جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫اين تحقيق، ضمن ارائه مفهوم هرمنوتيک و ارتباط آن با فهم و تفسير قرآن کريم به ارزيابي ديدگاه‌هاي فلسفي برخي فلاسفه غربي و روشنفکران مسلمان درباره امکان هرمنوتيکي بودن کتاب خدا مي‌پردازد و اختلاف مفسّران در تفسير و حقيقت فهم قرآن را براساس دو ديدگاه مفسّر محور و تفسير محور (متن محور) شرح مي‌دهد. نگارنده مي‌کوشد شرايط و کيفيت فهم قرآن کريم را با توجّه به الفاظ و محتواي خاصّ قرآن و نيز زباني که اين کتاب آسماني به روش ويژه خود با آن سخن مي‌گويد، بپردازد و شيوه تفسير قرآن را از منظر مفسّران و قرآن پژوهان مسلمان تبيين کند. وي معتقد است از آن جا که مفسّران مسلمان به مسأله "هرمنوتيک" اهمّيت زيادي نشان ندادند و ابعاد مختلف آن را بررسي نکردند، مجال براي دگر انديشاني مانند محمّد آرکون و نصرحامد ابوزيد که تفکراتي مايل به انديشه هاي فيلسوفان غرب و خاورشناسان دارند، پيدا شد تا ديدگاه‌هاي انحرافي خود را در زمينه تفسير قرآن مطرح سازند. نوشتار حاضر در دو بخش تدوين شده است. نگارنده در باب اوّل ضمن ارائه تعريف هرمنوتيک و قواعد، اصول و مباني مربوط، ديدگاه‌هاي برخي فلاسفه غربي به ويژه مارتين هايدگر، شلايرماخر درباره مباني هرمنوتيک و تفسير و تأويل کتاب هاي مقدّس را منعکس ساخته و تاريخچه پيدايي تفکرات هرمنوتيکي و ارتباط آن با تفسير و تأويل متون مقدّس و آسماني را ارائه مي‌کند. وي ضمن بررسي مکتب هاي مختلف فکري درباره هرمنوتيک در ميان فلاسفه غربي، اومانيستي بودن اين افکار را تشريح مي‌سازد. نويسنده در باب دوم نيز طي سه فصل به رابطه هرمنوتيک و فهم و تفسير قرآن مي‌پردازد. فصل اوّل از باب دوم به معناي فهم قرآن، مفهوم تفسير و اختلاف مفسّران در معناي آن، ضوابط تفسير، مفهوم تأويل و معاني شش گانه آن، معاني تأويل نزدِ علماي اصول، تفاوت هاي تأويل و تفسير، مفهوم فهم از منظر علماي لغت و فلاسفه اختصاص دارد. نويسنده در فصل دوم از اين باب با اشاره به چگونگي فهم قرآن توسّط مسلمانان در طول تاريخ اسلام، از روش‌هاي مختلف تفسير قرآن و اسلوب‌هاي ادبي مبتني بر لغات و واژه‌هاي قرآن، جمود بر معناي ظاهري، روش تفسير اثري و ايرادهاي وارد شده بر آن، مانندِ ضعف سند و ورد اسرائيليات و همچنين روش عقلي در تفسير قرآن و ويژگي‌هاي هر يک از شيوه هاي تفسيري سخن مي‌گويد. فصل سوم از باب دوم کتاب به تبيين مباني فهم قرآن اختصاص دارد و نگارنده در آن به بررسي چگونگي فهم خطاب‌ها و سخنان خدواند، خصوصيات متن و نصّ الهي، قدرت انسان در فهم اين نص، ديدگاه‌هاي فلاسفه غرب درباره معرفت و شناخت انسان، حقيقت و مَجاز در قرآن، اقسام مَجاز، نقش قرآن و سنّت در فهم و تفسير قرآن و مباني هرمنوتيکي تفسير قرآن مي‌پردازد.