تحلیل رابطه بین اخلاص و حکمت در عرفان اسلامی با با تأکید بر رساله سیر و سلوک علامه بحرالعلوم | کتابخانه مجازی الفبا

تحلیل رابطه بین اخلاص و حکمت در عرفان اسلامی با با تأکید بر رساله سیر و سلوک علامه بحرالعلوم | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
...جستجوی هوشمند
تحلیل رابطه بین اخلاص و حکمت در عرفان اسلامی با با تأکید بر رساله سیر و سلوک علامه بحرالعلوم
کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
فارسی
کتاب الکترونیکی
میانگین امتیازات:
امتیاز شما :
تعداد امتیازات :
0
تحلیل رابطه بین اخلاص و حکمت در عرفان اسلامی با با تأکید بر رساله سیر و سلوک علامه بحرالعلوم
ویرایش اثر
مقطع تحصیلی رساله تحصیلی:
کارشناسی ارشد
رشته تحصیلی:
علوم انسانی
محل تحصیل رساله تحصیلی:
دانشگاه اصفهان، دانشکده اهل بیت (ع)
تاریخ دفاع:
1403
چکیده :
در این پژوهش به بررسی رابطه‌ی بین اخلاص و حکمت در عرفان اسلامی با توجه به روایت شریف "مَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِینَ صَبَاحاً ظَهَرَتْ یَنَابِیعُ اَلْحِکْمَهِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَی لِسَانِهِ." با تاکید بر رساله‌ی سیر و سلوک علامه بحرالعلوم می‌پردازیم. حدیث مذکور در منابع معتبر روایی بسیاری از جمله اصول کافی شیخ کلینی، عیون اخبار الرضا شیخ صدوق و بحار الانوار علامه مجلسی آورده شده است. به طور کلی، اخلاص و حکمت از جمله مفاهیم عمیق در باب عرفان و دین است و علما و مفسرین به صورت گسترده به این موضوعات پرداخته اند. در باب اخلاص، امام خمینی (ره) حقیقت اخلاص را تصفیه عمل از هر آمیختگی و رویت غیر حق تعالی در تمام اعمال ظاهری و باطنی می دانند و برای تحقق آن مراحل پنج گانه ای قائل هستند.(امام خمینی، 1394). علامه سید محمد حسین حسینی طهرانی نیز اخلاص را ضد اشراک دانسته و بر این باور است که سالک خالص، باید اعمال و دل خود را از هرگونه آمیختگی و آلودگی چون حبّ جاه و مال، بهره های نفسانی و انگیزه‌های دیگر که عمل را بی مقدار و قلب را در بند حجاب ، حبس می کند، پاک گرداند (علامه طهرانی2:1433). در باب حکمت نیز علامه طباطبایی (ره)، حکمت را نوعی محکم کاری دانسته اند که سستی و رخنه ای در آن راه ندارد و غالباً در معلومات عقلی واقعی استعمال می شود (طباطبایی،1374). مرحوم طبرسی نیز آن چه که انسان را بر حقی خالی از باطل و خطا رهمنون سازد، حکمت نامیده اند (طبرسی، 1385). بررسی متون دینی و عرفانی، حکایت از ارتباط عمیق بین دو مفهوم اخلاص و حکمت دارد و نوعی رابطه علّی و معلولی بین این مفاهیم را می رساند؛ تا جاییکه مرحوم حر عاملی، اخلاص و سکوت را از موجبات و اسباب حکمت برشمرده است (حرعاملی، 1401). علامه سید محمد مهدی طباطبایی معروف به سید بحرالعلوم در رساله سیر و سلوک خود باتکیه بر روایت ذکر شده، به تفصیل به این موضوع پرداخته اند. سید بحرالعلوم (1155-1212ق)، از مراجع تقلید و بزرگ شیعیان در قرن دوازدهم و سیزدهم هجری قمری بود. ایشان در فقه، اصول، حدیث، کلام، تفسیر و رجال تبحر بسیاری داشتند. از جمله آثار ارزشمند ایشان می‌توان به المصابیح، در عبادات و معاملات، الدرّه النجفیه، مشکاه الهدایه، الفوائدالرجالیه، تحفه الکرام فی تاریخ مکه و البیت الحرام و رساله‌ی سیر و سلوک اشاره کرد. ایشان در این رساله و در شرح این حدیث، عوالم یازده‌گانه‌ای را مقدم بر عالم اخلاص برشمردند. این عوالم عبارتند از: اسلام اصغر، ایمان اصغر، اسلام اکبر، ایمان اکبر، هجرت کبری، جهاد اکبر، فتح و ظفر، اسلام اعظم، ایمان اعظم، هجرت عظمی، جهاد اعظم و در نهایت عالم اخلاص. اخلاص عبارت است از تصفیه و پاک شدن از هر گونه شائبه غیر الهی. از نظر صاحب رساله سیر و سلوک، اخلاص دو قسم است. اول خلوص دین و اطاعت خداوند متعال و دوم خلوص خود و خالص کردن خود برای خدا. در باب خلوص انسان برای خداوند نیز مراحلی وجود دارد. در لسان قرآن، سالکی که در مراحل ابتدایی خلوص است، مخلِص (به کسر لام)، و سالکی که از این مرحله عبور و تمامی وجودش را برای ذات اقدس الهی خالص کرده‌، مخلَص (به فتح لام) نامیده شده. در واقع مخلِص، کسی است که دارای اخلاص است و اعمال خود را خالصانه برای خدا انجام می دهد و مُخْلَص به آن مرحله عالی از مراتب اخلاص گفته می‌شود که پس از مدت‌ها جهاد با نفس، حاصل می‌شود؛ همان مرحله‌ای که شیطان از نفوذ وسوسه‌اش در انسان مأیوس می‌شود. از تعابیر قرآن، چنین استفاده می شود که مخلَصین را خداوند خالص گردانده است(صاد46). حکمت نیز عبارت است از علم و معرفت نسبت به حقایق، اوصاف، خواص و احکام اشیا، آن‌گونه که هستند و شناخت نحوه ارتباط اسباب با مسببات، و آگاهی از اسرار نظام پدیده‌های عالم و عمل به مقتضای آن. حکمت از نگاه قرآن و حدیث، به سه نوع حکمت علمی ، حکمت عملی و حکمت حقیقی تقسیم می‌شود. حکمت علمی، معرفتی است که برای صعود به مقام انسان کامل، ضروری است. حکمت عملی نیز برنامه‌ای عملی است که انسان را به مرتبه‌ی کامل انسانیت سوق می‌دهد. درنهایت، حکمت حقیقی، نورانیت و بصیرتی است که با به کار بستن حکمت عملی حاصل می‌گردد. حال می‌توان با کنکاش در رساله‌ی مذکور و در نظر گرفتن انواع اخلاص و حکمت‌هایی که به آن‌ها اشاره شد، نوعی رابطه‌ بین اخلاص و حکمت را نتیجه گرفت و آن این‌که از آثار اخلاص، ظهور حکمت است. بخشی از علم و آگاهی در قلب انسان است که اگر این قلب از رذایل اخلاقی پاک شود، این علوم بالا می آید و در قالب حکمت در رفتار و گفتار انسان تجلی می‌یابد. پژوهشگر قصد دارد با استفاده از این رساله‌ی ارزشمند، رابطه‌ی بین اخلاص و حکمت را دریافته و بررسی نماید. اندیشمندانی چون استاد صفایی حائری معتقدند که کلمه‌ها، فکرها و طرح‌های قرآن به دلیل اینکه به درستی درک نشده‌اند و دستخوش روزمرگی‌ها و مصداق گذاری سطحی شده‌اند؛ موررد ظلم و ستم قرار گرفته اند (علی صفایی حائری، 1388). به نظر می‌رسد واژه‌هایی چون اخلاص و حکمت نیز از جمله مفاهیمی هستند که جایگاه واقعی خود را از دست داده‌ و در زندگی فردی و اجتماعی دچار روزمرگی شده‌اند.. در این پژوهش، پژوهشگر قصد دارد که با تکیه به رساله‌ی علامه بحرالعلوم به درک عمیق‌تری از این دو مهم رسیده و رابطه‌ی علت و معلولی بین آنها را واکاود.
منابع دیجیتالی مرتبط :
فهرست منابع
نویسنده :
محمد سخاوت؛ استاد راهنما: احمد محمودی؛ استاد مشاور: محسن شیراوند
زبان :
فارسی
منبع اصلی :
https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f8c9d912fc2fe2ab77e066b165400619
جنس منبع:
متن
پایگاه :
پ:پایگاه پایان نامه
یادداشت :
کلیدواژه فارسی: اخلاص، حکمت، علامه بحرالعلوم
کلیدواژه انگلیسی: sincerity, wisdom, Allameh Bahral ulum
نوع منبع :
رساله تحصیلی
مشخصات کامل اثر
منابع مرتبط :
ثبت نظر
ارسال