جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

تعارضات نسل‌جوان در فضای خانه وجامعه، از چالشهای مهم تربیتی واجتماعی عصرحاضر است که به‌صورت ناسازگاری بااعضای خانواده و در قالب رفتارهای نابهنجاراجتماعی در جامعه ظهور وبروز پیدا می‌کند. تربیت خانوادگی فرزندان از جمله عوامل مؤثر درچگونگی رفتارآنان با دیگران است که هرگاه براساس اندیشه صحیح تربیتی و بااستفاده از روشهای مناسب فرایندی اجراشود، مشکل عاطفی ورفتاری آنها حل خواهد شد. هدف اصلی مقاله ارئه راه‌حل برای رفع تعارض عاطفی ورفتاری نوجوانان وجوانان است که این کار، باروش استنادی-استنباطی در فضای کتابخانه به‌سامان رسیده است. اندیشه‌تربیتی آیت الله خامنه‌ای هم به‌دلیل جامعیت وهم به‌دلیل نو بودن، مناسب‌ترین مبنای تربیت نسل‌جوان در جهان معاصراست. نوسازی اندیشه‌تربیتی اسلام ناب، تفکر حداکثری داشتن، قرآن بنیان بودن و نگاه یکپارچه نمودن به تربیت از جمله ویژگیهای این اندیشه‌تربیتی هستند که آن را از دیگر اندیشه‌های تربیتی معاصر متمایز می‌سازند. جواب‌دهی در عصر رسالت، هویت بخشی به-جوان، تثبیت ایمان قلبی، شکل‌دهی عاطفه مثبت واصلاح رفتار از دلایل کاربرد اندیشه‌تربیتی حداکثری در حل تعارضات عاطفی و رفتاری نسل جوان می‌باشند که در پرورش دینی واخلاقی آنها بسیار تأثیرگذارند. تربیت یافتگان بااین اندیشه به‌لحاظ اعتقادی، عاطفی ورفتاری استوار و نفوذناپذیر خواهند شد، به‌نحوی که لغزشی در برابرانحرافات از خود نشان نخواهند داد.

کرامت انسان اگر چه امروزه یک بحث نسبتا جدید است؛ اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که این بحث از گذشته‌های دور مطرح بوده است. اگر چه برخی مانند اومانیست‌ها در کرامت انسان افراط می‌کنند و کسانی نیز راه تفریط را پیش می‌گیرند؛ اما در این میان ملاصدرا راه میانه را برگزیده است. از منظر وی کرامت یک امر تشکیکی است که کف آن با رسیدن به «انسان بشری» شروع می‌گردد؛ اگر چه که اوج آن با رسیدن به مرحله «انسان ملکی» حاصل می‌شود. انسان با رسیدن به مرحله انسان بشری که مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها و استعدادهای فوق‌العاده است از دیگر جانداران و با وصول به مرتبه انسان ملکی از دیگر افراد انسان متمایز می‌گردد. در این مقال که به شیوه تحلیلی-توصیفی نگارش یافته تلاش می‌کنیم که این دیدگاه را که می‌توان آن را «کرامت به مثابه امر تشکیکی» نامید تبیین کنیم و مستندات آن را با تکیه بر کلمات ملاصدرا ارائه دهیم.

این مقاله با هدف بررسی چگونگی تأثیر ارتقای شناختی از طریق هوش مصنوعی بر تحول اخلاقی افراد، به تحلیل رابطه بین این فناوری و ارزش‌های اخلاقی و دینی می‌پردازد. سؤال اصلی پژوهش این است که آیا ارتقای شناختی می‌تواند باورها و اهداف اخلاقی یا دینی افراد را تغییر دهد یا صرفاً بر بهبود تفکر اخلاقی تأثیر دارد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که اگرچه ارتقای شناختی ممکن است به بهبود توانایی‌های تفکر اخلاقی منجر شود، اما تضمینی برای تغییر رفتار اخلاقی وجود ندارد. این پژوهش همچنین به چالش‌های مرتبط با دستکاری اخلاقی از طریق هوش مصنوعی پرداخته و بر اهمیت اراده و اختیار، به‌ویژه از منظر آموزه‌های مذهبی، تأکید می‌کند. در شرایط اضطراری، برخی خواهان استفاده از ابزارهای بیولوژیکی یا فناورانه برای ارتقای اخلاق هستند، اما این مقاله بر ضرورت استفاده ایمن، داوطلبانه و مسئولانه از فناوری تأکید دارد. روش تحقیق با تمرکز بر تحلیل تجربیات عملی و بهره‌گیری از نظریه‌های اخلاقی، به طراحی سیستم‌های هوش مصنوعی مبتنی بر ارزش‌های انسانی می‌پردازد. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که برای تضمین تعامل مسئولانه بین فناوری و ارزش‌های انسانی، وضع مقررات شفاف و طراحی‌های اخلاق‌محور ضروری است.

معنویت از مسائل مهمی است که بشر به خصوص در دوران کنونی توجه بیشتری به آن مبذول داشته است بررسی معیارها و ملاک های معنویت اصیل از منظر قران و روایات ، موضوع این پژوهش است .در این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع علمی ، تلاش شده است، به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که معیار های معنویت اصیل اسلامی به ترتیب بوده است و چه تفاوتی با معنویت غیر اصیل دارد ؟ نتایج حاصل از مطالب این پژوهش نشان می دهد که معنویت اصیل اسلامی مبتنی بر قرآن و روایات از معیارهای مختلفی برخوردار است .مانند : خدا محوری ، شریعت مداری ، عقل محوری ، معاد باوری و ولایت مداری . در تقابل با معنویت اصیل اسلامی ، کانونهای وابسته به سرمایه داری قرار دارند که با دریافت نیاز انسان به معنویت ، و رنج او از خلأ معنوی ولزوم گریز از بحرانهای ناشی از مدرنیزم ، هزاران فرقه معنویت گرا را آراسته اند تا نسخه های جذاب و پر تنوعی را در تامین و پوشش معنویت خواهی بشر عرضه کنند اما به دلیل بنیان نهادی این عرفانها و معنویتها براساس اصول و معیار های ناروا مانند انسان محوری ، عقل ستیزی، شریعت گریزی به جای اتخاذ رویکرد خدامحوری ،عقل گرایی ، شریعت بنیادی و ولایت مداری ؛ نتوانستند به سرگشتگی خود پاسخی روشن، دقیق و آرامش بخش بدهند و همین امر، امروزه چالش های جدی را برای نظام سلطه و فرهنگ منحط غربی فراهم آورده است.

مردم‌سالاری دینی به‌عنوان الگویی از حکومت که بر مبنای آموزه‌های الهی و نقش‌آفرینی مردم در نظام سیاسی استوار است، یکی از مباحث اساسی در اندیشه اسلامی به شمار می‌رود. قرآن کریم به‌عنوان منبع وحیانی، اصول و چارچوب‌های این نظام را تبیین کرده و بر مشارکت عمومی، عدالت، شورا و مسئولیت‌پذیری تأکید دارد. با توجه به چالش‌های معاصر در تحقق مردم‌سالاری دینی، بررسی راهبردها و راهکارهای قرآنی آن ضروری به نظر می‌رسد. هدف این پژوهش، واکاوی مبانی قرآنی مردم‌سالاری دینی، ارائه راهبردهای تحقق آن و شناسایی چالش‌ها و موانع پیش ‌روست. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع تفسیری، آیات قرآن و مطالعات پیشین، تلاش دارد چارچوبی علمی برای تحقق این نظام ارائه دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مردم‌سالاری دینی در قرآن بر پایه اصولی همچون حاکمیت الهی، شورا، عدالت اجتماعی، نظارت عمومی و مسئولیت‌پذیری استوار است. از سوی دیگر، تحقق این نظام مستلزم تدوین قوانین منطبق بر شریعت، افزایش آگاهی و مشارکت عمومی و بهره‌گیری از ابزارهای نوین ارتباطی است. بااین‌حال، عواملی همچون تفسیرهای نادرست از دین، تقابل جریان‌های سکولار با ارزش‌های اسلامی و ضعف در اجرای ساختارهای حکومتی دینی، از مهم‌ترین موانع پیش ‌روی تحقق این الگو به شمار می‌آید. نتایج این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران، پژوهشگران و اندیشمندان اسلامی، در شناخت ابعاد مردم‌سالاری دینی و تدوین راهبردهای عملی برای استقرار آن کمک کند

احوال شخصیه، مجموعه‌ای از صفات و وضعیت‌ موجود در شخص است که او را از سایرین متمایز و موقعیت حقوقی او را در جامعه مشخص می‌کند. در کشورهای اسلامی بین میانی احوال شخصیه و دین رابطه نزدیکی وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که تا اواخر قرن نوزدهم، صرفاً حقوق اسلام بر کشورهای اسلامی حاکم بوده است؛ اما از آن زمان به‌تدریج تحولاتی در قوانین کشورهای اسلامی رخ داد. این تحولات دارای خط سیر ویژه‌ای است که تاکنون نیز ادامه داشته است. مسئله تحقیق حاضر این است که سیر تحول نظام واره های احوال شخصیه کشورهای اسلامی بر پایه کدام مبانی و مستندات شکل‌گرفته است؟ به نظر می رسد احوال شخصیه بر پایه مبانی معرفتی و مستندات خاصی استوار است بر همین اساس در کشورهای مختلف نظام واره های متفاوتی در زمینه احوال شخصیه وجود دارد. بررسی سیر تحول و تکامل اندیشه‌های فقهی و حقوقی در مسئله احوال شخصیه در کنار رصد مستندات و مبانی دانشیان فقه و حقوق در این مسئله به‌نوعی کمک شایانی به‌تقریب رویکردها می‌نماید که درنتیجه در بازخوردی که در تقنین حاصل می‌شود، بتوان مقررات را به هم نزدیک کرد. این پژوهش، بررسی مبانی و مستندات نظام واره های احوال شخصیه کشورهای اسلامی، در ضمن روش توصیفی-تحلیلی، نشان می‌دهد این نظام واره ها بر پایه مبانی معرفتی و روشی و مستندات خاصی شکل‌گرفته و احوال شخصیه کشورهای اسلامی مشترکات قابل‌توجهی دارند.

تمدن‌ها اگر چه ممکن است در اموری با هم اشتراک داشته باشند؛ اما قطعا شاخص‌ها ویژگی‌هایی دارند که آنها را از یک‌دیگر متمایز می‌سازد و قوام‌بخش آنها است. این شاخص‌ها و ویژگی‌‌ها در حکم فصل مایز تمدن‌هاست؛ به گونه که اگر آنها وجود نداشته باشد و یا به درستی تبیین نگردد و فلسفه وجودی آنها مبرهن نشود تمدن‌ها امکان ظهور یا بقاء را نخواهند داشت. تمدن اسلامی نیز مانند دیگر تمدن‌ها شاخص‌ها و ویژگی‌های خاص خود را دارد. این ویژگی‌ها اگر چه بطور جسته و گریخته در منابع اسلامی ذکر گردیده و آشنایان با متون اسلامی با آنها بیگانه نیستند؛ اما تبیین نظام‌مند آنها و توضیح پایه-های فلسفی و عقلانی آنها بدون شک در جای دیگر یعنی در علوم اسلامی انجام گرفته است. اگر علوم اسلامی ویژگی‌های تمدن اسلامی را بیان نمی‌کرد ما هیچگاه تصویر واضح یا درک عمیقی از آنها در اختیار نداشتیم. در این نوشتار که به شیوه تحلیلی-توصیفی نگارش یافته تلاش کردیم نخست ویژگی‌های برجسته تمدن اسلامی را از میان انبوه ویژگی‌هایی که دارد با تکیه بر منابع اصیل اسلامی بیان کنیم و سپس نشان دهیم که علوم اسلامی بخصوص فلسفه و کلام چه نقش مهمی در تبیین این ویژگی‌ها ایفا و از این طریق خدمات ارزنده و شایانی را به تمدن اسلامی ارائه کرده است. از منظر این نوشتار خدامحوری، خردگرایی، علم‌دوستی، عدالت‌خواهی و آخرت‌باوری برخی از ویژگی‌های بسیارم مهم تمدن اسلامی است که در علوم اسلامی بویژه فلسفه و کلام به نیکی تبیین گردیده است.

یکی از واقعیت‌های مهم اجتماعی، افکار عمومی است که در موفقیت گروه‌ها و جریان‌های فکری فرهنگی و سیاست‌ها و تصمیمات رژیم‌های سیاسی، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. پرسش این است که با توجه به کثرت رسانه‌های جمعی و انفجار اطلاعات در عصر حاضر، چگونه می‌توان از «منبر» در جهت مدیریت افکار عمومی بهره گرفت؟ پژوهش حاضر برای پاسخ به همین پرسش سامان داده شده است. روش گردآوری اطلاعات در مقاله کتابخانه‌ای بوده و در پردازش آن‌ها، از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن است که ویژگی‌هایی چون عمومی و مردمی بودن، ارتباط حضوری و صمیمانه با مخاطبان، و قداست و اعتبار معنوی، ظرفیت و قابلیت خاصی، به رسانه‌ی منبر بخشیده است که امکان می‌دهد حتی در عصر حاضر بتوان به‌وسیله‌ی آن، افکار عمومی را مدیریت کرد؛ اما با این شرط که این رسانه، قبل از هرچیزی اعتبار از دست رفته‌ی خود را بازسازی نماید، به‌صورت هدف‌مند و سازماندهی شده به فعالیت‌ بپردازد، خود را با نیازها و اقتضائات زمانه هماهنگ کرده و از ابزارها و امکانات جدید، به درستی بهره بگیرد.

چکیده این پژوهش به بررسی بنیان‌های فرهنگ استراتژیک جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. فرهنگ استراتژیک که شامل سنت‌ها، ارزش‌ها، الگوهای رفتاری و روش‌های مواجهه با تهدیدات است، به عنوان متغیر مستقل، رفتار راهبردی یک کشور را به عنوان متغیر وابسته شکل می‌دهد. ضرورت و اهمیت پژوهش: با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران هویت و مبانی خود را برگرفته از آموزه‌های دینی می‌داند، شناسایی ریشه‌های فرهنگ استراتژیک آن در متون اصیل اسلامی، به ویژه نهج‌البلاغه به عنوان مهم‌ترین منبع پس از قرآن، امری ضروری و راهگشا برای تحلیل رفتار سیاست خارجی و راهبرد امنیتی ایران است. به تاسّی از موضوع مقاله تحقیق به این سؤال پاسخ می‌دهد: «مهم‌ترین بنیان‌های فرهنگ استراتژیک جمهوری اسلامی ایران که ریشه در متون دینی، به‌ویژه نهج‌البلاغه دارد، کدام‌اند؟ فرضیه تحقیق با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و گردآوری اسنادی از نهج‌البلاغه. مهم‌ترین بنیان‌های فرهنگ استراتژیک که درمتون دینی و بخصوص نهج‌البلاغه برآنها تاکید شده است عبارتند از: 1ـ نبرد حق و باطل و غلبه حق، 2ـ تقویت بنیه دفاعی، 3ـ نفی سلطه‌پذیری و سلطه‌گری، 4ـ نفی ستم‌کشی و ستم‌گری، 5ـ دفاع از مظلوم ، 6ـ اصل وفای به عهد.

ضروت حفظ نظام یکی از مسائل مهم و اساسی در فقه اسلامی است که ضرورت آن مورد اتفاق فقها می باشد و حتی به تعبیر برخی از فقها از اوجب واجبات به شمار می اید و البته تحقیقات زیادی در این زمینه انجام پدیرفته است؛ لکن این نوشتار بدنبال واکاوی الزامات حفظ نظام از دیدگاه حضرت آیت الله خامنه‌ای دامت برکاته با روش توصیفی تحلیلی توام با تفسیر می‌باشد. یافته های تحقیق نشان می‌دهد: ضرورت تاکید بر مقومات و حفظ جهت‌گیری‌های نظام، پایداری و استقامت، تاکید بر اصول و ارزشها، تحکیم باورها، اتکاء به مردم، تبعیت و دفاع از ولایت فقیه، تقویت بنیه دفاعی کشور، حفظ وحدت و انسجام ملی، تاکید بر اقتصاد مقاومتی و درون زا، از مهمترین الزامات مسئله حفظ نظام از دیدگاه معظم له به شمار می‌آید که در آثار مکتوب و سخنرانی‌ها و بیانیه‌های ایشان بویژه در بیانیه گام دوم مورد تاکید قرار گرفته که این نوشتار با عنوان الزامات حفظ نظام تبیین و مستند سازی شده است.