جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

زندان با رویکرد کیفری و نه بصرف مکانی جهت نگهداری افراد در انتظار محاکمه و یا کیفر، عمری به درازی بیش از چند صد سال ندارد. امروزه از زندان به عنوان یک مجازات و عاملی محدود کننده علیه آزادی اشخاصی بکار می رود که بنا به دلایلی قانونی از سوی مقالات صلاحیت دار قضایی برای مدت معین و یا به طور دایم به منظور تحمل کیفر با اهداف حرفه آموزی، باز پروری و بازسازگاری اجتماعی روانه ی آن می شوند. برای نیل به اهداف و رویکردهای اصلاحی مذکور، اعطای برخی حقوق و تسهیلات مادی و معنوی (البته تا جایی که منافاتی با مجازات زندان نداشته باشد) به زندانیان که هنوز شهروند و عضوی از جامعه محسوب می شوند امری ضروری و اجتناب ناپذیر محسوبمی شود. در همین زمینه، برخورداری زندانیان از حقوق و تسهیلات فوق در قواعد و مقررات داخلی و بین الملی را می توان با توجه به لزوم احترام به کرامت ذاتی و ارزش والای انسانها و همچنین اجتماعی بودن و تلاش در جهت حفظ و تحکیم روابط آنها و... که درتمام ادیان الهی و بخصوص دین مبین اسلام نیز مورد تایید است توجیه نمود. به هر حال ازجمله حقوق و تسهیلات موثر در فرایند اصلاحی و تربیتی زندانی می توان از حق برخورداری از رفتار شایسته و انسانی در داخل زندان نام برد. بنابراین لازم است که با رویکردی انسانی و با توجه به اصل تخصص گرایی، مدیران وکارکنان زندان ضوابط و چهار چوب های رفتاری و اخلاقی استانداردی را در روابط و تعامل با زندانیان مورد عنایت و رعایت قرار دهند. علاوه بر این نقش بی بدیل و سازنده ی روابط زندانی با دنیای خارج از زندان که با اعطای حقوق و تسهیلاتی دیگر از قبیل ملاقاتها، مکاتبات، مکالمات تلفنی، مرخصی ها و.... به وی صورت می گیرد، با توجه به آثار مثبت فردی و اجتماعی فراوانی که به دنبال دارند نیز غیر قابل انکار می باشد. البته این امر می بایست که با نهایت دقت و با اتخاذ شرایط و ضوابط علمی و عملی صحیح و مناسبی صورت گیرد تا از برخی آثار سوء و منفی این روابط نیز ممانعت بعمل آید.

‫اين نوشتار براساس مباني فقه سياسي شيعه اماميه، به تبيين ابعاد مختلف حاکميت الهي و غير الهي يا طاغوتي مي‌پردازد و ويژگي‌هاي آن ها را با يکديگر مقايسه مي‌کند. نويسنده با استناد به آيات قرآن و روايات معصومين( نخست مباني حاکميت الهي را که در حکومت انبيا و اولياي الهي تجلّي يافته، برمي شمارد؛ سپس خصوصيات حکومت‌هاي طغيانگر را براساس داستان هاي قرآن ذکر کرده و سرانجام: وظايف انسان‌ها در قبال حاکميت‌هاي الهي و غير الهي را با توجّه به ادلّه قرآن و سنّت بررسي مي‌کند. پژوهش حاضر در چهارفصل سامان يافته است. نگارنده در فصل اوّل به تبيين کلّيات و مفاهيم اصلي تحقيق خويش يعني معناي لغوي و اصطلاحي واژه‌هايي همچون: حکومت، حاکميت، مشروعيت و فقه پرداخته و منشأ مشروعيت، تقسيم‌بندي حاکميت بر الهي و طاغوتي، ويژگي‌هاي حاکميت و اقسام فقه را بيان مي‌کند. وي در فصل دوم اصول مربوط به حاکميت الهي را در پرتو فقه سياسي شيعه وارسي کرده و اصالت حاکميت در اسلام، منشأ حاکميت، اصول حاکم بر حاکميت پيامبر اسلام و ائمّه اطهار(، ويژگي‌هاي حاکم الهي مثلِ عصمت، علم، درايت، تقوا، تدبير و مديريت، عدالت، رهايي از قيد و بند طاغوت‌ها و مستکبران را تشريح مي‌سازد. نگارنده با همين هدف، با اشاره به مباني ولايت فقيه و حاکميت الهي دانستن اين نوع از حاکميت، ادلّه عقلي و نَقلي مشروعيت ولايت فقيه و انتساب آن به حاکميت پيامبر اسلام(ص) وائمّه اطهار( را ارائه مي‌دهد. در فصل سوم نويسنده با اشاره به ويژگي‌هاي حاکميت طاغوتي در پرتو فقه سياسي شيعه، اطاعت از طاغوت را نوعي عبوديت آن دانسته و هر گونه اعانت و مسالمت با حاکميت‌هاي طاغوتي را در فقه سياسي اسلام ممنوع برمي شمارد. او در همين زمينه به منشأ حاکميت غير الهي، ويژگي‌هاي نظام سلطنتي، ابعاد حاکميت غير الهي، حاکميت غير الهي و حقوق شهروندان و آثار تبعيت از چنين حاکميتي مي‌پردازد. وي در فصل چهارم نيز در مقايسه حاکميت‌هاي الهي و غير الهي، تفاوت‌هاي بنيادين اين دو نوع حاکميت را از لِحاظ فلسفي، منشأ، اجرا، قانون‌گذاري، قضا و داوري و... جنبه مذهبي و تقدّسي بررسي مي‌کند.