جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

شاه داعی شیرازی یکی از شاعران عارف قرن نهم هجری، از شاگردان شاه نعمت‌الله ولی و از مبلّغان اندیشه-های عرفانی ابن‌عربی است که آثار متعدّدی به نظم و نثر از وی باقی مانده‌است. مثنوی «مشاهد» اوّلین مثنوی ازمثنوی‌های شش‌گانه‌ی وی است. این مثنوی از هفت مشهد تشکیل یافته که عبارتند از: طلب، تجرید، ذوق، کشف، معرفت، حقیقت و توحید. با توجّه به این‌که این اثر عرفانی تاکنون آن‌گونه که شایسته است، مورد مطالعه قرار نگرفته است، در این پژوهش اندیشه‌های عرفانی شاه داعی شیرازی در مثنوی یاد شده، با بهره‌گیری از روش تحلیلی - توصیفی مطالعه شده‌است. به این منظور ابتدا اصطلاحات عرفانی این مثنوی استخراج و با امّهات کتب صوفیّه و عرفای سنّت اوّل عرفانی مقایسه و تطبیق داده شد. سپس بازتاب اندیشه-های عرفانی ابن عربی و عارفان سنّت دوم عرفانی در مطالعه‌ی اصطلاحات عرفانی این مثنوی مطمح نظر قرار گرفت. حاصل این مطالعه و مقایسه و تطبیق بیانگر این نکته است که: 1. طرز تلقّی شاه داعی در بیان برخی از اصطلاحات عرفانی، با عرفای سنّت اوّل عرفانی مشابه هست. 2. شاه داعی در بیان مضامین عرفانی، مطابق با مشرب فکری خو و متأثر از اندیشه‌های ابن عربی به بیان مضامین عرفانی پرداخته است. 3. هرچند که میان سنّت اوّل و دوم عرفانی، یا به تعبیر برخی از صاحب‌نظرانِ معاصر، میان دو رویکرد عملی و نظری، در مثنوی مشاهد نمی‌توان خطّ و مرزبندی مشخّصی را معیّن کرد؛ امّا رویکرد هستی‌شناسانه شاه داعی، بیش از رویکرد معرفت‌شناسانه‌ در این اثر بازتاب پیدا کرده است و انتخاب عنوان «مشاهد» برای این مثنوی گویای تأکید شاعر برشهود و رویکرد هستی‌شناسی وی است.

معتبر است این پایان نامه از آن جهت که تلاشی است در جواب از سؤال اصلی: تحلیل الفاظ غریبه در اصول کافی از جهت لغوی وصرفی چیست. بعد از اتمام پیدا کردن الفاظ ومفردات مبهم وپیچیده وغریبه هم از لحاظ معنی لغوی وهم از جهت بنای صرفی که تعداد آنها هم کم نیست, هدف از این پایان نامه زدودن پیچیدگی از مفردات غریبه از جهت لغوی که سبب آن ترک استعمال یا ندرت یا تعدد معانی وتشابه به میان لغات می باشد. بنابراین, هدف دفع پیچیدگی وابهام از الفاظ غریبه صرفی که حاصل شده بسبب تعقید ترکیب وعدم تماییز حروف اصلی از زائد در آن یا بسبب ظواهر صرفی که عارض شده بر کلمه از قبیل قلب مکانی وابدال وحذف. اهمیت این پایان نامه کمک می کند در گشودن یابی در برابر دانشجوی علم وکسانی که بحث می کنند برای بررسی وتأمل در الفاظ وترکیب آن برای آنچه که مشتمل معانی عظیمی است که از اهل بیت نبی اکرم(ص) در ابواب مختلف در:عقل وجهل وفضل العلم وتوحید وغیره صادر شده است. واما روش بحثی که نویسنده برآن تکیه کرده است روش تحلیلی قاضی با تحلیل لفظ وبیان حروف اصلی از زائد, این روش از روش وصفی نیز دور نیست از آن جایی که می پردازد به توضیح ارتباط بین الفاظ که نقش فاعل ومفعول وغیره را دارند که این وصف ها متوقف بر معانی آنها می باشد. وبه تبع چیزهایی برای رفع الفاظ غریبه در این پایان نامه مطرح شده عبارتند از: لغت وقران وحدیث.