جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

خودآیینی هدفی محوری در تربیت دورۀ جدید است. شخص خودآیین کسی است که در قید موانع بیرونی نباشد، و تحت تعریفی مشخص، افکار و کنش‌های او به خودش تعلق داشته باشد. با این وجود نگرش فردگرایانۀ سنت لیبرال به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی پرسش از خودآیینی باشد. ما باید بتوانیم به چالش‌های نظری و عملی که تکنولوژی‌ در ارتباط با خودآیینی به وجود آورده است پاسخ دهیم. پساپدیدارشناسی دیدگاهی بدیع در این زمینه به ما ارائه می‌دهد. ما در این پژوهش ابتدا به روش تحلیل مفهومی به تطبیق مضامین اساسی خودآیینی با نظریه پساپدیدارشناسانه پرداخته‌ایم. بر این اساس تکنولوژی‌ها هیچ گاه اشیائی بیگانه با انسان نبوده‌ بلکه همزیست انسان‌ها هستند و لذا سوژه انسانی نمی‌تواند از تکنولوژی‌ها کاملا مستقل باشد. با این وجود اگر قصدیت‌های پنهان تکنولوژی درک نشده و برای مواجهه با آن پیش‌بینی‌های لازم انجام نگیرد، ممکن است مخل خودآیینی انسان‌ و فرآیندهای تربیتی باشد. پیشنهاد اصلی این پژوهش فهم خودآیینی مبتنی بر روابط درهم‌تنیده انسان با تکنولوژی در جهان جدید است. در عصر تکنولوژی‌های هوشمند و همه جا حاضر، خودآیینی در افقی جدید از امکان‌های تحقق خویشتن فهم و ارزیابی می‌شود. لذا باید چارچوب‌های نظر و عملی را شکل داد که به زیستن خلاق با تکنولوژی منجر می‌شود. بازتعریف نقش عادات تکنولوژیک در تربیت، پرورش مهارت‌های تکنولوژیک و خویشتن‌ورزانه در ارتباط با تکنولوژی‌ها و طراحی فضا-زمانِ زیست کودکان و نوجوانان، مبتنی بر فهم پساپدیدارشناختی از روابط انسان و تکنولوژی، راهبردهای اصلی در پیاده‌سازی این نگرش‌اند

ما در میان دغدغه‌های اخلاقی‌مان هم دغدغه‌های بی‌طرفی داریم و هم دغدغه‌های طرفداری. در همین راستا هر نظریۀ اخلاقی از جمله نظریه‌های بی‌طرفی‌گرایانه باید به‌نحوی میان این دو دغدغه جمع کند. پرسش پایۀ این مقاله این است که آیا «ارزش برابر نهادن بر همۀ افراد» با «ارزش نهادن بر انگیزه‌ها و دلیل‌های طرفدارانه و بر افراد خاص (طرفداری عمیق)» قابل جمع است؟ هدف مقاله، یافتن و نیز تحلیل و تبیین پاسخ نظریۀ اخلاقی بی‌طرفی‌گرایانۀ کانتی به این پرسش بوده است. زیرا این نظریه، در راه آشتی دادن بی‌طرفی و طرفداری با موانع مهمی روبروست. یکی، تأکید آن بر «انگیزۀ وظیفه» که با «انگیزه‌های طرفدارانه» در تعارض است. دیگری، تأکید آن بر ارزش انسانیت در شخص‌ها است که به نظر می‌رسد ارزش اخلاقی افراد خاص را نفی می‌کند حال آن که در طرفداری ما بر فردهای خاص یعنی به‌خاطر ویژگیهای فردی آن‌ها ارزش می‌نهیم. نتایج مقاله، به‌طور کلی، این بوده است که مدافع نظریۀ کانتی در دو گام می‌تواند ارزش دلیل‌ها یا انگیزه‌های طرفدارانه و ارزش افراد خاص را تبیین کند. گام نخست این است که کانت علاوه بر انگیزه وظیفه، انسان‌ها را نیز بر اساس انسانیت و طبیعت عقلانی آن‌ها دارای ارزش والایی به نام کرامت می‌داند؛ بر این اساس، باید انسان‌ها را بزرگ بداریم. گام دوم، تأمل دربارۀ «توانایی وضع هدف‌ها»، یکی از مهمترین مؤلفه‌های انسانیت و طبیعت عقلانی، است. بزرگ‌داشت یک شخص در موقعیت‌هایی که با کسی رابطۀ فردی داریم نیازمند توجه به هدف‌هایی است که می‌دانیم او دارد، وگرنه توانایی او برای وضع هدف‌هایش را بزرگ نداشته‌ایم. روش پژوهش، جستجو و در واقع استخراج ایده‌ها و مفاهیم «پنهانِ» مربوط به موضوع «طرفداری» از نظریۀ اخلاق کانتی بوده است زیرا دغدغه‌های «آشکار» این نظریه ــ‌که در عصر جهان‌شامل‌گرایی مدرنیت مطرح شده است‌ــ عمدتاً «بی‌طرفی‌گرایانه» بوده است.

مشاورۀ فلسفی، یکی از راه­های کاربست فلسفه در عمل بوده و در جهان امروز، پاسخگوی برخی مشکلات روحی و روانی است که با روان­شناسی قابل حل نیست. این گونه از مشاوره، رویکردهای متنوعی دارد. معرفی رویکرد لاهاو به دلیل عنصر تعالی فلسفی، جایگاه ممتازی میان رویکردها داشته و برای استفاده­های نظری و عملی، مستلزم تبیین مبانی، اهداف و روش­ها است. این، در حالی است که دیدگاه وی در شکل کنونی آن به طور غیر نظام­‌مند در آثار او پراکنده­ ­است. تا جایی که میلز آن را به خلط نظریه و روش، متهم می‌­کند. چنین پراکندگی، مقاله حاضر را ضروری می­‌نماید. از این­رو مسئله تحقیق، آن است که چگونه می­توان با استفاده از مبانی فکری لاهاو دیدگاه او درباره روش و اهداف مشاوره فلسفی را به روش توصیفی- تحلیلی و بر پایه اصول مبنایی، تبیین و تحلیل کرد؟ طبق یافته­های این پژوهش، از نگاه لاهاو، «حکمت­جویی»، «خودادراکی» و «خودتحولی»، اهداف مشاوره فلسفی هستند که با استفاده از مبانی او در طول «ژرفناجویی» قرار می­‌گیرند. نگارندگان، روش لاهاو را با «دیالکتیک»، مفهوم‌­سازی کرده و در دو محور «روش‌­شناسی عبور از الگو» و «بررسی تضاد دیالکتیکی» در مراحل مختلف تحول به آن پرداخته‌­اند. این دو محور با اصول مبنایی «مفهوم تحول» و «تفسیر جهان­بینی مبتنی بر اراده»، تحلیل شدند. به حسب تتبع نگارندگان در میان آثار فارسی و غیرفارسی، اثر حاضر، اولین اثری است که به هدف رفع اتهام لاهاو از خلط بین نظریه با روش و فراهم آوردن زمینه نقد منصفانه از آن نگاشته شده­ است.

هدف: نوشتۀ پیش‌رو به تحلیل و ارزیابی انتقادی مفهوم «بیلدونگ» در اندیشه ویلهلم فون هومبولت می‌پردازد و می‌کوشد بنیان‌های لازم برای درک درست این ایده را بر پایه آثار اصلی او فراهم آورد. در آغاز، دشواری‌های تفسیر و ترجمه مفهوم «بیلدونگ» بررسی می‌شود تا نشان داده شود که این مفهوم، به‌دلیل عمق فلسفی و فرهنگی خود، به‌سادگی قابل انتقال به زبان‌ها و زمینه‌های دیگر نیست و نیازمند رویکردی دقیق و متناسب با بستر فکری هومبولت است. بحث و نتیجه‌گیری: در این بخش، برای عبور از دشواری‌های مرتبط با مسأله ایده یا مفهوم «بیلدونگ»، روشی مبتنی بر تحلیل مفهومی با تعدیلاتی جزئی پیشنهاد شده است. سپس اندیشه هومبولت در صورت‌بندی و ارائه ایده «بیلدونگ» در بستر چهارچوب‌های کلان فکری و تاریخی زمانه او بررسی می‌شود؛ زیرا به باور ما، فهم دقیق دیدگاه‌های او بدون توجه به این زمینه‌ها ممکن نیست. در ادامه، بر پایه برخی آثار هومبولت، بنیان‌ها و ساختار مفهوم «بیلدونگ» توضیح داده می‌شود و نشان داده می‌شود که وحدت و انسجام اندیشه هومبولت تنها در پرتو آنچه می‌توان «متافیزیک بیلدونگ» نامید قابل درک است؛ نگرشی فلسفی که می‌کوشد ماهیت و جایگاه مقولات بنیادینی چون انسان، جهان، دانش و کنش انسانی را به‌صورت مابعدالطبیعی و منسجم تبیین کند.

جرم‌سیاسی یکی از مفاهیم مناقشه‌برانگیز در حقوق کیفری و فلسفۀ سیاسی است که در طول تاریخ، با تغییر بنیان‌های مشروعیت سیاسی، معنایی متفاوت به خود گرفته است. این مقاله با مرور تاریخی تحولات جرم‌سیاسی از یونان باستان تا دوران معاصر، نشان می‌دهد که چگونه این مفهوم از نقد نظم حاکم به جرم علیه امنیت و حیثیت اقتدار تبدیل شده است. در ادامه، با رجوع به اندیشۀ ژان‌ژاک روسو، به‌ویژه مفهوم «ارادة کلی»، تلاش می‌شود تا بنیاد فلسفی تازه‌ای برای فهم و تفکیک جرم‌سیاسی از جرایم عمومی ارائه گردد. از رهگذر سه تفسیر دموکراتیک، استعلایی و انتقادی از ارادة کلی، مقاله تبیین می‌کند که تنها تفسیر انتقادی می‌تواند جایگاهی مشروع و ضروری برای مخالف سیاسی قائل شود. در پرتو این دیدگاه، دادرسی استثنایی برای متهمان سیاسی نه‌تنها موجه، بلکه لازمۀ تحقق ارادة کلی و مشارکت آزادانه در حیات سیاسی جامعه است. در پایان، با ارائۀ مدل حقوقی مشخصی برای تشخیص جرم‌سیاسی و ویژگی‌های دادرسی استثنایی، چارچوبی عملی برای تضمین حق مخالفت سیاسی پیشنهاد می‌شود.

هم‌زیستی هنر و فناوری در دوران معاصر، بستری را برای زایش مفاهیم جدیدی چون «تکنو بادی» فراهم ‌آورده است. جایی که ویژگی‌های زیستی انسان امروزی به چالش کشیده شده و لزوم بازاندیشی در ماهیت تعاملات انسان با فناوری را مبرهن می‌سازد؛ لذا این پژوهش می‌کوشد باتکیه‌بر نظرگاه پساپدیدارشناختی دُن آیدی به‌عنوان چارچوبی نظام‌مند نشان دهد که چگونه این مفهوم در فیلم اکس ماشینا و انیمیشن فاینال فانتزی 7: نجات کودکان بازنمایی می‌شود؟ و از این رهگذر چگونه شباهت‌ها و تفاوت‌های این بازنمایی را می‌توان تبیین نمود. یافته‌ها نشان می‌دهد در اکس ماشینا، جهانی انسانی و دنیایی فناورانه درهم می‌آمیزد و تکنو بادی در قالب هوش مصنوعی به نظاره درمی‌آید که با صورت متناظر انسانی در تعامل بی‌واسطه با گونۀ انسانی قرار دارد. چیزی که در فاینال فانتزی 7: نجات کودکان در مقام فرا انسانی معنا می‌شود که در پیوستار با ابزار در فضایی سایبرنتیک تجسم می‌یابد؛ جایی که واقعیت و مجاز درهم‌آمیخته و حدود میان انسان و تکنولوژی محو می‌گردد. هر دو اثر بر تأثیر و تعامل دوسویۀ انسان و فناوری تأکید دارند؛ فناوری با واسطه‌گری تجربۀ انسان تعریف جدیدی را از مفهوم انسانیت ارائه می‌دهد و بدین‌سان امکانی را برای خلق تجربه‌هایی تازه فراهم می‌آورد.

دستگاه فکری بورژوایی به شدت انسجام گریز و از هم گسیخته است و این عدم انسجام، تنها یکی از پیامدهای سرمایه‌داری و روابط مبتنی بر روابط کالایی و بت‌انگاری آن است. از همین رو از نظر لوکاچ علی‌رغم تسلط ایده‌های طبقه بورژوا، تنها پرولتاریا است که به جهت جایگاه ویژه اجتماعی‌اش، توانایی شناخت کلیت سیستم را دارد و می‌تواند به مثابه سوژه انقلاب عمل کند. در این دستگاه فکری هنر جایگاهی شناخت شناسانه دارد و رئالیسم انتقادی نیز به مثابه برجسته‌ترین نظریه هنری لوکاچ، صرفا در این فرایند خود آگاهی پرولتاریا و انکشاف لحظه انقلاب قابل معنا است. نویسنده رئالیست که بازتاب دهنده تمامیت و فرهنگ جوامع بورژوایی است، همان سوژه پرولتاریا است که روند به خودآگاهی رسیدن را طی می‌کند و با خلق آثار زیبا و بازتاب واقع‌گرایانه تمامیت، پرولتاریا را جهت انکشاف و فهم تضادهای جوامع سرمایه‌داری و همچنین درک جایگاه خود در مقام نیروی اجتماعی یاری می‌رساند. در این پژوهش با گردآوری اطلاعات و داده‌های کتابخانه‌ای و با روش توصیفی – تحلیلی، به این سوال پاسخ داده‌ایم اگر ایده‌های مسلط، ایده‌های طبقه بورژوا است، پرولتاریا چگونه می‌تواند به شناخت کلی برسد و دست به تغییر و تحول مناسبات بزند؟ همچنین نویسندگانی که متعلق به طبقه بورژوا هستند چگونه به درک و شناخت کلیت نایل شده‌اند؟ در حالی که از نظر لوکاچ شناخت کلیت برای این طبقه ناممکن است.

این پژوهش با هدف تبیین رابطه ساختاری میان دینداری و مشارکت سیاسی با نقش میانجی‌گری ذهنیت فلسفی در میان دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان آذربایجان شرقی انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع کاربردی و با روش توصیفی- همبستگی و رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام گرفته است. جامعه آماری شامل تمامی دانشجومعلمان مقطع کارشناسی در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود و با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، ۲۹۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها سه پرسشنامه استاندارد در زمینه دینداری، ذهنیت فلسفی و مشارکت سیاسی بود که با مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت نمره‌گذاری شدند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت. نتایج نشان داد دینداری تأثیری متوسط تا نسبتاً قوی بر ذهنیت فلسفی و مشارکت سیاسی دارد. همچنین، ترکیب دینداری و تفکر فلسفی موجب شکل‌گیری نگرش‌های چندبعدی‌تر به زندگی و جامعه شده و باورهای دینی قوی، ارزش‌هایی چون عدالت و مسئولیت اجتماعی را تقویت می‌کند که انگیزه مشارکت سیاسی را افزایش می‌دهد. یافته‌ها بیانگر آن است که ارتقای دینداری و ذهنیت فلسفی می‌تواند در بهبود امید و نشاط سیاسی، انسجام ملی، شایسته‌سالاری و توسعه پایدار نقش مؤثری داشته و در سیاست‌گذاری آموزشی دانشگاه فرهنگیان راهگشا باشد.

پژوهش حاضر با هدف پیاده‌سازی هوش مصنوعی در تربیت معلم ایران: ابزارها و چالش‌ها انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و رویکرد بکار گرفته‌شده کیفی از نوع مرور دامنه‌ای روایت محور است. میدان مطالعه پژوهش شامل تحقیقات تجربی، مقالات نظری، بررسی‌ها، مطالعات موردی و تجارب زیسته و شواهد میدانی پژوهشگران در بازه زمانی سال‌های 2020 تا 2025 را که به طور قابل توجهی به هوش مصنوعی و تربیت معلم پرداخته بودند، مورد بررسی قرار گرفت. نمونه آماری به روش هدفمند و بر اساس ارتباط آنها با اهداف و سوالات مطالعه و هوش مصنوعی در تربیت معلم انتخاب شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، از روش تحلیل مضمون استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ابزارهای کاربردی هوش مصنوعی در تربیت معلم مشتمل بر سیستم‌های آموزشی هوشمند، سیستم‌های ارزیابی و بازخورد خودکار، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده، تجزیه و تحلیل یادگیری و آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی، نظام‌های یادگیری شخصی‌سازی‌شده و تطبیقی، دستیاران تدریس مجازی، تجزیه و تحلیل داده‌ها و پشتیبانی تصمیم‌گیری مدیریتی است و چالش‌های عمده استفاده از هوش مصنوعی در تربیت معلم شامل چالش‌های اخلاقی و امنیت شخصی، آموزشی، زیرساختی و نگرانی‌های فرهنگی و اجتماعی، فنی و فرآیندی و سازمانی است. نتایج پژوهش به گفتمان استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی کمک می‌کند و بینش‌های عملی را برای اساتید، سیاست‌گذاران و مدیران که قصد ادغام هوش مصنوعی در تربیت معلم را دارند ارائه می‌دهد.

یکی از مسائل مهم در حوزه فلسفه دین، مسئله شرّ است. مسئله شر به این می‌پردازد که اگر وجود خدایی قادر مطلق و خیر محض را قبول داشته باشیم، چگونه می‌توانیم تمامی شرور موجود در عالم را باوجود این خدا خیر محض جمع کنیم. در این مقاله سعی شده باتوجه‌به آثار و اندیشه‌های سورن کیرکگور، پاسخی ایمان‌گرایانه و اگزیستانسیالیستی برای مسئله شر ارائه شود. وی با تأکید بر اصالت فرد، تنها راه وصول به آن را زندگی دینی می‌دانست. فرد در زندگی دینی تنها با خداوند مواجه است و از جمع و قراردادهای آن فاصله می‌گیرد و به انزوا و تنهایی کشیده می‌شود. این تنهایی رنجی برایش به همراه خواهد داشت که نشانه‌ای در جهت اصیل شدن وی است. فرد با آزادی و ایمان‌اش این رنج را می‌پذیرد و این رنج برایش شیرین می‌شود. وی دین‌دار واقعی را کسی می‌داند که شر و رنج را به‌عنوان امری ضروری می‌داند و آماده پذیرش آن است. پاسخی که می‌توانیم برای مسئله رنج باتوجه‌به اندیشه‌های کیرکگور ارائه دهیم این است که فرد مومن با رویکرد مثبت به رنج، چالش‌های زندگی را لطف الهی برای پرورش خود می‌داند. پس شرور و رنج نه‌تنها برایش نقصی بر خیر محض و قادر مطلق بودن خداوند نیست، بلکه هدیه و لطفی از جانب خدا برای بنده است تا توانایی‌های او را به فعلیت رسانده و او را به اصالت هدایت کند. فرد با آزادی این رنج را می‌پذیرد.