جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در عالم اسلام فکر اثرگذاری ویژه خداوند و به اصطلاح اندیشه (لا مؤثر فی الوجود الا الله) را هم در میان متکلّمان, هم فلاسفه و هم عرفا می بینیم. هرچند فلاسفه اسلامی در بعضی از اصول اثرپذیر از اندیشه وران یونان بوده اند, ولی تفکّر اسلامی و بویژه کلام و عرفان اسلامی, در اندیشه توحیدی بالا, به شدّت اثرپذیر از ظواهر قرآن و سخنان پیشوایان دین است. برابر این ظواهر و متون, خالق و رب و مدبّر همه چیز خداست. هیچ چیز از دایره قدرت و اراده اش بیرون نیست. پادشاه مطلق و فعّال مایشاء است. از طرف دیگر ما خود را با عالمی رو به رو می بینیم که دارای نظم و نظام قانونمندی است. ظاهر قرآن نیز این امر را تأیید می کند. هر معلولی علّت ویژه و روشن دارد که تا نباشد, معلول وجود نخواهدداشت و نیز هر موجود اثر و فایده خاصّ خود را دارد که در موجود دیگر یافت نمی شود. همچنین نفس خویشتن را چنین می یابیم که دارای اراده و اختیار است و قدرت انتخاب و عمل, اطاعت و عصیان دارد و درنتیجه مکلّف است. سؤالی که در این جا برای متفکّران اسلامی و برای هر متفکّری در هر نظام توحیدی مطرح است, این است: اگر جهان قانومند است, خداوند در آن چگونه عمل می کند و نقش خداوند در پیدایی و پاییدن و ماندن آفریده ها در این نظام قانونمند چیست؟اگر او تنها اثر کننده است, چگونه می توان غیراو را اثر کننده دانست؟ اصل علّیت 1 در این صورت چه مفهوم و جایگاهی خواهد داشت؟اگر از زمین و آسمان و آب و باد و آتش و سنگ و چوب نفی اثرگذاری کردیم, آیا خلاف وجدان عمل نکرده و خلاف قرآن سخن نگفته ایم؟ اگر فعل انسان با اراده خداوند انجام نگیرد, مفهوم آن غیراز دارای حد بودن اراده و قدرت خداوند چه می تواند باشد؟ و اگر آفریننده کارهای بشر نیز خداوند است, مسأله اختیار و تکلیف انسان به چه صورت درمی آید؟در عالم اسلام, فلاسفه, عرفا و متکلّمان هرکدام به گونه ای و براساس مبانی و روش خویش در صدد حلّ مشکل و پاسخ گویی به پرسشهای بالا برآمده اند...

پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی انسان شناسی اسلامی تحول در علوم انسانی و استخراج و استنتاج اصول تربیتی آن تدوین گردیده است . از آن جا که انسان در نگاه و اندیشه ی اسلامی دارای جایگاه ویژه و ممتازی است و از سوی دیگر موضوع و کانون مباحث در علوم انسانی ، انسان و مقولات مرتبط با او می باشد ؛ لازم است تا ضمن توجه جدی به این مسئله ، تأثیر آن بر هر یک از حوزه های مطرح در علوم انسانی مورد بررسی قرار گیرد . یکی از حوزه های کلیدی و اساسی در علوم انسانی ، رشته ی فلسفه ی تعلیم و تربیت می باشد که ارتباط تنگاتنگی با مبحث انسان شناسی داشته و ضروری است با توجه به مبانی اندیشه ی اسلامی و فرهنگ ایرانی ، بازنگری اساسی در آن صورت پذیرد . یکی از این اقدامات ، تدوین اصول براساس مبانی انسان شناسی اسلامی می باشد که در این پژوهش سعی شده به آن ها اشاره نمود . دلالت های تربیتی ( اصول ) به دست آمده عبارتند از : 1 .جامعیت و لایتناهی بودن انسان 2 . تشکیکی و تدریجی بودن تعلیم و تربیت3 . پایان ناپذیری 4 . خودشناسی 5 . کرامت و فضیلت 6 . تقدم تزکیه بر تعلیم 7 .عزم و اراده ی متربّی 8 .غفلت گریزی 9 .مسئولیت پذیری و تکلیف 10 .تأثیر متقابل اندیشه و رفتار بر یکدیگر 11 .پیرایش محیط 12 .رعایت تفاوت های فردی .پژوهش حاضر از نوع کیفی و روش مورد استفاده در آن ، روش توصیفی ـ تحلیلی می باشد .

معرفی کتاب تجسسی در وهم اراده آزاد و مسئولیت اخلاقی اثر گرگ دی کاروزو: کتاب «تجسسی در وهم ارادۀ آزاد و مسئولیت اخلاقی» بحث های فلسفی و علمی شکاکان اراده ی آزاد و نتایج آن را مورد تحقیق قرار داده است. شک گرایی دربارۀ اراده ی آزاد و مسئولیت اخلاقی طی سال های اخیر در حال رشد است. در واقع، تعداد قابل ملاحظه ای از فیلسوفان، روانشناسان و دانشمندان علم عصب شناسی در حال حاضر یا درباره ی وجود ارادۀ آزاد و مسئولیت اخلاقی در شک و تردید اند و یا اصلا وجود آن را انکار می کنند. به نظر می رسد که تعداد شک گرایان در عرصه ی پژوهش به طور روزافزونی بیشتر می شود. با در نظر گرفتن اهمیت عمیقی که مفهوم اراده ی آزاد و مسئولیت اخلاقی در زندگی ما دارد – یعنی درک و فهم ما از خودمان، اجتماع و قانون- حائز اهمیت است که از آنچه در پی این موج تازه ی شک گرایی پدید آمده است مطلع شویم. مهم است که ببینیم عواقب بالقوۀ شک گرایی، برای خودمان و اجتماع چیست. این مجموعه حاوی مقالاتی است تازه تدوین شده به قلم برجسته ترین صاحب نظران در رشته های مختلف فلسفی و علمی که از نظر بین المللی شناخته شده اند. نویسندگان کتاب که بیشترشان نوعی موضع شک گرایی اتخاذ کرده اند، در برابر خواننده بحث هایی به شدت مناقشه انگیز و خواندنی را دربارۀ ارادۀ آزاد و مسئولیت آدمی قرار می دهند؛ و درک متعارف او را از این مفاهیم به تأمل و چالش وا می دارند.

ترجمه ماشیینی: این رساله مسیری بین ناسازگاری، یا این مفهوم که آزادی و مسئولیت مستلزم استقلال علّی و متافیزیکی از نیروهای طبیعت است، و سازگاری، یا این مفهوم که مردم تا زمانی که اعمالشان بر اساس خواسته‌هایشان اداره می‌شود، آزاد و مسئول هستند، ترسیم می‌کند. فهرست؛ 1. معضل خودمختاری (که در آن مشکلات مسئولیت و اختیار ارائه شده است). 2. دیدگاه واقعی خود (که در آن یک مفهوم غیر مستقل از اراده و مسئولیت آزاد مورد بررسی و نقد قرار می گیرد). 3. دیدگاه خودمختاری (که در آن یک مفهوم مستقل از اراده و مسئولیت آزاد مورد بررسی و نقد قرار می گیرد). 4. دیدگاه دلیل (که در آن یک مفهوم غیر مستقل از اراده و مسئولیت آزاد پیشنهاد شده است). 5. توانایی و امکان (که در آن مفاهیم جبرگرایی برای مسئولیت مطرح می شود).

اصل سنخیت صدرائی که مستلزم شباهت خالق و مخلوق است از یک سو با ظاهر قرآن و روایات و برخی آموزه های دینی ناسازگار می نماید و موجب ارائه تفسیر بسیار غریبی از برخی معجزات منقول در قرآن کریم شده است و از سوی دیگر با معنای بدیهی اختیار که از موّجِهات بعثت و تکلیف و وعد وعید و از مبادی تصدیقی علوم تربیتی و اخلاق است سرستیز دارد. با توجه به اعتقاد اندیشمندان اسلامی مبنی بر عدم مخالفت آموزه های دینی با عقل صریح وحکم منطق دانان به بطلان شناخت نظریِ مخالف با بدیهیات این فرضیه قوت می گیرد که سنخیت صدرائی اصلی غیرمبتنی بر برهان عقلی تام است. اهتمام به این امر نویسنده را بر آن داشته تا پژوهشی در معنا و مفهوم سنخیت و لوازم و دلایل آن به انجام رساند و افزون بر اثبات فرضیه یاد شده نظریه فیلسوفان مبتنی بر انکار اختیار کلامی و اثبات اختیار فلسفی که یکی دیگر از لوازم اصل سنخیت است را نقادی کند. نوشتار پیش روی گزارش مختصری از آن پژوهش است.

ترجمه ماشینی: پیتر ون اینواگن، نویسنده کتاب کلاسیک «مقاله‌ای درباره اراده آزاد» (1983)، در چهل سال گذشته خود را به‌عنوان یک چهره پیشرو در بحث فلسفی درباره مسئله اراده آزاد معرفی کرده است. این جلد یازده مقاله تأثیرگذار از سراسر زندگی حرفه ای او، و همچنین دو مقاله جدید و منتشر نشده قبلی، "مشکل Fr** W*ll" و "Ability" را ارائه می دهد. این مقاله‌ها شامل بحث‌هایی درباره جبرگرایی، مسئولیت اخلاقی، «مثال‌های متقابل فرانکفورت»، معنای «توانایی انجام غیرقانونی»، و همان تعریف اراده آزاد، و همچنین نقد نوشته‌های دانیل دنت و دیوید لوئیس درباره این موضوع است. در مقدمه ای از نویسنده، تاریخچه تفکر او درباره اراده آزاد بحث شده است. این جلد منبع ارزشمندی برای کسانی خواهد بود که به دنبال مشارکت قابل توجه ون اینواگن در این موضوع همیشه مهم هستند.