جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این کتاب ترجمه سه رساله از آثار فلسفی دکارت است. این سه رساله هریک جنبه ای یا بخشی از فلسفه دکارت و در مجموع کل آراء و اندیشه های این فیلسوف را به مخاطب معرفی می کند. «اصول فلسفه» حاوی اصول کلی فلسفه دکارت است. رساله «قواعد هدایت ذهن» از نوشته های اولیه فیلسوف است و طرحی از روش تفکر فلسفی دکارت به دست می دهد و اصولی را تشریح می کند که به تدوین فلسفه دکارت منتهی شده است. رساله «انفعالات نفس» از نوشته های متأخر دکارت است و مسئله ارتباط نفس و بدن، چگونگی بروز انفعالات نفسانی، دخالت گردش خون و دستگاه مغز و اعصاب در شکل گیری انفعالات و چگونگی تأثیر آنها را بر رفتار انسان شرح می دهد. در واقع می توان گفت این رساله حاوی آراء دکارت درباره فلسفه اخلاق است. مترجم برای حفظ وحدت فلسفی رسالات سه گانه مذکور، مقدمه مفصلی نگاشته که در آن به آراء برخی از مفسران آراء دکارت نیز اشاره شده است.

دین در محدودهٔ عقل تنها (به آلمانی: Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft) یکی از برجسته‌ترین آثار ایمانوئل کانت دربارهٔ فلسفه دین است که در سال ۱۷۹۳ منتشر شد. این کتاب را منوچهر صانعی به فارسی ترجمه کرده‌است.

این کتاب، ترجمه و شرح مقاله ای از "امانوئل کانت" با عنوان "معنای تاریخ کلی در غایت جهان وطنی" است. نوشتار حاضر "در واقع حاوی فلسفه ی تاریخ کانت است. کانت حرکت تاریخ را، چنان که در کتاب دین در محدوده ی عقل تنها، مفصلتر به آن پرداخته است، از نقص به کمال، از توحش به تمدن و از حالت تضادآمیز به حالت تعادل میبیند. محصول این حرکت تاریخی برای انسان دستیابی به آزادی، برابری و معقولیت است به نظر کانت هر چه تاریخ پیش میرود و شرایط وحدت جامعه ی بشری بهتر فراهم میشود، تشکیل اتحادیه ی جهانی انسانها و رفع تضاد از زندگی آنها غایت تاریخ است انسان در طول حرکت تاریخی خود هنوز به مقام آزادی و مقبولیت میرسد. این آزادی شامل دو مرحله است: درونی و بیرونی، در مرحله ی آزادی درونی عواطف حیوانی انسان زیر سلطه ی عقل قرار میگیرد و انسان در واقع به تدریج عاقلتر میشود. در مرحله ی آزادی برونی حکومتهای استبدادی، ریشه کن میشوند و انسان به مقام استقلال از هر آن چه غیر عقلی است میرسد، به خصوص از اسارت تمایلات نفسانی و عملا از حکومتهای استبدادی آزاد میشود.... و عقلانیت، آزادی و برابری به نام دموکراسی و به عنوان تنها صورت ممکن حکومت الهی، بر جهان حاکم خواهد شد. گوهر دموکراسی عبارت است از حکومت عقل به عنوان تنها نماینده ی خداوند در زمین و شاخص عقلانیت عبارت است از دو مفهوم کلیدی آزادی و برابری".

قد عقل عملی دومین انتقاد از فیسلوف مطرح و تاثیرگذار آلمانی امانوئل کانت است که در سال 1788 منتشر شد. این مقاله دنباله ی نقد عقل محض کانت است که اولین انتقاد او بوده است و به فلسفه ی اخلاقی او می پردازد. نقد دوم تأثیر مهمی در توسعه بعدی حوزه اخلاق و فلسفه اخلاق داشت ، این کار با دکترای علوم یوهان گوتلیب فیشته آغاز شد و در قرن بیستم به نقطه اصلی مرجع فلسفه اخلاقی دونتولوژیک تبدیل شد. کانت در این کتاب توضیح می دهد که این مطلب چگونه باید دنبال شود. بیشتر این دو فصل به مقایسه وضعیت عقل نظری و عملی می پردازند و بنابراین در مورد چگونگی مقایسه نقد عقل عملی با نقد عقل محض بحث می شود. نقد عقل عملی ، نوشته شده توسط فیلسوف و نویسنده ی افسانه ای امانوئل کانت ، به طور گسترده ای یکی از بزرگترین متون کلاسیک و تاریخی در تمام دوران شناخته شده است. این متن کلاسیک عالی مطمئنا نسل کاملا جدیدی از خوانندگان را به خود جذب خواهد کرد. برای بسیاری ار افراد ، خواندن نقد عقل عملی نیازمند گذراندن دوره های مختلف و برنامه های درسی متناسب است. و برای دیگران که به سادگی از خواندن قطعات بی انتهای فلسفی لذت می برند ، این کتاب ارزشمند، که توسط ایمانوئل کانت نوشته شده است بسیار توصیه می شود. از غرایب تاریخ فلسفه است که یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین نظریه‌های اخلاق یعنی نظریه‌ی اخلاق کانت در قالب کتابی واحد در دسترس نیست. از میان سه اثر اصلی کانت در اخلاق، بنیانگذاری برای مابعدالطبیعه‌ی اخلاق، نقد عقل عملی و مابعدالطبیعه‌ی اخلاق، اولین آن‌ها در کانون علاقه‌ی فلسفی بوده و هست. حتی امروزه نیز هنوز از نظر بسیاری کسان لب اخلاق کانتی در تلقی او از اراده‌ی خیر و در آموزه‌ی امر بی‌قیدوشرط خلاصه می‌شود. اما با مطالعه‌ی نقد دوم آشکار می‌شود که چنین چیزی عین تقلیل فلسفه‌ی اخلاق کانت است. گستره‌ی موضوعی نقد دوم به واقع فوق‌العاده است. کانت پیش‌تر سه پرسش طرح کرده بود: «چه می‌توانم بدانم؟ چه می‌بایست بکنم؟ به چه می‌توانم امید ببندم؟». در نقد عقل عملی، اولا، نتایج نقد نخست تأیید می‌شود؛ ثانیا، آموزه‌ی امر بی‌قیدوشرط از طریق امر واقع عقل محض توضیح داده می‌شود و این امید که کوشش فضیلتمندانه چه‌بسا بیهوده نباشد در پرتو آموزه‌ی خیر اعلی موجه می‌گردد. ثالثا، کانت با سه اصل موضوعه‌ی آزادی، نامیرایی و خدا به جای پاسخ دادن به این پرسش که به چه می‌توانم امید ببندم به این پرسش پاسخ می‌دهد که من به‌مثابه‌ی سوژه‌ای اخلاقی باید به چه چیزی معتقد باشم تا قانون اخلاق موهوم نباشد. بنابراین، در نظر کانت معنای تکلیف‌گرایانه‌ی اخلاق در تکلیف‌های ما در قبال کنش خلاصه نمی‌شود؛ از نظر او، ما در مقام سوژه‌هایی اخلاقی باید به وجود خدا و نامیرایی نفْس معتقد باشیم. این اعتقاد از منظر عملی گریزناپذیر است.

رساله حاضر نخستین اثر فلسفی باروخ بندیکت اسپینوزا فیلسوف بزرگ هلندی است که از روی ترجمه Edwin curley مترجم آثار اسپینواز با عنوان: "SHORT TREATIS ON GOD, MAN AND HIS WLL - BEING, به فارسی ترجمه شده است . راقم این سطور برای ترجمه این اثر نخست به کتابهایی که درباره فلسفه اسپینوزا نوشته شده است مراجعه کرده و پس از مطالعه دقیق آنها دست به کار ترجمه برده است ، منتها مرجع عمده برای گزینش اصطلاحات فارسی به جای کلمات انگلیسی و لاتینی، کتاب اخلاق اسپینوزا بوده است که استاد گرانقدر آقای دکتر محسن جهانگیری آن را به فارسی ترجمه کرده و حواشی بسیار دقیق و سودمندی به آن نوشته‌اند که در فهم مطالب رساله مختصر از آنها بهره‌های فراوان گرفته شد و جدا موثر افتاد. البته همان طور که ایشان نیز در این خصوص توجه داده‌اند، اصطلاحاتی که در اینجا برگزیده شده آخرین کلمه و قول فصل نیست بلکه اگر اساتید فن و صاحبان ذوق را اصطلاحاتی بهتر و رساتر و به فهم نزدیکتر باشد آنها را هم می‌توان به کار برد که به قول حکمای ما: "لا مشاحه فی الاصطلاح". در این ترجمه امانت نسبت به اصل، بیشتر از زیبایی لفظ و عبارت مورد توجه بوده است و سعی شده است معنی فدای لفظ نگردد و به همین جهت این یک ترجمه آزاد نیست بلکه ترجمه عین متن است . معهذا در حد توان تلاش بر این بوده است که عبارات آن قابل فهم و واضح باشد.

ویتگنشتاین در خصوص فلسفه نظرگاه کاملا متفاوتی دارد. او در رساله گزاره‌های فلسفه را مهمل می‌خواند و از این رو، برای فهم سیر تلقی او را از فلسفه، باید به نوشته‌های اولیه او رجوع کرد (او خود علاقه‌مند بود که رساله و پژوهشها با هم منتشر شوند.)ویتگنشتاین با طرح این دیدگاه پیشینی که زبان تصویر واقعیت است ، مجبور شد توابع و لوازم این نظرگاه را نیز بپذیرد: یعنی اینکه فقط گزاره‌های علوم تجربی با معنا خواهند بود و گزاره‌های منطق بی‌معنا و گزاره‌های فلسفه مهمل خواهند بود.