جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

نياز بشر به دين در دنياي امروز و روي آوردی به معنويت پيشآمد مهمي است كه انسان آزاد انديش و تشنه معرفت را به جستجو و كنجكاوي هر چه بيشتر براي د‌ست‌يابي به دين حق وامي‌دارد. آن چه در اين ميان اهميت دارد شناختن دين كامل از ميان ادياني است كه پيروان هريك از آنها نداي حق بودن دين خود را سر داده و آن را به عنوان كاملترين شرايع و اديان معرفي مي‌كنند. در اين مقاله سعي شده كامل بودن دين اسلام نسبت به ساير اديان از دو رهيافت مختلف عقلي و نقلي مورد بررسي قرار گيرد در رهيافت نخست با استناد به دلايل عقلي محض كه همان نگاه برون ديني يا به ديكر سخن نگاه فلسفي به دين است، كامل بودن دين اسلام نسبت به ساير اديان اثبات ‌گردد و در رهيافت دوم با بررسي تفصيلي آيات قراني و بررسي اجمالي روايات اسلامي به اثبات اين مطلب برداخته ‌شود. در پايان با اثبات كمال دين اسلام نسبت به ساير اديان تنها يك دين به عنوان دين حق باقي مي‌ماند و طومار ديدگاه پلوراليزم ديني بر چيده مي‌شود و پيروي از دين اسلام بر همه انسانهايي كه تشنه معرفت‌ بوده و در جستجوي دين حق‌اند به حكم عقل و نقل واجب مي‌گردد. هم چنين با اثبات كامل بودن دين اسلام، كمال اسلام حدوسط برهان خاتميت قرار گرفته و خاتميت دين اسلام در پرتو آن اثبات مي‌شود.

سیاست پیامبر (ص) در مقابل تحریکات و تهدیدات خارجی در بسیاری موارد در قالب غزوات و سریه های دفاعی و تهاجمی بروز می¬کرد و این امر ناشی از تحریکات و سیاست تخریب خارجی بود که جریانات ضد امنیتی داخلی نیز متأثر از آن می شد. در تحقیق حاضر با بررسی¬ سرايا به مطالعه جایگاه و کارکردهای انها در سیاست پیامبر اسلام از زمان بعثت تا رحلت آن حضرت پرداخته شده است. بازشناسی و بررسی سرایا و هچنین بررسی جایگاه آنها در سیاست پیامبر حائز اهمیت است. زیرا هر کدام از این سریه¬ها با هدفی خاص صورت گرفته و قطعا در برنامه¬های پیامبر تاثیرگذار بوده و جایگاه و کارکرد مخصصوص به خود را در سیاست¬های پیامبر اسلام داشته¬اند. جایگاه و کارکرد این سریه¬ها در سیاست پیامبر را می¬توان در زمینه¬های مربوط به برنامه¬های نظامی، سیاست اقتصادی، اقدامات اطلاعاتی-امنیتی و دستگاه تبلیغاتی پیامبر اسلام مشاهده کرد. نتایج مقاله حاضر نشان داد که جایگاه و کارکرد سریه¬ها در سیاست پیامبر در قالب نه دسته مجزا قرار می¬گیرد که عبارتند از سریه‌های تدافعی، سریه¬های تهاجمی، سریه های تبلیغی، سریه¬های مربوط به مبارزه با شرک و بت پرستی، سریه¬های اطلاعاتی، سریه¬های بازدارنده، سریه¬های تهدید کننده، سریه¬های مربوط به حذف مخالفان و سریه¬های تاکتیکی.

حقوق اداری تولد یافته از اندیشه ها و نظریه های بسیاری است که در طول سالیان دستخوش تغییرات و تحولاتی چشم گیر بوده است . اندیشه هایی که بر رشته حقوق عمومی تاثیر داشته اند و همواره موجب پیشرفت و در عین حال پیچیدگی نظام حقوق اداری گشته است. از همین رو این تغییر و تحولات موجب به وجود آمدن مفهومی همچون عدالت اداری شده است که معانی دادخواهی و دادرسی اداری در آن نهفته است. با توجه به این مسئله تدوین قوانینی در این راستا ضرورت یافته که تحت قانون دیوان عدالت اداری توسط قانون گذار به رشته تحریر در آمده است . تاثیرات تغییر و تحولات مذکور به خوبی از مواد قانون مزبور تحت مواد مربوط به صلاحیت دادگاه ذیل ماده 10 و یا ماده 1 قانون فوق که ارجاع به تحولات ناشی از قانون اساسی بوده است، مشهود می باشد که نیاز به بررسی دقیق تر دارد . لذا در مقاله حاضر قصد بررسی و تحلیل آثار اندیشه های حاکم بر تحولات حقوق اداری در قانون تشکیلات دیوان عدالت اداری بوده است . روش ما در مقاله مبتنی بر شیوه مطالعه کتابخانه ای بوده و به صورت توصیفی - تحلیلی انجام یافته است.

دعوتش را در سراسر عالم اسلام علنی کرد و شبکه گسترده ای از داعیان را سازماندهی کرد. یکی از مقاصد دعوت اسماعیلیه از همان دوران دعوت مخفیانه، ایران و خراسان بزرگ و ماوراء النهر بود که اتفاقا شبکه داعیان اسماعیلی توفیقات فراوانی در دعوت مردم و بزرگان این بخش از جهان اسلام به کیش اسماعیلیه به دست آوردند و توانستند شمار زیادی از افراد سرشناس و دانشمندان این سرزمین ها را به کیش اسماعیلیه درآورند. عوامل گرایش و تمایل بخش بزرگی از جامعه ایرانی به کیش و عقاید اسماعیلیه مسأله ای درخور پژوهش و مطالعه است، از این رو پرسشی که در اینجا مطرح می شود آن است که چه عواملی باعث گرایش بیشتر ایرانیان به نهضت اسماعیلی شد؟ چنین به نظر می رسد که مجموعه ای از عوامل سیاسی ـ عقیدتی و اجتماعی مانند حاکمیت خلافت تسنن عباسی در کنار حاکمیت بیگانه سلجوقیان به همراه عقل گرایی و رواداری مذهبی اسماعیلیانبه همراه نوعی ایرانگرایی و شعوبیگری معتدل اسماعیلیه در گرایش و رغبت ایرانیان به دعوت اسماعیلیه نقش اساسی داشته است. روش پژوهش در این مقاله روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات در آن شیوه کتابخانه ای است.

پژوهش حاضر قصد دارد به روشن سازی معانی گوناگون مفهوم انصاف که از مفاهیم مهم و بنیادی، اخلاقی و تربیتی قرآن کریم است، بپردازد و سپس دلالت‌های فلسفی و تربیتی آن را استنتاج کند. مسأله اصلی این مطالعه چیستی مفهوم انصاف در قرآن کریم و روایات و دلالت‌های فلسفی و تربیتی آن است. با توجه به مسأله کلی فوق، سؤال‌های پژوهش عبارتند ازانصاف در قرآن بر کدام معانی دلالت دارد؟دلالت‌های فلسفی مفهوم انصاف کدامند؟ دلالت‏های تربیتی مفهوم انصاف کدامند؟ به منظور پاسخگویی به پرسش‏های بالا از روش تحلیلی – استنتاجی استفاده شده است. بنابراین، مقاله‏ی حاضر در زمره‏ی مطالعات فلسفی و با رویکرد بنیادی محسوب می‏شود. این مطالعه نشان می‏دهد مفهوم انصاف در قرآن بر معانی متعددی مانند قسط، پایداری بر رعایت حقوق یتیم، اطاعت خداوند، دوری از افراط و تفریط در مناسبات اجتماعی، توجه به حقوق دیگران، رعایت حق و حقوق در گفتار و عملکرد، در رهبری و مدیریت، توجه به علم و آگاهی در نقد افراد، حق گرایی در قضاوت و داوری، انصاف در رعایت حق خداوند و در ارتباط با او دلالت دارد. از سوی دیگر، این تحقیق نشان می‏دهد که به لحاظ فلسفی افزون بر حیطه ارزش‏شناسی، مفهوم انصاف از دو جنبه انسان‏شناسی و معرفت‏شناسی نیز قابل بررسی است. به علاوه، استنتاج‏های تربیتی حکایت از آن دارند که مفهوم انصاف را باید هم در اهداف آموزش و پرورش قرار دهیم و هم در دیگر اجزای برنامه ریزی درسی مورد توجه قرار گیرد. همچنین مفهوم انصاف هم در آموزش و پرورش رسمی و هم غیر رسمی کاربرد دارد.

عقاید عرفانی و فلسفی ابن عربی در شناخت خداوند از جمله نقش خودشناسی و عقل و معرفت قلبی و شهودی و ... بر عقاید سایر عرفا و فیلسوفان از جمله ملاصدرا تأثیرگذار بوده است. این پژوهش بر آن است که با رویکردی تحلیلی به بررسی دیدگاه‌های این دو حکیم و فیلسوف اسلامی یعنی ابن‌عربی و ملاصدرا در خصوص راه‌های کسب معرفت الله بپردازد و تأثیر عرفان ابن‌عربی بر دیدگاه ملاصدرا در شناخت خدا را تبیین نماید. دیدگاه‌های این دو حکیم بیانگر آن است که با اینکه ملاصدرا در بسیاری از موضوعات پیرو بی‌چون و چرای ابن‌عربی نبوده اما هر دو معتقد به معرفت حق‌تعالی در سه مرتبة ذات و صفات و افعال هستند و بر این باورند که عقل و ظرفیت‌های وجودی بشر قابلیت و توانایی درک ذات خداوند را ندارد. ملاصدرا هم به تأثیر از ابن‌عربی برای عقل در شناخت حق تعالی و اسماء و صفاتش حد و مرزی قائل است. ابن عربی و ملاصدرا هر دو خودشناسی را راهی برای شناخت خداوند دارای اهمیت بسیاری می‌دانند و از این نظر تفاوتی بین دو حکیم وجود ندارد؛ ابن عربی نیز مانند ملاصدرا معرفت به خداوند را امری تشکیکی می‌داند لذا هر کس بنابر علم و توان معرفتی خود قادر به شناخت خداوند است.

در ادوار مختلف تاریخ ایران،به ویژه در عصر غیبت، که جامعه‌ی شیعیان دسترسی ظاهری به امام عصر(عج) نداشتند و نظام‌های سیاسی حاکم در این مرز بوم هم همگی یا سنی مذهب بودند و یا اگر شیعه هم بودند؛ تاییده‌ی امام عصر(عج) را نداشتند؛ و به تعبیری حکومت‌های ظالم و جائر به حساب می‌آمدند؛ بحث همکاری شیعیان با این حکومت‌ها، چیستی و چرایی این همکاری به یکی از سرفصل‌های مهم اندیشه‌ی سیاسی شیعیان تبدیل شده است و به سبب حمایت از مردمان شیعه و فراهم آوردن زمینه‌های اشاعه‌ی فرهنگی، علمای شیعه بر آن شدند تا همکاری با حکومت‌های غیر شیعی را سهل گردانند و وجه شرعی بدان نهند. پژوهش حاضر به بررسی این نظر را در کلام ائمه و بزرگان پرداخته است. یافته‌های این پژوهش که با روش توصیفی - تحلیلی و به کمک ابزار کتابخانه‎‌ای انجام شده است؛ نشان می‌دهد عدم تایید حاکمان ظالم، همواره یکی از اصول اساسی سیره و حیات پر خیر و برکت ائمه بوده و اگر هم ارتباطی دیده می‌شد، قطعاَ همراه بوده با مخالفت با آن حاکمان و نیز دفاع از حریم تشیع. این امر خود سبب بسط نوعی نظم سیاسی اجتماعی بوده و این نوع نگاه،اسباب لازم را برای حضور و همکاری شیعیان در دولت‌های غیر شیعی ایران را فراهم ‌آورده است.

یکی از موضوعات مهم و بحث‌برانگیز ادیان ابراهیمی در میان فلاسفه، متکلمان و عرفا موضوع شیطان است و پاسخ به این سوال که «آیا شیطان مومن است و در زمره بندگان موحد خدا به حساب می‌آید یا از زمره کافران و دشمن‌ترین دشمن خدا می‌باشد؟»، همیشه دغدغه مفسران و دانشمندان در حوزه‌های عرفان و فلسفه و ... بوده که برخی پاسخ‌ها برای آن مطرح گردیده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی_تحلیلی، به تحلیل بررسی آراء مفسران شیعه، عرفا و صوفیه در مورد شیطان، با تکیه بر آراء علامه طباطبایی، شیخ محمود شبستری و منصور حلاج پرداخته است. از آنجايي كه برخي از مباني خطاست، برخي از پاسخ‌ها نيز از راه صواب دور شده و تعاليم اسلامي كه مربوط به اين مسئله مي‌شود را نيز به انحراف كشانده است. به طور معمول وقتی از شیطان سخن گفته می‌شود ضمن سوال از ماهیت او، سوال‌های دیگری از جمله جن يا ملك بودن شيطان و علت سجده نكردن شيطان بر انسان مطرح می‌شود که این پژوهش به پاسخ تمامی اين سوال‌ها از نظر علماي اسلامي و بررسي تطبيقي بين ديدگاه‌ها، پرداخته است.

اين مسأله که آيا سرنوشت انسانها به دست خودشان است؟و آيا قابل تغيير و تبديل است يا خير؟از مسائلي است که پيش از آنکه ذهن يک متکلم را بخود مشغول کند ذهن هر عامّي را نيز به خود مشغول مي‌کند. این مقاله در صدد است تا با استفاده از روش تحقیق کتابخانه ای و رویکرد تطبیقی، حقیقت بداء و ارتباط آن با قضا و قدر الهی را بررسی نماید. با این تحقیق بدست آمد که بداء در قضا و قدر غير حتمي صورت مي‌گيرد که مختص موجودات مادي مي‌باشد و موجودات مادي هم داراي علل واسباب مختلفي هستند. بنابراين به ناچار معلول، هم که عين ربط مي‌باشد با تغيير علل، تغيير خواهد کرد و لذا همه افعال در کتابِ محو و اثبات، ثبت شده است که با توجه به شرائط و تغيير وضعّيت شخص تغيير مي‌کند چنانکه اين مطلب از آيات و روايات معصومين(عليهم السلام) برداشت مي‌شود. علاوه بر اين با توجه به اينکه براي خداوند هم علم ذاتي و هم علم فعلي صادق است، بحث قضا و قدر و بداء در تقدير الهي مربوط به علم فعلي خداوند است که از مقام افعال انسانها متشرع مي‌شود و تغيير در علم فعلي خداوند اشکالي ندارد چون به ذات باري بر نمي‌گردد. ضمن اينكه علم و اراده خداوند به انسان و افعالش همراه با خصوصيات و ويژگيهاي آن تعلق گرفته که از جمله آن ويژگيها اختيار داشتن است.

هدف این تحقیق، پاسخی به این پرسش چالش برانگیزاست که" آیا قیام و انقلاب و تشکیل حاکمیت اسلامی در پیش از ظهور مهدی موعود، بر حق است یا بر باطل ؟"در پاسخ، پاره ای از مسلمانان با نقل روایاتی، هر گونه خیزش و انقلابی را پیش از موعود امم (ع) ناروا و محکوم به بطلان و شکست می دانند وبرخی چنین رویکرد و روایاتی را با اندیشه تعارض آنها با آموزه های اسلامی (آیات قرآنی، احادیث و نیز سنت معصومان)، ناصواب دیده و بر این باورند که به فرض صحت آن روایات، روی سخن با قیام هایی چون قیام زیدالنار، نفس زکیه و برادرش ابراهیم و نیز ابومسلم خراسانی و از این دست جنبش ها بوده که با انگیزه های قدرت طلبانه و خود خواهانه در آمیخته است. تجلیل از قیام هایی مانند قیام زید بن علی (ع) و یحیی بن زید (ع) و نیز جنبش حسین بن علی- شهید فخ - و ... در کلام همان امامان معصوم (ع)، گواه گویایی است بر تصدیق آن قیام ها و مبارزات حق طلبانه. مبنای بایسته بودن قیام و انقلاب در عصر غیبت عبارتند از باورهایی چون : 1- نگاه توحیدی در برابر شرک و کفر و نفاق 2- امر به معروف و نهی از منکر 3- اقامه قسط و عدل 4- عهد خدا با عالمان برای مبارزه با گرسنگی مظلومان و سیری ظالمان 5- سرمشق گرفتن از قیام عاشورا (عزت مداری و ذلت ستیزی) 6- جهاد دفاعی و رهایی بخش 7- پیش گویی نهضت هایی مقبول پیش از ظهور مهدی موعود در کلام پیامبر (ص) و امامان معصوم (علیهم السلام) این تحقیق به روش توصیفی و استدلالی کلامی - با بهره گیری از متون و آموزه های دینی- شکل گرفته و نتیجه اش ضرورت قیام و انقلاب پیش از قیام قائم (ع) است و این که رویکرد مخالف، مایه خفت و خواری و رکود و ایستایی و به تعطیلی کشاندن تعالیم بنیادی دین بوده و انتظار در آن دیدگاه هم انتظاری ویرانگر و عامل سرزندگی ستمگران و سرخوردگی و افسردگی و بی چارگی ستم دیدگان خواهد بود و از این رو با روح توحید و هدایت و نیز ارسال رسل و انزال کتب سازگاری ندارد.