جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

انسان به علم حضوری، اراده و اختیار را در خود می یابد. اما اگر بخواهد تحلیل فلسفی از اراده ارئه دهد و شبهات پیرامون آن را پاسخگو باشد، با چالش های مهمی مواجه می شود. یکی از این چالش ها «غیر ارادی بودن اراده است». در این مقاله تلاش شده است تا با اشاره به مبانی عرفانیِ مورد پذیرش ملاصدرا، تقریری جدیدی از پاسخ ملاصدرا به عویصه مذکور ارائه گردد. بر اساس این رویکرد، اراده ذاتی انسان از لوازم و اقتضائاتِ انسانیِ انسان به حساب می آید. به تعبیر عرفانی، اراده یکی از استعدادهای عین ثابت انسانی است و از آن جایی که استعدادات اعیان ثابته، تابع اعیان ثابته غیر مجعول هستند، بنابراین اراده نیز به عنوان یکی از استعدادات عین ثابت انسان، امری غیر مجعول است. این همان مطلبی است که ملاصدرا با تعبیر « مضطر فی اختیاره مجبور فی إرادته » از آن یاد کرده است. مقصود آن است که اراده امری مکوّن و از ذاتیات انسان به شمار می رود، لذا سوال از منشأ این اراده، از اساس سوالی رهزن است، چرا که لوازم ذات غیر مجعول و تابع تحققِ خود ذات هستند و مرکب بودن مجعول نباید ما را از بسیط بودن جعل غافل کند.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 227 تا 245

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

الإرادة عند المعتزلة والأشاعرة: دراسة فلسفية إسلامية

نویسنده:

عبد الباری محمد داود

نوع منبع :

کتاب , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

اسکندریه - مصر: دار المعرفه الجامعیه,

زبان :

عربی

کلیدواژه‌های اصلی :

اراده الهی در مذاهب , جبر و اختیار(کلام) , اشاعره (اهل سنت) , اصول عقاید معتزله , عقاید اشاعره , عقاید معتزله , کسب , معتزله (اهل سنت) , اراده الهی , اصول اشاعره , تفویض , اختیار انسان , اراده انسان , اشاعره

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

«اراده» انسان و رابطه‌اش با خدا و عقل [مقاله ایتالیایی]

نویسنده:

MASSIMILIANO LENZI (ماسیمیلیانو لنزی), MANUEL MAZZETTI (مانوئل مازتی)

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

ایتالیایی

کلیدواژه‌های اصلی :

اختیار انسان , اراده انسان , خدا و اختیار انسان

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

القدر في ضوء الكتب المقدسة - دراسة مقارنة

نویسنده:

تامر محمد محمود متولي

نوع منبع :

مقاله , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

عربی

کلیدواژه‌های اصلی :

فلاسفه اسلام , جبر و اختیار(کلام) , اشاعره (اهل سنت) , اصول عقاید معتزله , عقاید اشاعره , عقاید معتزله , ماتریدیه (اهل سنت) , معتزله (اهل سنت) , اصول اشاعره , تفویض , اراده انسان , قضا و قدر , قضا و قدر تکوینی , فلاسفه یونان , فلاسفه اسلامی , فیلسوفان , فیلسوفان اسلامی , فلاسفه اسلامى , قضا و قدر , قضا و قدر تکوینی , فیلسوفان یونان , فرقه ربانیون (فرقه یهودی) , جبر حکما , فلاسفه , اشاعره , ماتریدیه (پیروان ابوالحسن ماتریدی) , یهودیت قرائیمی (کارائیت - قرائون)

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی تعارض ضرورت علّی و اراده انسانی از دیدگاه حکمت متعالیه و اصولیین معاصر

نویسنده:

مجید احسن ؛استادراهنما: آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد, دکتر منیره پلنگی ؛ استاد مشاور:حجت‌الاسلام عسکری سلیمانی امیری

نوع منبع :

رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

ایرانداک,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

انسان شناسی Human nature , اختیار انسان , اراده انسان , فلسفه اسلامی , حکمت متعالیه

چکیده :

اصل ضرورت علّی و شمول آن بر فاعل مختار و موجَب، از جمله اموری است که در فلسفه اسلامی مورد پذیرش می باشد و حکمت متعالیه از این امر، مستثنی نیست ولیکن از گذشته دور در این اصل و نیز چگونگی جمع آن با آزادی اراده انسان، اختلافاتی میان اندیشمندان مخالف فلسفه وجود داشته است.دیدگاه میرزای نائینی و تابعانش که از مشهورترین متفکران علم اصول فقه هستند نمونه ای از جریانی است که ضمن نقد دیدگاه فلاسفه و حکمت متعالیه به ناسازگاری ضرورت علّی با اختیار انسان حکم کرده و ضمن پذیرش اصل ضرورت در موجودات غیرمختار، راه حل مسأله را تفکیک اراده و طلب دیده، و معتقد شده اند که فعل انسان نه ناشی از اراده بلکه ناشی از طلب است تا بتوانند تعارض مذکور را حل نمایند.از سوی دیگر، حکمت متعالیه به عنوان یک مکتب فلسفی مستقل ضمن دفاع از سازگاری ضرورت و اختیار به نوآوری هایی در حوزه پاسخ به اشکالات مطرح در این رابطه پرداخته و تعارض مذکور را ظاهری و قابل رفع خوانده، بدون اینکه به راه حل اصولیین مخالفش نیازی باشد.بر این اساس، رساله حاضر با تحلیل موارد نزاع ایشان به سه حوزه مبانی، فعل ناشی از اراده و ضرورت علّی، اراده و مبادی اش و ضرورت علّی به بررسی تطبیقی میان آنها دست زده و به نحوی اجتهادگونه میان ایشان به داوری نشسته و در نهایت به قوت بیشتر تحلیل های حکمت متعالیه در مقایسه با دیدگاه رقیب حکم داده است.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

عالم إرادة وتمثلا

نویسنده:

فواد ذکریا

نوع منبع :

کتاب , ترجمه اثر , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

عربی

کلیدواژه‌های فرعی :

اراده , ادراک حسی , ادراک عقلی , اراده انسان , علم نفس , نظام طبیعت , علم موسیقی , موسیقی , مقولات((کانت)، اصطلاح وابسته) ,

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

إنجلس و أصل المجتمع البشري

نویسنده:

كريس هارمان، ترجمه: هند خلیل کلفت، مراجعه: خلیل کلفت

نوع منبع :

کتاب , ترجمه اثر , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF فهرست

زبان :

عربی

کلیدواژه‌های اصلی :

انسان شناسی Human nature , فلسفه غربی

کلیدواژه‌های فرعی :

آفرینش انسان , حکومت , اراده انسان , انسان , حکمت الهی در خلقت انسان , جایگاه و نقش اجتماعی زنان , خشونت خانگی علیه زنان , استقلال زن (مسائل جدید کلامی) , زنان و آزادی , فلسفه خلقت انسان , زنان در ادیان (اصطلاح وابسته ادیان) ,

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

دیدگاه علامه جعفری در تحلیل اراده و اختیار در مواجهه با حکمت متعالیه و مکتب نائینی

نویسنده:

عبدالله نصری

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

مراجع نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

اختیار انسان , اراده انسان , فلسفه اسلامی , حکمت متعالیه , انسان مختار , فلسفه اسلامی معاصر

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

علامه جعفری: محمدتقی جعفری

چکیده :

در مکتب نائینی در صدور فعل اختیاری از مفهومی به نام طلب و سلطنت نام برده‌اند و به زعم خود خواسته‌اند که نقاط ضعف تحلیل‌های فلاسفه را جبران کنند. در باب منشأ اراده نیر میان فلاسفه و مکتب نائینی برخی اختلاف‌نظرها وجود دارد. در تعریف و تحلیل مفهوم اختیار نیز مکتب نائینی به نقد فلاسفه پرداخته و اختیار را ناشی از سلطنت نفس به شمار آورده‌اند. در این میان علامه جعفری آراء خاصی دارد که در بعضی موارد هم با دیدگاه فلاسفه و هم مکتب نائینی تفاوت دارد. وی با توجه به مبانی انسان‌شناسی خود بحث جبر و اختیار را از حب ذات انسان آغاز کرده و اراده را فعل نفس و معلول آن به شمار می‌آورد که شخصیت و انگیزه‌های مختلف انسان‌ها موجب اختلاف اراده‌های انسان‌ها می‌شود. وی با تعریف خاص خود از اختیار، که آن را نظارت من بر دو جهت مثبت و منفی کار می‌داند، از نقش من در صدور اراده و تحقق فعل اختیاری بحث می‌کند.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 241 تا 262

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

رفتار بازتابی ، رویکردی نو در حل مسألۀ آزادی اراده

نویسنده:

فخر السادات علوی ، محمد علی اژه ای

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF متن

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

جبر و اختیار(کلام) , اختیار انسان , اراده انسان , انسان مختار , آزادی اراده (فلسفه دین) , اراده آزاد (فلسفه اخلاق)

چکیده :

مسألة جبر و اختیار، در طول تاریخ اندیشه، همواره از اهمّ مسائل فلسفی و شاید پربحث‌ترین وچالش‌برانگیزترین آن‌ها بوده است، به‌طوری‌که گذر زمان و پیشرفت جوامع بشری صرفاً صورت بحث را متحول ساخته ولی اساس مسأله همچنان باقی است. درحالی‌که اعتقاد رایج بر این بوده که دو سویة مسأله در تعارضی آشتی ناپذیر با یکدیگر قرار دارند، گروهی از فلاسفه توانستند با طرح اندیشة سازگاری آزادی و جبر پرتوی تازه بر شیوۀنگرش به این مسأله بیفکنند. "پیتر استراسون" یکی از این فلاسفة سازگارانگار، و بنیان‌گذار رویکرد رفتار بازتابی در موضوع جبر و اختیار است. وی در اثر نوآورانه‌اش آزادی و آزردگی می‌کوشد به‌جای گرفتار نمودن خود در نزاع‌های بی‌حاصل جبرگرایانه و آزادی‌گرایانه، محور تأملات خود را عکس‌العمل‌ها و به تعبیر خودش رفتارهای بازتابی ما در زندگی جاری و معمول‌مان قرار دهد. چنین رفتارهایی –که برخاسته از بطن طبیعت ما و بیانگر نیاز نوع بشر به احساس حدی از احترام و ارادة نیک ازسوی دیگران است- به‌عنوان عناصر جدانشدنی تعاملات انسانی، اساسی کافی را برای مسئول دانستن افراد فراهم می‌نمایند؛ حال چه موجبیتی در کار باشد یا نباشد. در این مقاله سعی نموده‌ایم به روشن‌سازی ابعاد مختلف رویکرد استراسون بپردازیم.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 7 تا 18

مشخصات اثر

ثبت نظر