جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫چکيده : اين پايان نامه، ترجمه بخش نهم از کتاب تفسير موضوعي پيام قرآن تأليف آيت‌الله جعفر سبحاني است، که ضمن تفسير امامت از منظر علماي اسلام، به دنبال پاسخ به اين پرسش است که: آيا امامت از اصول دين است يا از فروع آن؟ نويسنده در هفت فصل به ابعاد امامت و ولايت از ديدگاه قرآن کريم پرداخته و تاريخچه اين مبحث را در آموزه‌هاي اسلامي از صدر اسلام و پس از آن پي‌گرفته، و فلسفه و ضرورت امامت را از منظر قرآن و سنت شرح مي‌دهد. در فصل اول با عنوان "ولايت و امامت عامه در قرآن مجيد" به آيه انذار و هدايت، آيه صادقين و آيه اولي‌الامر در اين زمينه استدلال شده است. در فصل دوم ولايت و امامت از ديدگاه سنت، يعني: حديث ثقلين، حديث سفينه نوح، حديث نجوم و حديث امامان اثني عشري تجزيه و تحليل مي‌شود. در فصل سوم شرايط و صفات امام همچون: علم امام، منابع علمي ائمه(، معصوم بودن امام، مفهوم اهل بيت و مصاديق آنان، خصوصيات امامان و نحوه تعيين و نصب الهي امام معصوم بررسي گرديده است. فصل چهارم به تحليل ولايت تکويني پيامبران و امامان اختصاص دارد و مسأله ولايت و گسترش آن در خلقت و آفرينش جهان، واسطه فيض بودن ولي خدا و معاني مختلف ولايت، ولايت تکويني در احاديث اسلامي و مفهوم ولايت و امامت خاصه تبيين مي‌گردد. در فصل پنجم دلالت مستقيم آياتي مانند آيه تبليغ، آيه ولايت، آيه اولي‌الامر، آيه صادقين، آيه قربي بر اثبات ولايت و امامت امام علي( و ائمه پس از ايشان بيان شده است. در فصل ششم نويسنده آياتي ديگر از قرآن کريم را در باره ائمه( و منزلت والاي معنوي و ويژگي‌هاي آنان بررسيده و علت عدم تصريح اسامي ائمه( در قرآن کريم را ذکر مي‌کند. در فصل هفتم و پاياني اين نوشتار، امامت امام مهدي، حکومت جهاني آن امام، آثار انتظار ظهور، حقيقت انتظار، آثار سازنده و فلسفه و حکمت آن بيان شده است.

---

از جمله فنون بلاغت در راستای تبیین و آشکارسازی اهداف و مقاصد کلام،‏ تصویرگری در قالب «تشبیه تمثیل» است. تشبیهی که وجه شبه آن،‏ امری آشکار و ظاهری نیست و نیاز به تاویل دارد. قرآن کریم و نهج البلاغه که به اعتراف صاحب نظران از عالی ترین درجات بلاغت برخوردارند،‏ برای به تصویر کشیدن بسیاری از معارف عمیق و دور از دسترس فهم متعارف انسان،‏ از این شیوه بهره فراوان برده اند. این پژوهش بر آن است تا با ارائه و شرح نمونه هایی از این تصویرسازی ها،‏ گوشه ای از زیبایی و بلاغت بیان را در این دو منبع گران سنگ به نمایش بگذارد و با تحلیل و مقایسه موضوعات،‏ عناصر و نمادهای به کار رفته در تشبیهات تمثیلی این دو اثر،‏ به ارائه جداول،‏ نمودارها و نتایج مربوط بپردازد.

‫يکي از ويژگيهاي حضرت زهرا? در روايات، حجيت است و لازمه حجيت، برخورداري از مقام عصمت است. اين پژوهش در چهار بخش، به تحليل عصمت آن حضرت? در قرآن و روايات پرداخته است. امکان عصمت، از دليل عقلي و نقلي برخوردار است و داراي مراتب و درجاتي است و هيچ منافاتي با اختيار انسان ندارد. عصمت پيامبران و پيشوايان ديني اکتسابي است و در عين حال که صدور گناه از آنان، امتناع ذاتي ندارد، به معناي استمرار ملکه عصمت است. به باور دانشمندان اماميه، صدور گناه کبيره و صغيره در تمام طول عمر، از معصوم ممتنع است. با توجه به روايات معتبر شيعه و اهل سنت، آيه تطهير در شأن اهل بيت? نازل شده است و حضرت زهرا? يکي از آنان است. بنابراين، بر اساس اراده تکويني الهي، آنان از هرگونه رجس و پليدي به دورند. مراد از «قربي» در آيه مودت، بر اساس ديدگاه شيعه و بسياري از دانشمندان اهل سنت، اهل بيت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و يکي از آنان، حضرت زهرا? مي باشد. اين آيه شريفه، مودت اهل بيت? را به عنوان مزد رسالت قرار داده است. همچنين براي عصمت حضرت زهرا?، به آيه مباهله و اطعام نيز استدلال شده است. نويسنده در پايان، به عصمت حضرت زهرا? به واسطه روايات استدلال کرده است. اين روايات دو دستهاند: دسته نخست، رواياتي چون حديث ثقلين، حديث سفينه و حديث معيار صلح و ثبات هستندکه شامل حضرت زهرا? نيز ميشوند. حديث ثقلين، عترت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم را عِدل قرآن دانسته است و اين مسئله بر عصمت آنان دلالت دارد. دسته دوم، رواياتي هستند که به صورت خاص، بر عصمت آن حضرت? دلالت دارند؛ مانند حديثي که در آن، خشم و رضاي زهرا ? خشم و رضاي خداوند دانسته شده، او را بهترين موجودات و سَروَر زنان بهشت دانسته، اذيت او و محبت به او را اذيت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و محبت به پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم دانسته، اطاعت از حضرت? را واجب دانسته است. همچنين خطبه فدکيه، که حضرت? در آن، عصمت قولي و فعلي را براي خود ثابت نموده است، از روايات دسته دوم است.