جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

بررسی روندهای ایدئولوژیک و استراتژیک گروه «تحریر الشام» به عنوان پیش‌نیازی کلیدی برای پیش‌بینی تحولات آتی سوریه و خاورمیانه، از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش با هدف تحلیل تحولات این گروه جهادی سوری (که از انشعاب جبهه النصره شکل گرفت) انجام شده است.محور اصلی تحقیق، تغییرات بنیادین در هویت ایدئولوژیک گروه و تصمیم آن برای فاصله‌گیری از سازمان القاعده و اعلام استقلال از آن است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیلی-توصیفی و استناد به منابع کتابخانه ای معتبر همچون اسناد گروه‌های جهادی و مقالات ژئوپولیتیک، اثرات این تحولات را بر انسجام درونی تحریر الشام، روابط آن با سایر گروه‌های جهادی (به‌ویژه داعش) و پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی مورد بررسی قرار می دهد. یافته‌ها نشان می دهد تغییرات اساسی در هویت ایدئولوژیک تحریر الشام، عمدتاً ناشی از فشارهای داخلی و خارجی و ضرورت تطبیق با شرایط محلی سوریه بوده است. این تغییرات نه‌تنها به تقویت نفوذ منطقه‌ای این گروه انجامید، بلکه موجب بروز شکاف‌های داخلی و ایجاد چالش‌های جدید در روابط بین‌المللی و منازعات منطقه‌ای نیز شد. اهمیت این تحقیق در ارائه تحلیلی دقیق‌تر از جایگاه تحریر الشام در جنگ داخلی سوریه و ارزیابی تأثیر تحولات آن بر ائتلاف‌ها و تهدیدات امنیتی خاورمیانه آشکار می‌شود.

این مقاله به بررسی و مقایسه دیدگاه‌های محمد عابد الجابری و علامه طباطبایی درباره عقلانیت شیعه می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق، تفاوت این دو رویکرد در توصیف ماهیت و ساختار عقلانیت شیعه و ارزیابی انتقادی ادعای الجابری در نسبت دادن عقلانیت شیعه به هرمس‌گرایی است. در این راستا، مقاله تلاش می‌کند با تکیه بر آثار این دو متفکر و با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی، وجوه تمایز و نقاط ضعف و قوت هر دیدگاه را آشکار سازد. پرسش اصلی پژوهش این است که تمایز نگاه الجابری و علامه طباطبایی در تبیین عقلانیت شیعه چیست و کدام رویکرد، بازنمایی دقیق‌تری از واقعیت فکری تشیع ارائه می‌دهد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که از دیدگاه علامه طباطبایی، عقلانیت شیعه بر دو بنیان اساسی استوار است: نخست، کرامت ذاتی انسان که بر عقل و فطرت الهی او مبتنی است و زمینه رشد و هدایت را فراهم می‌آورد؛ دوم، هدایت امامان معصوم که عقلانیت را در مسیر صحیح خود هدایت می‌کنند و انسان را از انحرافات بازمی‌دارند. بر این اساس، عقلانیت شیعه نه تنها مستقل از آموزه‌های هرمسی است، بلکه نظامی منسجم و الهام‌گرفته از تعالیم وحیانی و معصومین دارد که آن را از دیگر نظام‌های فکری متمایز می‌سازد. مقاله در نهایت نشان می‌دهد که تحلیل الجابری از عقلانیت شیعه، به‌ویژه در نسبت آن با هرمس‌گرایی، فاقد استحکام نظری و ناسازگار با مبانی فکری تشیع در اندیشه علامه طباطبایی است.

هدف از این مقاله صورت‌بندی ارکان چهارگانۀ عدالت اجتماعی با تمرکز بر میراث اندیشه‌ای شهید بهشتی است. ذیل چهار رکن اصلی یعنی سطوح فردی، نظام تدبیر و تمشیت امور، نظام تعاملات اجتماعی و نظام تبادلات اقتصادی مؤلفه‌هایی مطرح شده است که در ارتباطی منسجم به یکدیگر پیوند خورده و سازندۀ ارزشی به نام عدالت اجتماعی‌اند. مقاله حاضر با روش اکتشافی‌توصیفی به دنبال پاسخ به این پرسش است که نظریۀ عدالت اجتماعی شهید بهشتی چگونه تحقق می‌یابد؟ مهم‌ترین نتیجۀ حاصل از بررسی نظرات و اندیشه شهید بهشتی، دستیابی به این حقیقت است که ابتنای تمامی ارکان و مؤلفه‌های چهارگانۀ عدالت اجتماعی بر پایۀ آموزه‌های عقلانی و وحیانی دین اسلام و منطبق بر فطرت است که در ارتباطی نظام‌مند بر یکدیگر اثرگذارند. بنابراین، هرگاه عدالت در صورت و کالبد این مؤلفه‌ها متبلور شود، تحقق عینی عدالت اجتماعی را در پی دارد. در مقابل هرگاه از برخی ارکان نظریه غفلت شود یا به تمامه تحقق نیابد، نظام اجتماعی عادلانه در معنای مدنظر ایشان محقق نشده است.

گسترش اسلام در اندونزی همواره از موضوعات مبهم اما مهم در تاریخ این کشور به‌شمار رفته است. اگرچه ورود اسلام از مسیرهای مختلف و توسط گروه‌هایی چون بازرگانان عرب، ایرانی، گجراتی و چینی مورد توجه پژوهشگران بوده، اما نقش گروهی از مبلغان بومی به‌نام ولی سونگو (Wali Songo) در تعمیق و بومی‌سازی تعالیم اسلامی در اندونزی کمتر به‌صورت تحلیلی بررسی شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری گفتمان دینی و بومی‌سازی فرهنگی، در پی بررسی شیوه‌های تبلیغی ولی‌سونگو و تأثیر آن‌ها بر پذیرش اسلام در میان بومیان اندونزی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که موفقیت ولی‌سونگو در گرو به‌کارگیری روش‌هایی چون تئاتر دینی، آموزش تدریجی، استفاده از هنر، و تعامل با سنت‌های فرهنگی محلی بوده است. این الگو، نمونه‌ای موفق از پیوند میان دین و فرهنگ در فرآیند تبلیغ دینی به‌شمار می‌رود و می‌تواند الگویی برای دیگر زمینه‌های مشابه نیز باشد.