍ع‍ی‍ت‍ه‍ای‌ خ‍اص‌ ارائ‍ه‌ ک‍ردن‍د. اه‍م‍ی‍ت‌ ای‍ن‌ ن‍ظری‍ه‌ ن‍گ‍ارن‍ده‌ را ب‍ر آن‌ داش‍ت‌ ت‍ا ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ی‌ م‍خ‍ت‍ص‍ر در ای‍ن‌ زم‍ی‍ن‍ه‌ ب‍ر روی‌ زب‍ان‌ ف‍ارس‍ی‌ ان‍ج‍ام‌ ده‍د. ه‍دف‌ از ت‍ح‍ق‍ی‍ق‌ در ای‍ن‌ زم‍ی‍ن‍ه‌ م‍ش‍خ‍ص‍ا م‍ع‍رف‍ی‌ اج‍م‍ال‍ی‌ م‍ب‍ان‍ی‌ ن‍ظری‍ه‌ ک‍ارگ‍ف‍ت‌ و طب‍ق‍ه‌ب‍ن‍دی‌ ع‍وام‍ل‌ ه‍س‍ت‍ه‌ای‌ آن‌ ی‍ع‍ن‍ی‌ اف‍ع‍ال‌ ک‍ن‍ش‍ی‌ ب‍ود. ب‍ه‌ ای‍ن‌ م‍ن‍ظور، ن‍گ‍ارن‍ده‌ در ف‍ص‍ل‌ دوم‌ ب‍ه‌ طرح‌ م‍لاح‍ظات‌ ن‍ظری‌ خ‍ود درب‍اره‌ ک‍ارگ‍ف‍ت‍ه‍ا (ک‍اره‍ای‍ی‌ ک‍ه‌ ب‍ه‌ ک‍م‍ک‌ زب‍ان‌ ان‍ج‍ام‌ م‍ی‌ش‍ون‍د) پ‍رداخ‍ت‍ه‌ اس‍ت‌. ف‍ص‍ل‌ س‍وم‌ از رس‍ال‍ه‌ ح‍اض‍ر ب‍ه‌ ب‍ازب‍ی‍ن‍ی‌ م‍طال‍ع‍ات‍ی‌ اخ‍ت‍ص‍اص‌ ی‍اف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌ ک‍ه‌ در زم‍ی‍ن‍ه‌ ک‍ارگ‍ف‍ت‍ه‍ا ص‍ورت‌ گ‍رف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌. در ف‍ص‍ل‌ چ‍ه‍ارم‌ ای‍ن‌ رس‍ال‍ه‌ ب‍ه‌ طب‍ق‍ه‌ب‍ن‍دی‌ اف‍ع‍ال‍ی‌ در زب‍ان‌ ف‍ارس‍ی‌ پ‍رداخ‍ت‍ه‌ ش‍ده‌ اس‍ت‌ ک‍ه‌ در ک‍ارگ‍ف‍ت‍ه‍ا ب‍ه‌ ک‍ار م‍ی‌رون‍د و م‍ی‌ت‍وان‍ن‍د آرای‌ م‍ن‍ت‍ق‍دان‌ را در ای‍ن‌ زم‍ی‍ن‍ه‌ ب‍ه‌ م‍ح‍ک‌ گ‍ذارن‍د. ف‍ص‍ل‌ پ‍ای‍ان‍ی‌ رس‍ال‍ه‌ ح‍اض‍ر ب‍ه‌ طرح‌ ن‍ت‍ای‍ج‍ی‌ اخ‍ت‍ص‍اص‌ ی‍اف‍ت‍ه‌ ک‍ه‌ از پ‍ژوه‍ش‌ ح‍اض‍ر ح‍اص‍ل‌ م‍ی‌آم‍د. در ت‍دوی‍ن‌ ای‍ن‌ م‍خ‍ت‍ص‍ر از روش‌ ت‍وص‍ی‍ف‍ی‌ - ق‍ی‍اس‍ی‌ اس‍ت‍ف‍اده‌ ش‍ده‌ اس‍ت‌ و ب‍رای‌ دس‍ت‍ی‍اب‍ی‌ ب‍ه‌ پ‍ی‍ک‍ره‌ پ‍ژوه‍ش‌ م‍ج‍م‍وع‍ه‌ای‌ ب‍ال‍غ‌ ب‍ر ۱۶۰ ف‍ع‍ل‌ از ف‍ره‍ن‍گ‌ ف‍ارس‍ی‌ م‍ع‍ی‍ن‌ اس‍ت‍خ‍راج‌ ش‍ده‌ان‍د. ن‍گ‍ارن‍ده‌ م‍دع‍ی‌ ای‍ن‌ م‍ه‍م‌ ن‍ی‍س‍ت‌ ک‍ه‌ ت‍م‍ام‍ی‌ اف‍ع‍ال‌ ک‍ن‍ش‍ی‌ زب‍ان‌ ف‍ارس‍ی‌ را اس‍ت‍خ‍راج‌ ک‍رده‌ ول‍ی‌ آن‍چ‍ه‌ ب‍ه‌ ع‍ن‍وان‌ پ‍ی‍ک‍ره‌ پ‍ژوه‍ش‌ م‍ورد ن‍ظر ق‍رار گ‍رف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌ م‍ی‌ت‍وان‍د در طب‍ق‍ه‌ب‍ن‍دی‌ ن‍ه‍ای‍ی‌ ای‍ن‌ دس‍ت‍ه‌ از اف‍ع‍ال‌ از ک‍ارآی‍ی‌ م‍طل‍وب‍ی‌ ب‍رخ‍وردار ب‍اش‍د. ه‍م‍چ‍ن‍ی‍ن‌، ن‍گ‍ارن‍ده‌ م‍ع‍ت‍ق‍د اس‍ت‌ ک‍ه‌ ب‍ه‌ ب‍ه‍ان‍ه‌ طب‍ق‍ه‌ب‍ن‍دی‌ اف‍ع‍ال‌ ک‍ن‍ش‍ی‌ و ب‍ا اس‍ت‍ف‍اده‌ از ای‍ن‌ اف‍ع‍ال‌ م‍ی‌ت‍وان‌ ه‍دف‍ی‌ ب‍ه‌ م‍رات‍ب‌ ف‍رات‍ر را ن‍ی‍ز ک‍ه‌ ه‍م‍ان‌ ش‍ن‍اس‍ای‍ی‌ ک‍ارب‍رده‍ای‌ اص‍ل‍ی‌ زب‍ان‌ ف‍ارس‍ی‌ اس‍ت‌، دن‍ب‍ال‌ ک‍رد.