جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این کتاب از مهم‌ترین آثار کلامی اسماعیلی است که به تبیین فلسفی و کلامی مسئله نبوت از دیدگاه اسماعیلیان می‌پردازد. اثر حاضر با رویکردی نوافلاطونی به تحلیل مفهوم نبوت، شریعت و قائمیت در اندیشه اسماعیلی پرداخته است.

اثبات عذاب القبر و سؤال الملکین،تألیف احمد بن حسین بیهقی (384-458ق)، در اثبات عذاب قبر و سؤال دو فرشته الهی، با کتاب و سنت و گفته‌های علمای سلف و صحابه. محققین، سبب نگارش کتاب را اهمیت آن دانسته‌اند و تصریح کرده‌اند که از اثبات عذاب قبر سخن می‌رود نه کیفیت آن: «اخبار متواتری از نبی اکرم(ص) در ثبوت عذاب قبر و نعمت‌های آن برای کسانی که اهلیت آن را دارند و سؤال دو فرشته وارد شده است. بنابراین؛ اعتقاد ثبوت آن به سبب ایمان به آن، واجب است و ازآنجاکه عقل امکانی آگاهی بر کیفیت آن ندارد از کیفیتش سخن نمی‌گوییم». سپس بر این نکته تأکید شده که عذاب قبر همان عذاب برزخ است. پس هر کس که بمیرد و مستحق عذاب باشد به عذاب قبر دچار خواهد شد؛ چه در قبر دفن شود چه نشود، چه درندگان او را بخورند یا در آتش بسوزد حتی اگر تبدیل به خاکستر شود و در هوا پراکنده شود یا در دریا غرق شود عذاب به روح و بدنش، همانند کسی که در قبر دفن شود می‌رسد.‏ محققین پیش از ورود به مبحث لازم دانسته‌اند در ضمن چند فصل مطالبی را تذکر دهند. از جمله اینکه درجات بهشتیان در برزخ متفاوت است. دیگر اینکه اولین منازل آخرت قبر است. دیگر اینکه تصحیح کتاب به‌قدر امکان انجام شده و در پاورقی تذکر داده شده است. همچنین منابع احادیث استخراج شده و الفاظ غریب شرح شده است.‏ مطالب در 31 باب ارائه شده است. اولین باب به تفسیر آیه «يُثَبِّتُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلۡقَوۡلِ ٱلثَّابِتِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِ» اختصاص دارد که در حدیث چنان آمده که زمانی که مؤمن در قبر در پاسخ به سؤال دو فرشته شهادتین را می‌گوید به این آیه بشارت داده می‌شود.‏ در یکی دیگر از ابواب، در آیه 124 سوره طه «مَعِيشَةࣰ ضَنكࣰا» تفسیر به عذاب قبر شده است. ‏ در مجموع، 263 حدیث و اثر پیرامون عذاب قبر در موضوعات مختلف عنوان‌بندی و ارائه شده است.

إثبات عذاب القبر، اثر ابوبکر احمد بن حسین بیهقی (384-458ق)، کتابی است در رد متکلمانی که عذاب و تنعم در قبر را انکار می‌کنند. در میان شرح‌حال‌نویسان، تنها حاجی خلیفه در «كشف الظنون»، از این کتاب یاد کرده و از آن نام برده است و دلیل این امر، آن است که چون بیهقی، تألیفات بسیار زیادی داشته، در کتاب‌های تراجم و شرح حال، تنها به آثار مهم او اشاره شده و در این میان، از سایر تصنیفات او، نامی برده نشده است. اکثر نویسندگان و مصنفینی که در باب سنت، اقدام به تألیف آثار و تدوین کتب نموده‌اند، باب یا فصلی از کتب خویش را به احادیث و روایات مربوط به سؤال و جواب در قبر و عذاب‌ها یا نعمت‌های آن، اختصاص داده‌اند، به‌علاوه آنچه را در ضمن ابواب دیگر، همچون: طهارت، غیبت، شهادت، تفسیر و یا دعا، ذکر کرده‌اند. در این میان، در بین علمای سلف، تنها بیهقی است که کتاب مستقل و مبسوطی در اثبات عذاب یا نعمت‌های قبر به رشته تحریر درآورده و پیش از او، کسی اقدام به چنین کاری نکرده بود و بنابراین اثر حاضر را می‌توان نخستین کتاب مستقل نوشته‌شده در این موضوع دانست. بیهقی در این کتاب، به گردآوری احادیث مستندی پرداخته است که در این موضوع، بدان دست یافته است. وی بااینکه بیشترین احادیثی که در این باب، از پیامبر(ص) موجود بوده را در کتاب خویش، جمع‌آوری نموده، بااین‌حال، می‌توان به احادیث دیگری در این باب اشاره نمود که وی از آنها غافل بوده و در کتاب حاضر، ذکری از آنها به میان نیامده است. با مطالعه و بررسی دقیق روایات کتاب، می‌توان دریافت که بیشتر روایات آن، از طریق شیخین (مسلم و بخاری) و یا یکی از آنها، روایت شده است که این امر، نشان از اهمیت و درجه اعتبار احادیث آن دارد. روایات کتاب، در قالب 31 باب در موضوعات مختلف تنظیم شده است که از جمله آنها، می‌توان به: مورد سؤال واقع شدن مؤمنین و کفار در قبر، بشارت مؤمنین به نعمت و وعید کفار به عذاب، نزول ملائکه در هنگام مرگ برای بشارت مؤمن و وعید کافر، بازگشت روح به بدن هنگام سؤال و عذاب منافقین در قبر قبل از عذاب جهنم، اشاره نمود

ادیان آسمانی و مسأله تحریف، تألیف سید مرتضی عسکری با ترجمه سید حسن افتخارزاده سبزواری، با استناد به منابع اهل سنت اثبات می‌کند که چگونه قرآن از دستبرد تحریف در امان مانده است و در عوض احادیث پیامبر دستخوش دگرگونی و تغییر شده است. مؤلف در کنار موضوع فوق به بعضی از تحریفاتی که در ادیان یهودیت و مسیحیت درباره اصل کلام الاهی و کتاب مقدس آن‌ها واقع شده است، اشاره می‌کند و مقایسه‌ای میان تحریفات انجام گرفته در اسلام و ادیان گذشته انجام می‌دهد. علامه عسکری ابتدا رؤیایی از پیامبر درباره تشویق و وادار کردن مسلمانان به توجه‌داشتن به سنت نقل می‌کند و سپس آیاتی از قرآن کریم را که از تحریف و کتمان حق در امت‌های پیشین مخصوصاً یهودیت و مسیحیت خبر داده است، می‌آورد. در ادامه این آیات، احادیثی از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که آن‌حضرت تمام رفتاری را که امت‌های گذشته داشته‌اند، درباره امت خود پیش‌بینی فرموده است. مؤلف در ادامه این احادیث، به نمونه‌هایی از تحریف‌های موجود در کتاب مقدس اشاره می‌کندو سپس مسئله تحریف‌ناپذیری قرآن و تحریف شدن بعضی از روایات را مطرح می‌کند.

نگارنده در کتاب درباره اخوت ایمانی و مظاهر گوناگون آن در فرهنگ اسلامی بحث می‌کند .کتاب حاضر که به زبان عربی است موضوعاتی از این قبیل را شامل می‌شود :نظریه اخوت اجتماعی، نشانه‌ها در پیوند اخوت، برتری پیوند ایمانی، حقوق پیوند ایمانی، احترام مومن، طریق کشف دوستی، ضمانات اخوت، و آنچه سبب تیرگی روابط و اخوت می‌گردد .

ارتباط انسان با هستی (طبیعت و محیط زیست)، اثری از حسین صدری‌نیا (متولد 1342ش)، درباره کیهان‌شناسی (انسان و طبیعت) است. نوشتار حاضر که به جنبه‌های قرآنی ارتباط انسان با طبیعت پرداخته است، محور اصلی مباحث خود را با تکیه بر قرآن کریم ترتیب داده و در مواردی نیز از روایات و احادیث معتبر بهره گرفته است. نویسنده، تلاش کرده تا در زمینه‌ی موضوع مورد بحث حتی‌الامکان به مصادر تفسیری معتبر و در دسترس شیعه و سنی مراجعه نماید و در این راستا تفسیر المیزان را به دلیل وزانت آن، بیش از سایر تفاسیر مورد توجه قرار داده است. وی همچنین سعی نموده تا از گویاترین، کامل‌ترین و دقیق‌ترین ترجمه‌های قرآن استفاده نماید. کتاب در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول آن، به هستی در جهان‌بینی توحیدی اختصاص یافته و در آن از ابعاد و قلمرو، قابلیت‌های مشترک اجزای هستی، تسخیر هستی برای انسان و مطالب مرتبط دیگر سخن به میان آمده است. در فصل دوم، به ارتباط انسان و هستی پرداخته شده است و ارتباط تکوینی و تشریعی مورد بررسی قرار داده شده و به مسئولیت‌های مختلف انسان، از جمله مسئولیت اجتماعی، فردی، دنیوی و اخروی وی اشاره گردیده است. در بخش سوم، اصلاح و افساد انسان در هستی مورد بحث قرار گرفته است.

در این اثر با توجه به مفاد برخی از دعاها و زیارتنامه‌های منسوب به امام مهدی مانند دعای ندبه، دعای عهد و زیارات مخصوص آن امام، به بحث در مورد ابعاد مختلف شخصیت ایشان به ویژه امامت و ولایت ایشان و ظهور امام مهدی(ع) پرداخته شده و وظایف شیعیان در قبال ایشان در عصر غیبت بیان گردیده است. نویسنده نخست از دیدگاه امام مهدی(ع) به اهمیت دعا اشاره کرده و دعا برای فرج ایشان و تأکید ائمه اطهار در این زمینه را منعکس کرده است. آنگاه به طبقه‌بندی ادعیه وارد شده و زیارات مأثور در مورد ایشان پرداخته و ضمن معرفی انواع دعاها و زیارت‌ها در این زمینه، به تجزیه و تحلیل مفاد برخی از آنها در تبیین فضایل آن امام، صفات وی، القاب و ویژگی‌های ظاهری ایشان، غیبت و ظهور او، سیمای حکومت جهانی ایشان، اخلاق آن امام و ضرورت معرفت پیدا کردن نسبت به ایشان پرداخته است.

ارزیابی مناسبات فکری شهید مطهری و دکتر شریعتی تألیف رسول جعفریان؛ در این اثر برخلاف عنوان کتاب «اختلافات فکری» استاد شهید مرتضی مطهری و دکتر علی شریعتی به جای «مناسبات فکری» آن دو ارزیابی شده و نویسنده همواره حقیقت را در دست استاد دانسته است. نویسنده در ابتدا با تأکید بر بدیهی بودن وجود اختلاف آن دو، نحوه «تربیت فکری» این دو را «زمینه اختلاف» شمرده است. در ادامه، ذیل عنوان «روحیه حاکم بر قشر جدید» از تفاوت دیدگاه شریعتی و استاد و در اصل از تفاوت علوم جامعه‌شناسی و فلسفی بحث شده است. «قالب کلی اختلاف نظر استاد با دکتر» بحث بعدی کتاب می‌باشد که در آن بیانیه استاد و مهندس مهدی بازرگان درباره شریعتی آورده شده است. بحث بعدی به بیان «اختلاف نظر در فلسفه تاریخ» در دیدگاه استاد و شریعتی اختصاص دارد و در ادامه «نظرات استاد مطهری پیرامون کتاب اسلام‌شناسی» - بر اساس نوشته‌های خصوصی و منسوب به استاد - آورده شده است. در ذیل عنوان «طرح کلی ارائه دین در آثار دکتر شریعتی» تفسیر شریعتی از دین تفسیری اجتماعی و دنیوی شمرده شده و مورد نقد قرار گرفته است.

ارتباط هستی و انسان با خدا، نوشته حسین صدری‌نیا است. این اثر رابطه تکوینی و تشریعی جهان هستی و انسان را با پروردگار توضیح می‌دهد. صدری‌نیا بحث را در فصل اول، از هستی در جهان‌بینی توحیدی آغاز می‌کند و به عوالم و مخلوقات پیدا و ناپیدا می‌پردازد. او با طرح «هدفمند آفریده ‌شدن هستی و انسان»، مقصود اصلی از آفرینش جن و انس را تجسم نیکویی در نیکوکاران می‌داند. او در ادامه، با طرح مبحث «انسان در جهان‌بینی توحیدی»، شباهت‌ها و تفاوت‌های تکوینی و تشریعی میان انسان و هستی را برمی‌شمرد‏. صدری‌نیا فصل دوم را به «وابستگی هستی و انسان به خدا» ویژه نموده است و در این‌باره، به دو گونه ارتباط تکوینی و تکاملی (تشریعی) هستی و انسان با خدا اشاره می‌کند. ‏او در ادامه، به «سیطره فراارتباطی خداوند بر هستی و انسان» می‌پردازد و بحث را با توضیح ارتباط تکوینی خداوند و نیز ارتباط تشریعی عام و خاص او با هستی و انسان پی ‌می‌گیرد‏. صدری‌نیا متن کتاب را بر محور قرآن ‌چرخانده است. البته در برخی جاها به احادیث نبوی و گفتار معصومان(ع) استشهاد می‌کند. همچنین، او از تفسیرهای مهم عالمان اهل سنت و شیعه، به‌ویژه از تفسیر المیزان بهره گرفته است. او در پاورقی‌ها قدمت تاریخی تفسیرها را ثبت کرده است تا خواننده در جایی که فهم مفسران از آیه‌ای یکسان و یا مشابه است، به رجحان نسخه‌های قدیمی‌تر آگاهی یابد. او برای ترجمه آیه‌های قرآن به یک مترجم بسنده نکرده است و در برگردان یک آیه، هر ترجمه‌ای را که بهتر دیده است، برگزیده و نام مترجم را نیز درج نموده است

ارض ملکوت: کالبدان در روز رستاخیز از ایران مزدایی تا ایران شیعی نگارش «پروفسور هانری کربن» شرق‌شناس و اسلام‌شناس شهیر فرانسوی است که توسط سید ضیاءالدین دهشیری به فارسی ترجمه شده است. نویسنده در پیش گفتاری که بر چاپ دوم کتاب آورده است ضمن شرح و بسط موضوع كتاب خطاب به خوانندگان مى‌گويد: «منظور کتاب آن بود که در آن عالم عرفانی و جهان غيبی رسوخ كند كه مصنفان ما، آن را با عباراتى نظير اقليم هشتم (در قبال هفت اقليم جهان زمينى) تعريف كرده‌اند.» این کتاب در دو بخش و چندین فصل تدوین شده است. بخش نخست: «ارض ملكوت و كالبد انسان در روز رستاخيز»، «تصوير زمين در آيين بودايى» و «سرزمين عرفانى هورقليا»، عناوين فصل‌هاى آن را تشکیل می‌دهند. «برگزیده متون سنّتى» عنوان بخش دوم است. جزء اول: در اصل تشيع و فرق مختلفه تشيع و.... جزء دوم: در تاريخ سياسى شيعه اماميه در مكه و مدينه و سوريه و.... جزء سوم: شرح حال سلاطين وفرمانروايان شيعه در ايران و عراق عرب و.... جزء چهارم: در حالات وزرا و نقبا و امرا و... تا اواخر عصر زنديه. جزء پنجم: در تاريخ ايران جديد از انقراض زنديه تا عصر حاضر و.... جزء ششم: در تاریخ معارف و ادب شيعه از ابتداى اسلام تا عصر حاضر. جزء هفتم و هشتم: در فهرست كتب خطى و چابى شيعه مطابق مشهودات. جزء نهم تا هفدهم: در شرح حال رجال علمى و ادبى و تاريخى شيعه با ذکر تألیفات و آثار علمى آنان به ترتيب كتاب «تاريخ آداب اللغة العربية» تأليف(جرجی زیدان) از قرن اول هجری تا اواسط قرن چهاردهم. جزء هجدهم: در شرح حال (زمان نامی) دانشمند شیعه و مردمانی که تشیع آنان مشكوک بوده است و كتب مجهولة المؤلف و پاره‌اى از مطالب متفرقه. جزء نوزدهم و بیستم: در تاریخ آثار مادی شیعه مانند شهرهایی که به دست آنان احداث گرديد: (تهران، سلطانيه، قم وغيره)، كتابخانه‌ها، مدارس، مساجد و غيره.