جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

الصحيفة السجادية الجامعة لأدعية الإمام علي بن الحسين(ع)، كتابى است كه در آن، ادعيه وارده از امام سجاد(ع)، در آن گردآورى شده است. از آنجا كه نسخه ديگرى از اين كتاب، در نرم‌افزار موجود مى‌باشد، در اين نوشتار، به معرفى نسخه‌اى پرداخته مى‌شود كه تحت اشراف و با تصحيح سيد‌ ‎محمدباقر موحد ابطحى اصفهانى، عرضه گرديده است. دو مقدمه از مصحح، آغازگر مطالب كتاب مى‌باشد. در مقدمه اول، به استقبال شديد دانش‌پژوهان و مطالعه‌كنندگان كتاب اشاره شده است كه باعث گرديده اين اثر، بار ديگر، تجديد چاپ شود. در مقدمه دوم، ابتدا اهميت و ضرورت دعا بيان و سپس، امام سجاد(ع)، به‌صورت مختصر و موجز، معرفى شده است. در ادامه، ضمن بيان نكاتى پيرامون كتاب صحيفه سجاديه، روش تصحيح كتاب، شرح داده شده است. سعى مصحح بر آن بوده تا جمع‌آورى و تنظيم ادعيه كتاب حاضر، به‌گونه‌اى باشد كه سلامت و ترتيب ادعيه مراعات شده و تنظيم و ترتيب آنها، بر طبق صحيفه سجاديه كامل و متداول موجود باشد. به‌عنوان مثال، در صحيفه سجاديه كامل، دو دعا مختص به ماه رمضان وجود دارد كه تحت عنوان «إذا دخل...» و «إذا ودع شهر رمضان» و به شماره 44 و 45 قرار گرفته است و مصحح، 27 دعا را مختص به ماه رمضان يافته و آن‌ها را بر طبق اوقات واردشده آن‌ها، مرتب كرده است؛ درحالى‌كه آن دو دعاى مذكور، بر همان ترتيب اولیه مذكور، باقى مانده است. ادعيه وارده در صحيفه سجاديه، به دليل اجازات و روايتى كه از آن در هر طبقه و عصر وجود دارد، متواتر مى‌باشد؛ لذا مصحح، برخى از اسانيد و اجازات را ذكر كرده است. وى به‌منظور راهنمايى خواننده و تبيين اتصال اسانيد به يكديگر، اقدام به تهيه شجره اسانيد همانند شجره انساب نموده و ترجمه‌اى از اكثر روات سند متداول در صحيفه سجاديه كامله را ذكر كرده است. برخى از مفردات و نصوص مشكل و دور از فهم، در پاورقى‌ها تبيين و تشريح شده است. همچنين مواردى كه احتياج به شرح بيشتر و تعليق داشته، با علامت ستاره در پاورقى مشخص و در انتهاى كتاب، شرح شده است. فهرست ادعيه صحيفه سجاديه كامله بر حسب تسلسل آنها در اين كتاب، به‌همراه فهرست ادعيه صحيفه جامعه، در انتهاى كتاب آمده است.

بی‌شک انسان فطرتاً به‌دنبال داشتن فرزند مطلوب خویش است، اما ویژگی‌های فرزند مطلوب مورد اختلاف است. پس ناگزیر باید منبعی معتبر و پایدار برای معرفی این ویژگی‌ها یافت. «صحیفة سجادیه» که یکی از منابع سرشار معرفتی اسلام است، حقایق بسیاری را از جهان هستی و انسان با زبان مناجات با خداوند بیان کرده است. اکنون، پرسش آن است که از منظر امام سجاد(ع)، فرزند مطلوب چه خصوصیت‌هایی دارد و تحلیل قرآنی و روایی این ویژگی‌ها چگونه است؟ ضمن پاسخ‌گویی به پرسش اصلی، پرسشی فرعی را نیز پاسخ داده‌ایم: آیا ویژگی‌های دیگری که در ادامة دعا ذکر شده‌اند، قابل انطباق با سه ویژگی نخستین هستند؟ هدف از این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی، پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها با استفاده از فرازهای دعای 25 صحیفة سجادیه است. مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش را می‌توان چنین خلاصه کرد: 1. امام سجاد(ع) در فراز نخست از این دعا، سه ویژگی فراگیر را برای فرزند مطلوب برشمرده‌اند: الف. طول عمر فرزند؛ ب. صالح بودن؛ ج. نافع بودن برای والدین؛ 2. ویژگی‌های یادشده در فرازهای دیگر دعا، از باب تفصیل بعد از اجمال، به‌همان سه ویژگی کلی باز می‌گردند.

بعد از واقعه جانگداز کربلا، کاروان اسراء وارد شهر کوفه شد، امام سجاد (ع) باتوجه به شناخت خویش از موقعیت، فضای جامعه و عقاید کوفیان؛ خطبه‌ای قرائت فرمود. یکی دیگر از حساس‌ترین سخنان امام (ع)، خطبه‌ای است که در میان رجال سیاسی و دینی شام بیان شده است؛ زیرا امام (ع) وارد شهری شدند که مردم نسبت به اهل بیت (ع) شناخت کمتری داشتند و از واقعه کربلا بی‌خبر بودند. بدین جهت خطبه حضرت (ع) در دو شهر شام و کوفه متفاوت است. لذا امام (ع) براساس مخاطب ‌شناسی خویش باید تحولی عظیم و بنیادین در بینش مردم نسبت به چرایی نهضت حسینی و تبلیغ پیام‌های عاشورا و اهداف شوم امویان ایجاد کند.