جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف: غرض‌شناسی در مطالعات تدبّری، مهم‌ترین و دشوارترین تلاش شمرده می‌شود. این مهم از روشهای گوناگون به دست می‌آید که «ارزشگذاری موضوعات»، روشی درون‌سوره‌ای، مستحکم و شفاف است و با ابتنای بر محتوای سوره و اصالت این محتوا، از اعتبار بالایی برخوردار است. منظور از ارزشگذاری، تعیین اهمیت و جایگاه موضوع در سوره است. روش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تمرکز بر متن سوره، نخست سوره را موضوع‌یابی و پس از جمع‌بندی موضوعات در دسته‌ها و سیاقها، با استفاده از قواعد «حذف» و «تجمیع»، غرض سوره را رو می‌کند. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: خروجی روش «ارزشگذاری موضوعات» نشان می‌دهد که «غفلت انسان از افشا شدن نهانها و آگاهی خداوند به وضعیت انسان در روز قیامت، مایۀ ناسپاسی انسان!» غرض و پیام اصلی سورۀ عادیات است.

هدف: هدف از آفرینش، رشد انسان، تکامل شخصیت و رسیدن به جایگاه در خور شأن اوست. قرآن کریم نیز به عنوان یکی از کلیدی‌ترین اهداف، بدان توجه ویژه‌ای کرده است. لذا هدف از انجام این پژوهش، شناخت روشهای قرآن کریم در زدودن موانع و انگیزه‌بخشی برای ایجاد بستر و تسهیل رشد و تعالی انسان بود. روش: برای دستیابی به روشهای قرآن در عبور از موانع و دستیابی به موفقیت، از روش تحلیل محتوا استفاده شده است. یافته‌ها و نتایج: یافته‌های مقاله حکایت از آن دارد که قرآن کریم در چهار مرحلۀ پیوسته، زمینه‌‌های رشد و موفقیت انسان را فراهم کرده است: در مرحلۀ اول، خداوند برای انتخاب مسیر و نقشۀ راه، فکر و اندیشۀ او را پرورش داده است. در مرحلۀ دوم، به منظور تثبیث در مسیر، مواهب گوناگون و عنایات ویژه را شامل او ساخته است. در مرحلۀ سوم، با توجه به مشکلات و مسائل فرارو و به منظور عبور از این موانع، با ایجاد انگیزه و تقویت روحی، آنان را مجهز کرده و دستیابی به موفقیت را تسهیل می‌کند و در مرحلۀ آخر، به منظور تکریم از تلاش و مجاهدت، ارتقای رتبه و منزلت داده و بهترین منزلت را در دنیا و در آخرت نصیبشان می‌کند.

هدف: هدف این پژوهش، واکاوی صلاحیتها و شایستگی‌های حرفه‌ای استادان دروس معارف اسلامی در سه بعد علمی، رفتاری و روشی بود. روش: این پژوهش به صورت کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت‌کنندگان در تحقیق، شامل همۀ دانشجویان دانشگاه کاشان بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، روایتها و تجارب 22 نفر از آنان با رعایت اصل اشباع نظری، جمع‌آوری، سازماندهی و تجزیه و تحلیل شد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات نیز مصاحبۀ عمیق نیمه ساختاریافته بود که طی آن تلاش شد تجارب زیستۀ دانشجویان دربارۀ صلاحیتهای حرفه‌ای استادان دروس معارف اسلامی مستندسازی شود. برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش نیز از روش کلایزی استفاده شد. یافته‌ها: استادان دروس معارف اسلامی از نظر ویژگی‌های رفتاری و اخلاقی در وضعیت خوب و مطلوبی قرار دارند. به لحاظ شایستگی‌های علمی یا تخصصی نیز اگرچه شرایط نسبتاً مناسبی وجود دارد، ولی لازم است واجد ظرفیتها و آمادگی‌های علمی بیشتری شوند. در نهایت به لحاظ روشی(روش تدریس) نیز با توجه به تنگناهای موجود، ضرورت جدّی وجود داردکه قابلیتهای خود را در زمینۀ به کارگیری شیوه‌های متنّوع تدریس ارتقا دهند. نتیجه‌گیری: افزایش اثربخشی دروس معارف اسلامی در تحقق اهداف خود، مستلزم رشد و ارتقای صلاحیتهای حرفه‌ای در سه بعد مذکور به ویژه ابعاد علمی و روش تدریس است.

هدف: هدف از انجام این پژوهش، مقایسۀ اندیشۀ هایدگر و سروش دورۀ متقدم در باب تکنولوژی بود. روش: روش استفاده‌شده در این پژوهش، روش مقایسه‌ای بود. در راستای پیشبرد پژوهش، نخست نسبت میان سوبژکتیویسم و تکنولوژی مدرن و همچنین نحوۀ مواجهۀ هایدگر با تکنولوژی، تجزیه و تحلیل شد و بر این امر تأکید ‌شد که نزد هایدگر، تکنولوژی نه ابزار صرف، بلکه نوعی انکشاف، هستی‌شناسی و شیوۀ تفکر بود که به موجب آن، نگاه انسان مدرن به عالم و آدم عوض ‌شد. یافته‌ها: از نظر هایدگر، تنها راه مواجهه صحیح با تکنولوژی مدرن، مواجهه گسستی- پیوستی با آن بود. در ادامه مسیر پژوهش، اندیشه سروش جوان و متقدم در باب تکنولوژی با تأکید بر مقاله "صناعت و قناعت" مورد واکاوی قرار گرفت. و به این یافته اصلی و اساسی اشاره ‌شد که لب لباب رهیافت سروش در مقاله "صناعت و قناعت" در باب تکنولوژی مدرن، رویکردی سلبی و مبتنی بر نفی کامل تکنولوژی مدرن بود. نتیجه گیری: نتایج نهایی پژوهش حاکی از آن بود که با مقایسه دیدگاه سروش و هایدگر در باب تکنولوژی می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که مواجهۀ هایدگر با تکنولوژی مدرن، مواجهه‌ای مبتنی بر گسست و پیوست توأمان بود؛ در حالی که سروش متقدّم، مواجهه‌ای کاملاً سلبی در قبال تکنولوژی مدرن اتخاذ کرد و قادر به برقراری مواجهه‌ای دیالوگی و دیالکتیکی با تکنولوژی مدرن نبود.

هدف: سیاست علم به عنوان یکی از عرصه‌های سیاستگذاری عمومی، نیازمند یک مبنای نظری است که در آن ماهیت و رسالت علم، کارکردها و مسائل بنیادین آن، صورت‌بندی شده‌اند. واکاوی این مبنای نظری در اندیشۀ اسلامی و به طور خاص‌تر در اندیشۀ شهید مطهری، کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. از سوی دیگر، تاکنون دیدگاه شهید مطهری در خصوص علم به صورت منسجم، صورت‌بندی نشده است. روش: در این پژوهش، مسائل سیاستی علم در آثار شهید مطهری با روش تحلیل مضمون و رویکرد قیاسی استقرایی، کاوش شده است. یافته‌ها: باور به کاشفیت علم از واقع در علوم یقینی و ارزش نظری داشتن این علوم، اعتقاد به فایدۀ عملی علوم تجربی و اعتباری و ارزش عملی داشتن آنها(ماهیت علم)، تعیین «قدرت، عزّت و استقلال» به عنوان(غایت علم)، توجه به استقلال عالمان از طبقۀ قدرت و حفظ حرّیت آنان(سیاست علم)، باور راسخ به شرافت علم و پرهیز از واگذاری کامل آن به مناسبات بازار و کالایی‌شدن علم(اقتصاد علم)، مذموم دانستن نگاه کسب‌وکاری به علم، تلاش برای آزادماندن آن و استعمال آن در راه خیر(اخلاق علم) و در نهایت، بی‌مکان دانستن علم(ارتباطات علم)، از مؤلفه‌های سیاستی علم در صورت‌بندی علم از منظر شهید مطهری است. نتیجه‌گیری: اندیشۀ اسلامی، نگاهی اصیل به علم دارد و نگاه صرفاً ابزاری به علم را کنار می‌گذارد. به همین سبب، سیاست علم در این اندیشه، در مناسبات مختلف اقتصادی، سیاسی، ارتباطی و اجتماعی به گونه‌ای است که ضمن حفظ ارزش والای آن، بتوان بیشترین بهره و استفاده از آن را در راستای تحقق منافع جامعۀ اسلامی، بُرد.

هدف: در راستای طرح تحول در علوم انسانی، گام نخست استخراج مبانی انسان‌شناختی، هستی‌شناختی و... نظریات غربی و کاربست مبانی اسلامی در این نظریه‌هاست. استخراج و تحلیل مبانی انسان‌شناختی نظریۀ قرارداد اجتماعی جان لاک و کاربست مبانی انسان‌شناختی آیت‌الله مصباح در این نظریه و دستیابی به نظریۀ قرارداد اجتماعی با رویکرد اسلامی هدف این تحقیق بود. روش: در نوشتار حاضر به روش توصیفی- تحلیلی به استخراج مبانی انسان‌شناختی نظریۀ قرارداد اجتماعی لاک و جایگذاری مبانی انسان‌شناختی آیت‌الله مصباح یزدی در این نظریه پرداخته شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: اجتماع‌گرایی انسان و میل او به ایجاد حکومت، ریشه در گرایش فطری تعالی‌طلبی و حق‌جویی فرد دارد. انسانها با توافق یکدیگر دستورات و قوانین دینی و الهی را مرجع حل اختلافات خود قرار می‌دهند و برای تضمین سعادت خویش، آنچه حق و درست است را می‌پذیرند. بر این اساس، فردی را که فهم بهتری از دین و دستورات الهی دارد و نظرش به حقیقت نزدیک‌تر است، به عنوان حاکم و داور خویش انتخاب می‌کنند.

هدف: تحقق تمدن نوین اسلامی مانند هر تمدن بشری، فرایندی متکی بر شالوده‌های اجتماعی است. لذا بازکاوی قواعد حاکم بر جوامع اسلامی با هدف طراحی الگوهای تمدن‌ساز، بدون شناساندن مؤلفه‌های اجتماعی، تلاشی کم‌ثمر خواهد بود. بنابر این، پرسش اصلی نوشتار حاضر این بود که شاخصهای اجتماعی مؤثر در پیدایی و پویایی تمدن نوین اسلامی کدام‌اند؟ روش: این تحقیق با استناد به منابع کتابخانه‌ای و گزارشهای تاریخی، به روش توصیفی- تحلیلی انجام شد. نتیجه‌گیری: دعوت به همبستگی اجتماعی با اتکا بر نگرش توحیدی و به تأسّی از عناصری همچون بازگشت به اسلام ناب، پاسداشت کرامت انسانی، آزاداندیشی و نیل به عدالت اجتماعی، از شاخصهای اجتماعی در پیدایی تمدن نوین اسلامی بود. به علاوه، خوداتکایی مسلمین ذیلِ روحیۀ عزّت‌طلبانه و تحقق امت واحده بر بنیان استقلال با وجود تساهل با ملل دیگر، ضمن عینیّت بخشیدن به مناسبات اجتماعی، پویایی این تمدن متعالی را رقم خواهد زد.

هدف: یکی از اساسی‌ترین مشکلات شایع در دانشجویان، احساس رهاشدگی است. احساس رهاشدگی به عنوان یکی از پیامدهای احساس تنهایی اگزیستانسیال، از دست دادن پایگاههای حمایتی و نجات‌بخش انسانی است. بنابر این، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مرگ‌اندیشی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی بر کاهش احساس رهاشدگی دانشجویان دانشگاه تبریز انجام شد. روش: این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری این پژوهش، دانشجویان دانشگاه تبریز بود که 80 نفر به صورت تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایشی(40 نفر) و کنترل(40 نفر) جایگزین شدند. از ابزار پرسشنامۀ محقق‌ساخته رهاشدگی به عنوان پیش‌آزمون- پس آزمون در این پژوهش استفاده شد و سپس برنامۀ آموزشی مرگ‌اندیشی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی به عنوان متغیّ مستقل در هشت جلسۀ یک ساعته روی آنها اجرا شد و در نهایت، داده‌ها با استفاده از تحلیل کواریانس و در نرم‌افزار اس.پی.اس.اس نسخۀ 23 تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از تحلیل کوواریانس داده‌ها نشان داد که آموزش مرگ‌اندیشی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، میانگین نمرۀ رهاشدگی را در گروه آزمایش و در تمام مؤلفه‌های آن، نظیر فقدان تکیه‌گاه، عدم عاملیت و وانهادگی، به طور معناداری کاهش داده است(P< 0/001). نتیجه‌گیری: مسئولان دانشگاهی و سیاستگذاران آموزشی می‌توانند با برگزاری آموزشهای رسمی و غیر رسمی در باب مرگ‌اندیشی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، احساس رهاشدگی دانشجویان را کاهش دهند.

پژوهش حاضر ، با هدف ارائه الگوی سبک زندگی ایرانی - اسلامی در مکتب تربیتی شهید سلیمانی انجام شد. روش تحقیق به صورت کیفی-کمی بود .در بخش کیفی از رویکرد فرا ترکیب و در بخش کمی از تحلیل عاملی تأییدی جهت برازش الگوی پیشنهادی استفاده شد. از تحلیل 57 مورد سخنرانی و مصاحبه مورد مطالعه ، تعداد 3 بعد شامل فردی، بعد اجتماعی و بعد سیاسی ، شش معیار و 23 مقوله استخراج گردید. نتایج تحلیل نشان داد که الگوی سبک زندگی ایرانی - اسلامی در مکتب تربیتی شهید سلیمانی نگاهی کلان به مفهوم تربیت دارد و بعد فردی و اجتماعی مهمترین مولفه های الگوی سبک زندگی ایرانی - اسلامی در مکتب تربیتی شهید سلیمانی است. در بخش کمی جهت اعتبارسنجی الگوی پیشنهادی جامعه آماری این پژوهش مدیران مدارس متوسطه دولتی شهر کرمان در سال تحصیلی 1400-1401بود که با استفاده از معادله کوکران، تعداد نمونه‌های مورد بررسی برابر با 175 نفر ارزیابی‌شد. برای تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش ازنرم‌افزار Smart-PLS3 و SPSS22 استفاده شد . نتایج پژوهش ، اعتبار الگوی سبک زندگی ایرانی-اسلامی براساس دیدگاه مدیران متوسطه شهر کرمان را نشان داد.