جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

اعتقاد به وجود امام معصوم (ع) و حاضر و ناظر بودن او بر اعمال امت و انتظار او برای فراهم آمدن شرایط ظهور، ظرفیت ویژه‌ای برای انسان مهدی‌باور فراهم می‌کند تا به خودسازی و جامعه‌سازی بپردازد. تحقیق و بررسی تأثیرات مهدی‌باوری بر عرصه‌های مختلف حیات بشر می‌تواند معیار و برنامه عملی برای تطابق رفتاری منتظران آن حضرت باشد تا هرچه بیشتر برای فراهم کردن مقدمات ظهور و نجات بشریت از ظلم و ستم‌های پیش رو تلاش کنند. در مقاله حاضر با روش توصیفی و با استفاده از منابع روایی و حدیثی، تأثیرات مهدی‌باوری بر حیات فردی و اجتماعی انسان منتظر را بررسی شد. از یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان به پیامدهای فردی مانند انگیزه بیشتر برای خودسازی، توکل، اعتماد به نفس و تأثیرات اجتماعی مانند افزایش روحیه تعهد و مسئولیت‌پذیری، استقامت، مقاومت، ایثار و فداکاری اشاره کرد.

بهره‌مندی از امام معصوم (ع) به‌صورت مستقیم در عصر ظهور تفاوت اساسی با زمان محرومیت از حضور معصوم در زمان غیبت دارد و نقش‌آفرینی مجزایی در همه ابعاد زندگی انسان ایفا می‌کند. عصر غیبت یا دوره آخرالزمان دوره‌ای است که پیدایش بدعت‌ها در دین و شعائر دینی به‌اوج می‌رسد؛ بدعت‌هایی که آنچنان در بطن سنت‌ها و اصالت‌های اسلامی نفوذ می‌کنند که بسیاری از دین‌داران به‌هیچ‌روی گمان بدعت بودن آنها را نخواهند داشت. نبود امام معصوم (ع) در میان امت اسلامی و هادی و راهنما اثرات قابل توجهی در فهم و استنباط مسلمین از مسائل دینی ایجاد می‌کند. براساس آیات و روایات، وضعیت دینداری مسلمین در عصر غیبت دستخوش انحرافات و بدعت‌هایی می‌شود که اصلاح آن فقط به‌دست امام معصوم (ع) شدنی است. فراموش کردن سنت‌های رسول خدا (ص) و برداشت‌های ذوقی و شخصی از احکام اسلامی و معیار قرار دادن منفعت شخصی و گروهی به‌جای محوریت قرار دادن رضایت خداوند متعال از اتفاقات ناگواری است که در عصر غیبت گریبان‌گیر امت اسلامی می‌شود. آخرین حجت و ذخیره الهی با قیام و ظهور خود، وضعیت دینداری مردم را اصلاح کرده و چنان تغییراتی در اجرای احکام الهی ایجاد می‌کند که مردم گمان می‌کنند او دین جدیدی را پایه‌ریزی کرده است. براساس منظومه روایی شیعه، این تفکر و گمان غلط است؛ زیرا مهدی موعود (عج) دین، کتاب، احکام و سنت جدیدی برای مردم نمی‌آورد، بلکه همان دین جدش رسول خدا (ص) را احیا و بازسازی و دین اسلام را از خرافه، بدعت و انحراف پیراسته می‌کند. در آن زمان، دین حیات تازه‌ای می‌گیرد و مسیر شکوفایی و غلبه بر ادیان دیگر را به‌سرعت طی می‌کند.

خانواده، اولین سنگ‌بنای اجتماع است که اصلاح و توجه به آن، اصلاح و پالایش اجتماع را به‌دنبال دارد. لازم و ضروری است که مؤلفه‌های خانواده منتظر که درصدد زمینه‌سازی ظهور امام زمان (عج) است براساس آیات و روایات بررسی شود. خانواده، بهترین بستر برای تأمین نیازهای مادی و روانی شخص و بهترین پایگاه برای برقراری امنیت روانی افراد محسوب می‌شود. اگرچه خانواده، جامعه‌ای کوچک است، اما اسلام برای تغییر و پاک‌سازی جوامع بزرگ‌تر اهتمام زیادی به سلامت این نهاد داشته است. خانواده مهدوی، خانواده‌ای است که با داشتن ویژگی‌هایی خاص و عمل به دستورات الهی نقش مهمی در زمینه‌سازی برای ظهور حضرت مهدی (عج) و گسترش عدالت در جامعه دارد. خانواده منتظر یا خانواده مهدوی در عرصه‌های فکری، رفتاری و عاطفی، ویژگی‌هایی دارد که توجه به آنها در قالب الگوی نسل جوان باعث خیرات و برکات زیادی در اجتماع می‌شود. ویژگی‌هایی مانند بینش توحیدی، ولایت‌مداری، عشق به اهل‌بیت (ع)، مهرورزی، تقوا، بصیرت دینی، علم‌آموزی و عمل به دستورات الهی از شاخصه‌های خانواده مهدوی است. پژوهش حاضر با روش توصیفی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای درصدد بررسی شاخصه‌ها و مؤلفه‌های خانواده مهدوی در عصر غیبت امام عصر (عج) است.

انقلاب اسلامی ایران، نقطه عطفی در تاریخ معاصر است که نه‌تنها تحولی عمیق در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور ایجاد کرد، بلکه بیداری اسلامی را در سطح جهانی رقم زد و الهام‌بخش ملت‌های بسیاری برای مقابله با ظلم و استکبار جهانی شد. در منظومه تربیتی اسلام، ادعیه مأثور از معصومان (ع) جایگاه ویژه‌ای در تبیین آرمان‌های انسانی و الهی داشته‌اند. در این میان، دعای عهد با تأکید بر مفاهیمی مانند تجدید بیعت با امام عصر (عج)، نصرت و یاری، امید به آینده، مبارزه با ظلم، عدالت‌خواهی، انسجام اسلامی، روحیه ایثار و شهادت‌طلبی و التزام به ولایت، نقش مؤثری در احیای فرهنگ انتظار و تعمیق گفتمان مهدویت ایفا می‌کند. نوشتار حاضر با روش توصیفی‌-تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، نقش مؤلفه‌های محوری دعای عهد در شکل‌گیری و تداوم انقلاب اسلامی و ارتباط آن با مقوله ظهور را بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این مؤلفه‌ها می‌توانند بسترساز تحقق وعده‌های الهی و زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای آرمانی بر مبنای عدل جهانی باشند.

باور به امام مهدی (عج) و ظهور ایشان تأثیرات عمیقی بر فرآیند خودسازی فردی و اجتماعی دارد. این باور، نیروی محرکه‌ای است که می‌تواند به خودسازی اخلاقی، افزایش انگیزه در مسیر رشد و تعالی و تقویت صبر و امیدواری کمک کند. جامعه منتظر با تأسی به امام زمان (عج) می‌تواند به یک‌پایگاه علمی و فکری تبدیل شود و در مقابل بدعت‌ها و انحرافات ایستادگی کند. انتظار فرج و باور به ظهور امام مهدی (عج) امید و انگیزه قوی برای حرکت در مسیر کمال و خودسازی ایجاد می‌کند. اعتقاد به مهدویت، فرد را به‌سمت خودسازی اخلاقی و دوری از ناهنجاری‌ها سوق می‌دهد. این باور، فرد را به تلاش برای کسب فضایل اخلاقی و دوری از رذایل ترغیب خواهد کرد. انتظار برای ظهور امام زمان (عج)، صبر و استقامت در برابر مشکلات و سختی‌ها را افزایش می‌دهد که به فرد کمک می‌کند تا در مسیر خودسازی با جدیت و پشتکار بیشتری گام بردارد. در فرهنگ مهدوی، انتظار به‌معنای آمادگی برای ظهور و مبارزه با ظلم و فساد است. این باور، روحیه جهاد و مبارزه با نفس و عوامل بازدارنده در مسیر خودسازی را تقویت می‌کند. مقاله حاضر با روش تحقیق توصیفی و استناد به منابع کتابخانه‌ای، رابطه مهدی‌باوری و خودسازی را بررسی می‌کند. مهدی‌باوری، نیروی محرکه قوی برای خودسازی و حرکت به‌سوی کمال است. این باور با ایجاد انگیزه، امید، صبر و آگاهی، فرد را در مسیر رشد و تعالی یاری می‌کند.

معرفت امام زمان (عج) یکی از ارکان اساسی اعتقادات شیعه است که در پایداری ایمان‌‌، هدایت خانوادگی و تحقق جامعه منتظر نقش محوری دارد. با توجه به شرایط دوران غیبت و اهمیت حفظ پیوند اعتقادی با حجت خدا‌‌، خانواده که نخستین نهاد تربیتی است مسئولیت عظیمی در انتقال و تقویت این معرفت دارد. مقاله حاضر با رویکرد پژوهشی‌‌، راه‌کارهای قرآنی‌‌، روایی‌‌، تاریخی و تربیتی برای تقویت شناخت امام عصر (عج) در خانواده را بررسی و نقش اساسی والدین‌‌، فضای فرهنگی خانه و آموزه‌های دینی در شکل‌گیری باور مهدوی را تبیین می‌کند. استفاده از آیات قرآن‌‌، احادیث اهل بیت (ع)‌‌، نمونه‌های تاریخی و تجارب تربیتی معاصر از ویژگی‌های تحقیق حاضر است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تقویت معرفت امام زمان (عج) در خانواده نه‌تنها نیازمند آموزش و تذکر مداوم است‌‌، بلکه به الگوی عملی والدین‌‌، ارتباط با منابع اصیل دینی‌‌، و بهره‌گیری از الگوهای موفق تاریخی نیز وابسته است‌.