مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب «مقتل الحسين (ع) أو واقعة الطفّ» نوشته محمد تقی آل بحر العلوم است. مولف در این كتاب موضوع مقتل امام حسین (ع) را به زبان عربی، در ده مجلس، عنوان كرده كه از آن جمله است: در فضیلت گریستن و رثا و زیارت امام حسین (ع)، مساله‌ دوری جستن شیعه عراق از معاویه و پیوستن به امام حسین (ع)، تاكید و اصرار یزید بر بیعت گرفتن از امام حسین (ع) و برخی مخالفان حكومت او، امام حسین (ع) و ادامه‌ راه كربلا، داستان ورود مسلم بن عقیل به كوفه، گزیده‌ هایی از رساله‌ حقوق امام سجاد (ع) و مطالبی نظیر آن.

کتاب «مقتل امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه‌ السّلام» تالیف ابی بکر عبدالله بن محمد بن عبید بن سفیان معروف به ابن ابی الدنیا (متوفی ۱۸۲ ق) به روایت حسین بن صفوان برذعی است. این اثر به زبان عربی مشتمل بر روایاتی مربوط به فضائل و زندگانی حضرت علی علیه‌ السّلام از ولادت تا شهادت و مباحث پیرامون آن است. محقق کتاب در مقدمه به شرح زندگانی ابن ابی الدنیا و اقوال علما در مورد ایشان به همراه وصف نسخه خطی کتاب که در دمشق و به خط کوفی موجود است، پرداخته و در آخر نیز راوی کتاب حسین بن صفوان برذعی را به صورت مختصر معرفی کرده است. مطالب ابواب کتاب به اختصار عبارت است از: باب اول کتاب شامل سی و نه حدیث درباره فضائل حضرت علی علیه‌ السّلام و چگونگی شهادت ایشان است. باب دوم نیز شامل وصایای حضرت علی علیه‌ السّلام به امام حسن علیه‌ السّلام بعد از ضربت خوردن است که طی ده حدیث بیان شده است. باب سوم به زمان رحلت ایشان که در چه روز و چه لحظه‌ ای از روز بوده در طی هفت حدیث اختصاص دارد. باب چهارم نیز به عمر شریف حضرت در هنگام شهادت پرداخته که هشت حدیث را شامل شده است. در باب پنجم به بعضی از صفات ظاهری و خلق و خوی شخصیتی حضرت در ده حدیث پرداخته است. در باب ششم به طریقه غسل، کفن، نماز و دفن حضرت در سه حدیث پرداخته شده است. باب هفتم به مکان دفن حضرت و اینکه در کجا و چه موقعیتی از کوفه قرار دارد، در طی شش حدیث می‌ پردازد. باب هشتم در بیان احوالات ابن ملجم بعد از ضربت و چگونگی قتل ایشان می‌ باشد که در هیجده حدیث به آن پرداخته شده است. در باب نهم به مراثی که بر حضرت بعد از شهادت و اینکه چه کسانی بر ایشان گریه کرده‌ اند در طی پانزده حدیث پرداخته شده است. باب دهم نیز به بیان فرزندان ایشان از تمامی همسرانشان در طی هیجده حدیث اختصاص دارد. از میان آثار مربوط به تاریخ شهادت امام علی علیه‌ السّلام کتاب ابن ابی الدنیا، کهن‌ ترین کتابی است که برجای مانده است.

آهى سوزان بر مزار شهيدان، از ترجمه‌هاى ارزشمند كتاب «لهوف» سيد بن طاووس به قلم سيد احمد فهرى است. از آن جا كه مترجم صاحب ترجمه‌هاى فراوانى است و آثار ارزشمندى را ترجمه كرده است، به خوبى از عهده اين اثر نيز برآمده و ترجمه سليس و روانى به دست داده است. مترجم در ابتداى اثر، مقدمه‌اى در شرح حال سيد بن طاووس با عناوين: نام و لقب و كنيه سيد، ولادت و وفات، مدفن سيد، نظريه دانشمندان شيعه درباره سيد و تأليفات سيد تنظيم نموده است. از آن جا كه سيد بن طاووس، شاعر، اديب و نقّاد هم بوده است، لذا ردپاى ذوق ادبى او در لهوف قابل مشاهده است. بيان كتاب لهوف بسيار نرم بوده، به گونه‌اى كه مى‌توان آن را به صورت مرثيه خواند. اين كتاب با يك شيوه‌ى داستانى نوشته شده است. سيد، چاشنى‌هاى شعرى خود را در جاى جاى كتاب آورده، به گونه‌اى كه كمتر صفحه‌اى از كتاب است كه يك شعر در آن نباشد. مترجم ابتكار جديدى در ترجمه اشعار داشته و به جاى ذكر متن عربى اشعار و ترجمه منثور آنها مضمون اشعار را به نظم آورده است. اگرچه پاورقى‌هاى كتاب اندك است، لكن در همين اختصار نيز مطالب مفيدى ارائه شده است؛ مترجم كتاب را در تاريخ 18 خرداد 1348 با اين توصيف از كتاب به پايان مى‌برد:

«مَقتَلُ الحُسَین علیه‌السّلام» مشهور به مقتل خوارزمی نوشته موفق بن احمد خوارزمی (متوفای ۵۶۸ق)، از عالمان اهل سنت است. این کتاب با آنکه مقتل خوانده شده، اما یک سوم و بخش‌ های پایانی آن اشاره به قیام امام حسین (علیه السام) و واقعه کربلا دارد. این کتاب هر چند عنوان مقتل دارد، اما حدود دو سوم آن مباحث دیگر است. ثلث اول کتاب، شرح مناقب اهل بیت، ثلث دوم ماجرای کربلا و ثلث سوم درباره قیام مختار است. کتاب دارای ۱۵ فصل است که عناوین فصول پانزده‌ گانه چنین است: 1-

كتاب «مقاتل الطالبین» نوشته علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، در شرح احوال و مرگ فرزندان ابوطالب از آغاز ظهور اسلام تا قرن چهارم هجری قمری، در جنگ ها، قیام ها و فعالیت های سیاسی بر ضد دستگاه حاکم، می باشد. او شرح احوال ۵۰۰ نفر از جان باختگان را با مقتل و احوال جعفر بن ابی طالب شروع و در عصر اموی با احوال عبیدالله بن علی، تمام می کند. او در شرح حال و ذکر شهادت امام حسین ـ علیه السّلام ـ و فرزندان آن حضرت، بحث مبسوطی می کند. این کتاب او بر حسب عصر هر خلیفه، طبقه بندی شده است. کتاب مقاتل الطالبین در موضوع مقتل از شهرت و جایگاه والائی در میان پژوهش گران و محققان برخوردار بوده و از جمله منابع اصلی می باشد.