جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

آيين هندو يکي از تأثيرگذارترين اديان شرقي در شکل‌گيري جنبش‌هاي نوپديد ديني و معنوي در غرب است. کتاب‌ها، مقالات و سخنراني‌هاي بي‌شمار مرتاضان و يوگي‌هاي هندو در غرب، با تزريق نوعي پلوراليسم ديني، زمينه را براي مخالفت نسل جوان غربي با سنت‌هاي جزم‌انديش يهودي- مسيحي آماده ساخت و به مرور زمان، موجب ظهور صدها دين و معنويت نوپديد شد. جنبش‌هاي هندويي در غرب، گاهي به سنت‌هاي اصيل هندو وفادار بوده‌اند و گاهي نيز اصالت لذت و عصيان را با انديشه‌هايي کاملا التقاطي، سکولار و بدون مبنا عرضه می‌کردند. در نوشتار حاضر، ضمن معرفي برخي از چهره‌هاي اصلي آيين هندو در غرب، به بررسي نقش آيين هندو، مديتيشن و يوگا در فرايند دگرانديشي غرب و برخي علل گرايش غرب به اين آيين هندو می‌پردازيم.

تصوف از جمله پديده هايي است كه از سده دوم هجري قمري در عالم اسلام ظهور كرد. درباره ماهيت و منشا تصوف، آرا گوناگوني وجود دارد. اين آرا بيانگر اين حقيقت است كه هر كس از منظري به اين جريان نگريسته و دورنماي دلپذيري از آن ترسيم كرده، كه با تصوف كنوني فرسنگ ها فاصله دارد. تصوف گرچه در دامن فرهنگ اسلام زاده شده؛ اما از سويي از گرايش هاي معنوي خارج از عالم اسلام تاثير پذيرفته و از سوي ديگر، با تكيه بر ذوق و استحسان و بدون بهره گيري از مباني ديني، آداب و رسومي را پايه گذاري كرده كه لااقل بعضي از آنها با كتاب و سنت قطعي انطباق ندارد. ضمن آنكه از مشارب عرفاني ديگر اديان و مكاتب نيز تاثير پذيرفته است. آيين اهل حق (يارسان) نيز كه به نحوي در تحت صوفيه مي گنجند و ماهيت خود را عرفاني مي دانند و در مناطقي از ايران و برخي از كشورها پراكنده اند، گرفتار انحراف هاي اعتقادي و عملي فراواني است؛ چون تناسخ و اعتقاد به زندگي هاي متوالي و غلو درباره علي (ع) و عدم اعتقاد و پايبندي به شريعت اسلام از قبيل نماز و روزه ي سي روز ماه مبارك رمضان و .... در واقع، اهل حق جز نامي از اسلام و تشيع و عرفان وديعه ندارد و معجوني از مذاهب و مسالك مختلف و آداب و فرهنگ ها است.

از مهمترین مشترکات جنبش‌های معنوی نوپدید که ره‌آورد مدرنیته و معنویت‌گرایی نوین غرب‌اند شریعت‌گریزی، رهایی از انجام تکالیف و دستورات الهی در اعمال و رفتار معنوی آنها است. شریعت‌گریزی در عرفان‌های نوظهور بر پایه باورهایی بنیان نهاده شده که دقت در این مبانی حاکی از ضعف فکری بنیانگذاران این معنویت‌ها در مبانی خداشناسی، هستی‌شناسی، جهان‌شناسی، انسان شناسی و راه و راهنما شناسی است. در این مقاله برخی از مبانی شریعت‌گریزی این فرقه‌های معنوی مثل انکار خداوند، دین‌ستیزی، اعتقاد به تناسخ، خلقتی بی‌هدف، ترویج اباحی‌گری و بی‌بندوباری را مورد بررسی و نقد قرار می‌دهیم، تا پندارهای نادرست آنان کنار زده و نور حقیقت جلوه‌گر شود. به جهت اینکه پرداختن به همه مکاتب از حد یک مقاله بیرون است، مبانی شریعت‌گریزی را تنها از منظر سه مکتب فعال و تأثیر‌گذار در ایران (اکنکار، اوشو و پائولو کوئلیو) بررسی می‌کنیم.

ریاضت، تمرین تدریجی نفس در مقام تکامل وجودی است تا انسان سالک در سیرمنازل به مقامات معنوی برسد و با نور الهی، زندگی روحانی داشته باشد. ریاضت، تربیت نفس در صراط سلوک الی ا... و فی ا... است. تا مقام فنای شهودی حاصل شود و سالک به مقام توحید ناب و کامل دست یابد. ریاضت، دوقسم کلی دارد: 1. ریاضت مشروع، معقول و معتدل؛ 2. ریاضت نامشروع، نامعقول و نامعتدل. ریاضت قسم اول که مقبول و ممدوح است در سیر و سلوک اسلامی بر اصل تقوی الهی با همه مراتب آن و مبتنی بر شریعت حقه محمدیه (ص) است که تمام ابعاد و ساحت‌های حیات انسان را دربرگرفته و او را در هیچ مرحله‌ی از سلوک رها نکرده است و (مهمل نمی‌گذارد و با جامعه مداری برای خدا و گره‌گشائی از کار مردمان سازگار بلکه انها را در مسیر ریاضت کارآمد و کامل قلمداد می‌کند. اما ریاضت قسم دوم که نامقبول و مذموم است با نیازهای اساسی وجود آدمی از حیث جسمانی و نفسانی و رفتاری در تعارض است و با برون‌گرایی و زیست اجتماعی در تضاد و با خلوت و خلسه درون‌گرایی محض یا رهبانیت محض تعریف‌پذیر برآمده است. مقاله حاضر در صدد واکاوی معنایی و تبیین ریاضت درست در عرفان‌‌های صادق و ریاضت نادرست در عرفان‌های کاذب اعم از صوفیانه و سکولار برآمده است.