جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فیسلوفی که تلاش مدام‌اش برای فهم هستی از دریچه‌ی تأویل متون مختلف، به خاصه ادبیات، قریب به هفت دهه فلسفیدن را موجب شد، آن‌قدر جنبه‌های گونه‌گونی از خواندن، تماشا و تعمق در جهان را پیش روی انسان گذاشت که می‌توان هزاران صفحه درباره‌اش نوشت و باز هم بخش بزرگی از ایده‌های تفکر او پوشیده بماند. «پل ریکور» با اشراف عجیبش بر فلسفه، ادبیات و الهیات، بنیان محکم هرمنوتیک مدرن را گذاشت که تا همیشه بخشی از دانش بشری در مواجهه با جهان و پدیده‌هایش خواهد بود. وسعت نگاه ریکور چنان بود که به جرئت می‌توان گفت کمتر موضوع، مضمون و ایده‌ای در جهان ما وجود داشته که او درگیر تعمق در آن نشده باشد. «کارل سیمز» فیلسوف و شارح انگلیسی از همین روی و با همین انگاره کتاب «پل ریکور» را در شرح و بسط اندیشه‌ی ریکور و وسعت نظرگاهش به جهان و پدیده‌هایش نوشته است. مسائل بنیادین مربوط به خدا، دین، سیاست، اقتصاد، جامعه‌شناسی، فلسفه، روانکاوی، ادبیات، هنر، اخلاق، عدالت و ... همه‌وهمه در مسیر فلسفیدن ریکور حضور داشته‌اند و سیمز در کتاب «پل ریکور» سعی کرده همه‌ی آن‌ها را در زیست فلسفه‌ی فیلسوف نامدار فرانسوی زیر نظر بگیرد و در کنار نظرگاه شخصی خودش به آرای او، به شناساندن هرچه بیشتر او و سپهر فلسفی‌اش کمک کند.

فهم حدیث در پرتو دانش فقه‌الحدیث، برخاسته از مبانی اولیه‌ای است که فرآیند و سیر فهم حدیث را سامان می‌دهد. در کنار تلاش محدثان در راستای فهم روایات به عنوان متن دینی، دانش هرمنوتیک نیز علی‌رغم تفاوت‌های ادواری و نظری آن، تلاشی در جهت فهم متن است. از این‌رو مقایسه و تطبیق این دو حوزه، نقاط اشتراک و افتراق آن‌ها را روشن کرده و امکان بهره‌گیری از نقاط قوت و دوری از نقاط ضعف را هموار می‌سازد. در پژوهش حاضر با شیوه توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی به بررسی مبانی فقه‌الحدیثی آیت‌الله جوادی‌آملی به نسبت فرآیند فهم متن در آرای هرمنوتیکی پل ریکور پرداخته شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پل ریکور با ارائه مفهوم فاصله‌مندی متن از مؤلف، غایت تفسیر را تصاحب متن توسط مفسر دانسته که این امر در نهایت به خود تفسیری مفسر منجر می‌شود. اما عنایت به مؤلف و خصوصیات و ویژگی‌های او در مبانی فقه‌الحدیثی آیت‌الله جوادی‌آملی برای نزدیک شدن به مراد جدی گوینده الزامی است. در آرای پل ریکور، متن در نسبت با مؤلف و مفسر جایگاه ویژه‌ای دارد و معانی تازه، از جهان متن بیرون می‌آید. این در حالی است که توجه به متن و لایه‌های معنایی آن، خصائص مؤلف و حجیّت روایات معصومان (ع) و نیز سطح فهم مخاطب و توان اجتهادی او در مبانی فقه‌الحدیثی آیت‌الله جوادی‌آملی، هر یک برای نیل به مقصود متکلم دارای سهم مشخصی است.