جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

امروزه سرمایه اجتماعی نقش بسیار مهم تری نسبت به سرمایه فیزیکی و انسانی در جوامع ایفا می کند و شبکه های روابط جمعی انسجام بخش میان انسانها و سازمانهاست. بدون سرمایه اجتماعی پیمودن راههای توسعه و تکامل فرهنگی و اقتصادی ناهموار و دشوار می شوند. به نظر می رسد شناخت و بررسی ابعاد عملکرد سازمانی شهرداری، می تواند به افزایش سرمایه اجتماعی بینجامد.در این راستا در این پژوهش سعی شده به تشریح ابعاد «عملکرد سازمانی شهرداری» و «سرمایه اجتماعی شهروندان» پرداخته و چگونگی رابطه «عملکرد سازمانی شهرداری» بر «سرمایه اجتماعی شهروندان» منطقه 15 تهران مورد بررسی قرار گیرد. برای این کار پس از مرور ادبیات و شناسایی شاخص ها، پرسشنامه «عملکرد سازمانی شهرداری» و «سرمایه اجتماعی» بین شهروندان شهرداری منطقه 15 تهران توزیع و در نهایت 447 پرسشنامه تکمیل شده برگشت داده شد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- همبستگی است و برای آزمون فرضیات و پاسخگویی به سوالات تحقیق، از آزمونهای «ضریب همبستگی» و «مدلسازی معادلات ساختاری» استفاده شد.همسو با فرضیات تحقیق، ضرایب همبستگی نشان می دهند برای ایجاد و ارتقای «سرمایه اجتماعی منطقه 15 تهران» شهروندان باید «عملکرد سازمانی شهرداری» را افزایش داد. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری در حوزه عملکرد سازمانی شهرداری، به ترتیب بر ابعاد «عملکرد اجتماعی-فرهنگی»، «عملکرد حمل و نقل و ترافیک»، «عملکرد خدمات شهری» و «عملکرد فنی-عمرانی» تاکید دارد. همچنین در حوزه سرمایه اجتماعی شهروندان، عوامل «اعتماد درونی»، «اعتماد تعمیم یافته»، «شرکت در فعالیت های داوطلبانه»، «مشارکت اجتماعی متقابل» و «احساس هویت»، اهمیت می یابند.

در این تحقیق با استفاده از نظریه های مارکس، پارسونز، دارندورف، ترنر، هابرماس، گیدنز، کملیکا، فالکس، یانگ به بررسی عوامل اجتماعی موثر بر اخلاق شهروندی جوانان شهرستان کاشان پرداخته شده است و اخلاق شهروندی با 10 مولفه مورد سنجش قرار گرفته است.جامعه آماری این تحقیق جوانان 35 18 ساله کاشان است که به صورت خوشه ای چند مرحله ای 398 نفر انتخاب شده اند.روش تحقیق پیمایشی و ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه است.نتایج تحقیق نشان می دهد که بین عرصه عمومی 0.481،خانواده 0.305، آشنایی با مفاهیم جدید 0.270، پایگاه اجتماعی 0.190، سن 3.38، جنس 3.34 و اخلاق شهروندی رابطه معناداری وجود دارد.نتایج تحلیل رگرسیونی نشان می دهد که با توجه به ضریب تعیین تعدیل شده کلی متغیرهای باقی مانده در معادله رگرسیون با همدیگر %31.9 از واریانس متغیر وابسته را تبیین می کنند و نمودار تحلیل مسیر بر همین اساس ترسیم شده است.در پایان آماره تحلیل عاملی بر روی 14 گویه انجام شد و بعد از چرخش و حذف گویه هایی که بارهای عاملی کم داشتند در نهایت این عوامل به 4 عامل (رعایت قانون، انجام وظایف از روی اراده، آشنایی با مفاهیم جدید، احساس تعهد و روابط خانوادگی) تقلیل یافتند.

در این پژوهش وضعیت ابعاد تعلق مکانی ساکنان سکونتگاه غیر رسمی شرق کال عیدگاه سبزوار و عوامل موثر بر آن مورد سنجش قرار گرفته است. تعلق مکانی که بیانگر پیوند یا ارتباط عمیق افراد با مکانهای خاص است، نقشی تعیین کننده در بهره مندی و تداوم حضور انسان در مکان دارد.هویت مکانی، وابستگی مکانی، تعلق عاطفی و پیوند اجتماعی ابعاد این مفهوم را شکل می دهند که تحت تاثیر مجموعه شرایط محیطی، اجتماعی، فردی قرار دارند؛ بنابراین هر مکانی با توجه به شرایط خاص خود سطح متفاوتی از تعلق مکانی را به ساکنان خود عرضه می کند. در کل طرح موضوع تعلق مکانی در سکونتگاه های غیر رسمی که از نظر پایداری شرایط اجتماعی، اقتصادی و محیطی دچار مساله هستند؛ هم از جهت نقش آن از منظر انسان شناسی و جامعه شناختی (ایجاد هویت فردی و جمعی، همبستگی بین افراد و...) و هم از منظر برنامه ریزی اجتماع محور (نقشی که تعلق مکانی می تواند در افزایش تمایل افراد برای مشارکت در امر به سازی محله داشته باشند) دارای اهمیت است.تحقیق حاضر از نوع پیمایشی است و از پرسشنامه برای جمع آوری داده های میدانی استفاده شده است؛ حجم نمونه 130 نفر،روش نمونه گیری، تصادفی ساده و واحد تحلیل سرپرست خانوار می باشد. روش تحلیل این داده ها نیز آزمون های آماری شامل آزمون برابری نسبت ها، آزمون دوجمله ای، آزمون همبستگی لامبدا و ضریب همبستگی اسپیرمن است که هرکدام با توجه به نوع فرضیه و مقیاس متغیرها مورد استفاده قرار گرفته است. در کل نتایج این تحقیق نشان می دهد که سطح تعلق مکانی ساکنان محدوده شرق کال عیدگاه در 4 بعد تعلق عاطفی،وابستگی مکانی، پیوند اجتماعی و هویت مکانی در حد بالایی است که این امر متناقض با تصور رایج و نقض کننده فرضیه اول تحقیق مبنی بر پایین بودن سطح تعلق مکانی ساکنان اینگونه مکانهاست. علاوه بر این، تحقیق حاضر این نتیجه را به دست می دهد که ارتباط معناداری بین میزان رضایت ساکنان از وضعیت اجتماعی و کالبدی محیطی سکونتگاه با میزان تعلق مکانی آنان وجود دارد؛ اما ارتباط بین ویژگی های فردی و سطح تعلق مکانی معنادار نیست.

هدف: یکی از مسائل اساسی در حوزه علوم اجتماعی و به طور خاص در جامعه شناسی بحث میزان خشونت های شهری بویژه در حاشیه شهرها ست. عواملی از جمله عوامل روانشناختی، اجتماعی بیولوژیکی و محیطی در ایجاد این گونه خشونت ها نقش دارند. از میان فاکتورهای اجتماعی و روانشناختی محرومیت نسبی از جمله متغیرهایی است که اهمیت فراوانی دارد. هدف اصلی این مطالعه، نقش محرومیت نسبی در افزایش خشونت های شهری مناطق حاشیه نشین شهر کرمانشاه است. چارچوب نظری تحقیق برگرفته از رهیافت تفسیری اجتماعی با تاکید خاص بر نظریه گار است.روش تحقیق: این پژوهش با استفاده از روش پیمایش و از طریق ابزار پرسشنامه انجام شد. جامعه آماری مورد مطالعه چهار منطقه (جعفرآباد، شاطرآباد، دولت آباد و آناهیتا) در شهر کرمانشاه است. تعداد 200 نفر از جامعه آماری به عنوان نمونه و به شیوه تصادفی خوشه ای و با استفاده از جدول لین برای مطالعه انتخاب شدند. از اعتبار سازه برای روایی و آلفای کرونباخ برای پایایی ابزار تحقیق و از روش های آماری ضریب همبستگی پیرسون و مقایسه میانگین ها برای آزمون فرضیات استفاده شد. مدل تجربی این پژوهش با استفاده از رگرسیون چندمتغیره و تحلیل مسیر تبیین گردیده است.یافته ها و نتیجه گیری: محرومیت فردی با خشونت های شهری در بعد خشم (r=0.65)، در بعد تهاجم (r=0.46) و در بعد کینه توزی برابر (r=0.33) است. از طرفی محرومیت گروهی با خشونت های شهری در بعد خشم (r=0.21)، در بعد تهاجم (r=0.54) و در بعد کینه توزی برابر (r=0.28) است. نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان می دهد هراندازه افراد ساکن در مناطق حاشیه نشین احساس کنند با دیگر همنوعان خود فاصله اجتماعی و اقتصادی بیشتری دارند، احساس نارضایتی در میان آنها بیشتر شده و برای جبران این وضعیت به هر ابزار و وسیله ای دست خواهند زد که یکی از راه ها خشونت در مناطق حاشیه شهر است.

در این مقاله ضمن مرور اجمالی مباحث نظری درباره مقوله آموزش شهروندی، تلاش می شود مدلی تجربی برای آموزش حقوق و وظایف شهروندی به جوانان معرفی گردد. در این راستا، تاسیس «مجمع های محلی ارزیابی و پژوهش» به عنوان نوعی برنامه عملی برای آشنا ساختن جوانان با حقوق و وظایف خود به عنوان شهروند و در نهایت وارد کردن آنها به زندگی شهروندی پیشنهاد می شود. در خاتمه نیز عملکرد چند نمونه تجربی از چنین مجامعی که در کشورهای آمریکا و انگلیس تاسیس شده و به فعالیت مشغولند برای مثال ذکر می گردند. روش تحقیق این مقاله روش اسنادی و کتابخانه ای است. نتایج بحث نشان می دهد که درگیر کردن جوانان در امور و فعالیت های مدنی از طریق مجمع های محلی ارزیابی و پژوهش، می تواند ضریب مشارکت شهروندان را در جامعه افزایش داده و آن ها را از کنشگرانی منفعل به شهروندانی فعال که خود مدیریت اجتماع شهری و سرنوشت خویش را در دست می گیرند، مبدل کند.

شهرهای تنکابن و رامسر از شهرهای ساحلی شمال کشور هستند که مهاجرت معکوس در آنها جریان دارد. پژوهش حاضر به تاثیر مهاجرت معکوس بر توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در روستاهای شهرستانهای تنکابن و رامسر می پردازد. روش تحقیق توصیفی، پیمایشی است و از روش اسنادی (کتابخانه ای) نیز استفاده شده است. نظریات غالب در تحقیق عبارتند از: نظریه کارکردگرایی و نظریه چرخه حیات. دو شیوه نمونه گیری در این تحقیق با توجه به وجود 2 نمونه آماری وجود دارد. نمونه گیری سهمیه ای با روش توزیع اتفاقی بین 370 نفر از مهاجران به روستا توسط پرسشنامه شماره 1 و یک روش نمونه گیری هدفمند با روش توزیع گلوله برفی با پرسشنامه شماره 2 بین همان 370 نفر مهاجر به روستا و هم 93 نفر از ساکنان روستایی که دارای مقام دولتی و محلی در روستا بوده اند انجام شد و در نهایت نتایج به دست آمده با هم مقایسه شده است.برای آزمون متغیرهای پژوهش از آماره های متناسب در نرم افزار SPSS استفاده گردید. نتایج به دست آمده حاکی از وجود تاثیر مثبت و معنادار مهاجرت معکوس بر توسعه اقتصادی-اجتماعی و سیاسی و تاثیر منفی و معنادار مهاجرت معکوس بر توسعه فرهنگی است. مولفه کارکرد اقتصادی با بار عاملی 0.74 دارای بیشترین تاثیر، همچنین مولفه کارکرد اجتماعی با بار عاملی 0.73، مولفه کارکرد سیاسی با بار عاملی 0.70 و مولفه کارکرد منفی فرهنگی با بار عاملی 0.65، رتبه های بعدی میزان تاثیر در مولفه مهاجرت معکوس را دارند. در عین حال با مقایسه دیدگاه ساکنان روستا و مهاجران و مقایسه پرسشنامه شماره 1 و 2 پاسخهای بسیار شبیه و یکسانی به دست آمد.

یکی از مفاهیم مورد توجه جامعه شناسان (خاصه جامعه شناسان و برنامه ریزان شهری) سنجش مفهوم مشارکت شهری است. با توجه به این که این مفهوم کاربرد فراوانی در مطالعات شهری دارد، تهیه ابزاری پایا برای آن مهم و موثر است. هدف از این مطالعه این است که ابزار مشارکت شهروندان را مورد بازنگری قرار داده و آن را به عنوان ابزاری هنجاریابی شده در دسترس پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی قرار دهد. برای پاسخ و دستیابی به این هدف، نمونه ای 400 نفری از شهروندان بالای 20 سال شهر کرمانشاه به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب شدند و فرم مشارکت شهری را تکمیل کردند. نتایج تحلیل به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS21 و Amos21 تحلیل شدند. بر اساس نتایج به دست آمده، روش تحلیل عاملی مرتبه دوم با استفاده از مدل اندازه گیری نشان دهنده ساختار چهار مولفه ای مقیاس میزان مشارکت در نمونه مورد مطالعه است. نتایج حاصل از مدل عاملی تاییدی مرتبه دوم برای سنجش میزان مشارکت نشان می دهد که این مفهوم از چهار بعد (اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی) تشکیل شده است. شاخص های تطبیقی و مقتصد محاسبه شده برای ارزیابی کلیت مدل عاملی نشان می دهند که شاخص برازش تطبیقی CFI برابر 0.89، شاخص برازش شده تطبیقی مقتصد PCFI برابر 0.726، شاخص ریشه دوم میانگین مربعات باقیمانده یا RMSEA برابر 0.069، نسبت کای اسکوئر به درجه آزادی CMIN/DF برابر 2.91 است که در مجموع وضعیت بهبودی را برای مدل نشان می دهد. درمجموع داده های گردآوری شده می توانند مدل را مورد حمایت قرار دهند و از طرفی این نتیجه بر اساس چارچوب نظری نیز منطقی و صحیح است. از طرفی می توان نتیجه گرفت که پرسشنامه میزان مشارکت دارای سه عامل (آگاهی نسبت به مشارکت شهری، تمایل به مشارکت شهری و میزان مشارکت شهری در چهار بعد) است که در سازمان ها مورد استفاده و برای برنامه ریزی های اجتماعی و فرهنگی سودمند است.

احساس امنیت اجتماعی از مولفه های مهم انسجام اجتماعی و پیشرفت هر جامعه است. از این روی با توجه به نقش برجسته احساس امنیت اجتماعی در برنامه ریزی های کشوری و مدنظر قرر دادن این مهم که دستیابی و پایدارسازی این احساس در شهروندان هر جامعه معلول زمینه ها و عوامل متفاوتی است، شایسته است که ابعاد و زوایای ناهنجاری های اجتماعی شناسایی و سیاست ها و راهکارهای کنترل و مهار آنها، تدوین گردد. از این رو با توجه به اهمیت مطالعه مبحث امنیت اجتماعی و احساس آن در بستر اجتماعی جامعه مورد مطالعه و نقش بسزای پارادایم های تحلیلی مختص هر جامعه در تحلیل و طراحی استراتژی های توسعه امنیت پایدار آن جامعه، در پژوهش حاضر تلاش گردیده تا با بررسی اسنادی و پیمایشی مولفه های احساس امنیت اجتماعی در شهر شیراز، راهکارهایی برای ارتقای احساس امنیت در شهروندان شهر شیراز ارائه گردد. لازم به ذکر است که پژوهش حاضر در شش ماهه دوم سال 1392 و در چارچوب نظریه پارسونز انجام گردیده؛ پارسونز در نظریه سیستمی خود، هنجارهای اجتماعی را به عنوان یک سیستم در نظر گرفته و کارکرد نظام اجتماعی را ایجاد و حفظ یکپارچگی کل نظام تلقی نموده است. وی برای هر سیستم چهار ضرورت کارکردی مستقل از یکدیگر را که باید به میزان کافی پاسخ گیرند تا تعادل و تداوم هستی جامعه حفظ شود معرفی نموده است. همچنین با توجه به گستردگی جامعه آماری مورد مطالعه، حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 700 نفر تعیین گردیده است. یافته ها حاکی از آن است که متغیرهای مستقل سرمایه فرهنگی با (r= 0.548)، سرمایه اجتماعی با (r= 0.540) و بی سازمانی اجتماعی با (r= 0.471) دارای قوی ترین میزان همبستگی و متغیر حمایت اجتماعی با (r= 0.096) دارای کمترین میزان وابستگی با متغیر وابسته احساس امنیت اجتماعی در شهروندان شیرازی هستند. با این رویکرد و با نگاهی کلان پژوهشگران، مدل تجربی مدیریت راهبردی ارتقای احساس امنیت اجتماعی در شهروندان شهر شیراز را طراحی نموده اند.

پژوهش حاضر به بررسی پدیده مهاجرت و رضایت خانوارهای مهاجر به شهر تهران پرداخته است. هدف تعیین عوامل رضایت مهاجران و میزان تاثیرپذیری آنان از جنبه های مختلف محیطی در قالب تغییر شرایط اجتماعی، فرهنگی، رفاهی و نگرشی است که به صورت پیمایشی مورد مطالعه قرار گرفته است. تحلیل نهایی این پژوهش بر روی 200 خانوار مهاجر در بین خانوارهای معمولی ساکن در مناطق 3، 6 و 12 شهر تهران که لزوما دارای فرزند(ان) بالای 10 سال بوده اند انجام گرفته استنتایج پژوهش بر اساس تحلیلهای همبستگی پیرسون نشان می دهد که رابطه معناداری بین رضایت مهاجران و میزان استفاده از امکانات رفاهی و همچنین وضعیت اجتماعی فرزندان وجود دارد و این بدان معناست که هرچه میزان استفاده از امکانات رفاهی بیشتر و وضعیت فرزندان بهبود داشته مهاجر از جابجایی خود به شهرتهران رضایت بیشتری داشته است. در جریان تحلیل از طریق مدل سازی معادلات ساختاری، میزان تاثیرات متغیرها بر رضایت مهاجر بررسی شده است. تبیین فرضیات با تکیه بر دیدگاههای مثبت کارکردی و کلاسیک مهاجرت صورت گرفته است.