جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در سوره اسراء، خداوند تصریح کرده است که پیامبر اکرم (ص) را شبانه از مسجدالحرام به مسجدالاقصی برده است. قرآن کریم برای این حرکت جغرافیایی، از واژه «أسری» استفاده کرده است. شناسایی ماهیت اسراء رسول اکرم (ص) نیازمند تدبر و تفکر علمی درباره این آیات است. در این پژوهش با تفکر خلاق و استفاده از روش جایگزینی، تلاش می ­شود، در مرحله اول دلیل استفاده از واژه «أسری» برای این حرکت جغرافیایی، با استفاده از دانش ریشه‌شناسی در معناشناسی واژگانی تبیین گردد. در مرحله دوم، دلیل وقوع «معراج» در جریان اسراء تبیین گردد و در مرحله سوم دلیل انتخاب مسجدالاقصی به‌عنوان مقصد اسراء روشن شود. گام­های سه‌گانه فوق، خواننده آیات را به‌سوی موضوعی مشابه مفهوم «عمق راهبردی هوشمند» در جنگ نرم سوق می­دهد. نفوذ به عمق راهبردی هوشمند، برای حکومت­هایی کاربرد دارد که صاحب تمدّن­هایی هستند که تلاش در توسعه گفتمان جهانی خود دارند، در این پژوهش باتوجه‌به مفهوم عمق راهبردی هوشمند، فهم جدیدی از آیات سوره اسراء، ارائه می­گردد. توجه به مفهوم نفوذ به عمق راهبردی می‌تواند، حرکت اسراء و معراج را در قالب یک حرکت سیاسی برای غلبه بر دشمنان اسلام تبیین نماید. پیامبر اکرم(ص)، با حضور در بیت المقدس، به عمق جغرافیایی دشمنان اسلام و با ارتباط با انبیاء ادیان ابراهیمی، به عمق تاریخی نفوذ کرده و زمینه ساز جهانی شدن گفتمان اسلامی را فراهم آورده است.

عدالت از مهم‌ترين موضوعات مورد توجّه اسلام است کـه قرآن كريم آن را به‌عنوان يكى از اهداف بعثت انبيا معرّفى می‌نماید. این امر، ابعاد و مصادیق گوناگونی دارد و همه زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و آموزشی را شامل می‌شود. اين مقوله، نزد رسول‌خدا صلی الله علیه و آله و سلم از جایگاه ارزشمندی برخوردار بود به گونه‌ای که در رأس همه برنامه‌ها و راهبردهاي اجتماعى و سياسي ايشان قرار داشت. بنا به همین فرض، نوشتۀ پیش رو، جایگاه و اعتبار عدالت سیاسی در اندیشه و رفتار سیاسی ایشان را بررسی و تبیین می‌کند. برآیند پژوهش حاضر، ترسیم و تثبیت اهداف، اصول و مبانی این امر از دیدگاه ایشان است.

پیامبر أعظم (ص) در طول دوران رسالت خویش، با دوراندیشی، پیمان‌‌های متعددی با گروه‌های سیاسی و اجتماعی فعّال در حجاز امضا کردند. این پیمان‌ها که با اهل کتاب، مشرکان و مسلمانان بسته شد، نقش مهمّی در تحولات سیاسی و اجتماعی صدر اسلام از جمله زمینه­ ی مهاجرت پیامبرأعظم (ص) و مسلمانان به مدینه، تشکیل حکومت اسلامی و شکل گیری تمدن اسلامی نقش اساسی داشته‌اند. این مقاله با گردآوری داده ­های کتابخانه­ ای و با روش توصیفی- تحلیلی پیمانهای پیامبر ص را با رویکرد تمدن سازی مورد بررسی قرار داده است. حاصل پژوهش بیانگر این است که مؤلفه‌های تمدن اسلامی، مانند ایجاد امنیت پایدار، ترویج تعلیم و تربیت، ایجاد سازمان اداری و تشکیلات سیاسی، انسجام اجتماعی، ایثار و فداکاری، رواداری و تساهل و پذیرش تنوع دیدگاه‌ها و هم افزایی و همگرایی در پیمان‌های پیامبر وجود دارد. پاسداشت حقوق بشر در پیمان حلف­الفضول، دعوت به توحید درپیمان عقبه اولی، زمینه سازی برای نظم اجتماعی و کار تشکیلاتی در پیمان عقبه دوم، ایجاد انسجام اجتماعی، تعیین قلمرو جغرافیایی، حاکمیت و ولایت سیاسی و امنیت پایدار در پیمان عمومی مدینهّ، برادری و اخوت در پیمان مؤاخات، تثبیت حاکمیت سیاسی در پیمان صلح حدیبیه تحقق یافته است.

در صدور حدیث غدیر که مهم‌ترین مستند مسأله خلافت پیامبر است، هیچ تردیدی وجود ندارد. از نظر دلالت فریقین قبول دارند که مولا بودن علی بن ابی‌طالبg با این حدیث اثبات می‌شود، اما اهل تسنّن معنای مولا را دوستی و محبت می‌دانند و امامیه بر این باورند که مولویت به معنای سرپرستی همه جانبه است. دو طرف برای اثبات سخن خود به شواهد گوناگونی استناد می‌کنند. فریقین گزارش کرده‌اند که پیامبرa در هنگام ایراد خطبه غدیر، علی بن ابی‌طالبg را با عمامه معروف خودشان معمم کردند. فرضیه این تحقیق آن است که معمم کردن علی در حین ایراد خطبه غدیر به مثابه‌ قرینه‌ای متصله برداشت امامیه از حدیث غدیر را اثبات می‌کند. نویسنده با جستار در منابع روایی و ادبی سعی نموده، نماد معمم کردن را در فرهنگ جاهلی و اسلامی معنا و این فرضیه را اثبات کند که پیامبر با معمم کردن علی بی ابی‌طالبg در روز غدیر و برجسته کردن این پدیده، در روزهای پس از واقعه غدیر خواستند ریاست ایشان را در حافظه جامعه ماندگار کنند.

اسناد احادیث پیامبر | در کتب اربعه، به شکل‌‌های گوناگونی ثبت شده است. یکی از این گونه‌ها، اسنادی است که راوی شیعیِ غیر معصوم و غیر معاصرِ آن حضرت، از ایشان حدیثی نقل کند؛ این نوع از احادیث، «مرسل» نام دارند. ضرورت پژوهش در این‌‌گونه اسناد بدین سبب است که بررسی و تحلیل چرایی ارسال موجب اعتماد پیداکردن به برخی از احادیث مرسل می‏شود و زمینه‌ساز برای پاسخ‌‌گویی به شبهه کم‌‌توجهی شیعه به اتصال سند است. مأموریت پژوهش حاضر، کشف چرایی اسناد مرسل شیعی احادیث پیامبر | در کتب اربعه و هدف آن، ارائه تحلیلی از چرایی ارسال این اسناد می‏باشد. بستر‌‌سازی برای رسیدن به برخی آثار علم‏الحدیثی مانند روش‌‌شناسی محدثانِ متقدم و اعتبارسنجی اسناد روایات از فواید این مقاله به ‌حساب می‌‌آید. این مقاله توانسته با بررسی طبقۀ روات، موضوع‌ و محتوای‌‌ روایات و ارائه نُه دلیل و تحلیل آن، از چرایی ارسال اسناد شیعی روایات پیامبر | پرده‌‌برداری کند؛ احراز صحت متن و غیرفقهی بودن روایت نزد صاحبان کتب اربعه، ذکر سند در کتب دیگر مؤلف، اعتماد به کتاب راوی اول و... از نتایج این تحقیق است.