جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

تحقیق حاضر، با استفاده از روش توصیفی، تحلیلی به بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های معیارهای الگوی تربیتی مطلوب در روان‏شناسی معاصر و آموزه‌های اسلامی پرداخته است. الگوی تربیتی مطلوب در آموزه‌های اسلامی، اهمیت و ضرورت آن در آیات و روایات، معیارها و ویژگی‌های الگوی کامل در نظریۀ روان‏شناسانی چون راجرز، مزلو، فرانکل، یونگ اشاره شده و به بررسی نکات اشتراک و افتراق این دو دیدگاه پرداخته‌ایم. به‌طورکلی می‌توان چنین گفت که یکی از روش‌های مهم تربیتی در اسلام و روان‏شناسی معاصر، روش الگویی است که برای ارائۀ الگو و الگوبرداری، نیازمند معیارهایی است تا بتواند انسانی را به‌عنوان الگو معرفی کند که به درجه‌ای از کمال رسیده باشد؛ در این تحقیق ذکر شده است که روان‏شناسان انسان‌گرا در مبحث کمال و خودشکوفایی بیشتر بر جنبه‌های مادی انسان توجه نموده و سعی در شکوفا کردن این جنبه از انسان داشته‌اند که البته این نوع نگاه از مبانی انسان‌گرایانۀ آن‎ها نشأت گرفته است؛ اما از نگاه قرآنی بیشترین مبحثی که با کمال مرتبط است مبحث «تزکیه» نفس است. همچنین کمال انسان از نگاه دینی در افقی بالاتر از نظریۀ روان‏شناسان غربی قرارگرفته است. قرآن کریم در استفاده از شیوۀ الگوسازی، دست‌کم دو نکتۀ مهم تربیتی را موردتوجه قرار داده است: نخست آنکه چهره‌های محبوب را گاه به‌طورکلی معرفی کرده است؛ ازجمله: توابین، پرهیزگاران، صالحان... و گاه نیز به‌طور خاص ـ در مورد پیامبران و غیر آنان ـ از ایشان یاد نموده است. قرآن با طرح چهره‌های محبوب و منفور در کنار هم، جامعۀ انسانی را به‌ گزینش آگاهانۀ الگوهای موردنظر خویش دعوت می‌کند

قرآن کریم با معرفی شیاطین انسی پرده برمی‌دارد که با نفوذ در لایه‌های مختلف جامعه، مسیر حق و عدالت را منحرف می‌سازند. مسئلۀ اصلی این پژوهش، تبیین چالش‌ها و تهدیدهای ناشی از فعالیت این جریان در سه عرصۀ اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است، جایی که با ابزارهای گوناگون از جمله نفاق، دروغ، وعده‌های فریبنده و جنگ نرم، ایمان و وحدت امت اسلامی را نشانه گرفته‌اند. ضرورت بحث در این است که عدم شناخت ماهیت و شیوه‌های نفوذ این جریان، سلامت، استقلال و هویت دینی جوامع اسلامی را در معرض تهدیدات جدی قرار می‌دهد. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و آیات قرآنی به بررسی ابعاد مختلف حضور شیاطین انسی پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این جریان در بُعد اجتماعی با دامن‌زدن به تفرقه و ناامیدی، در عرصۀ سیاسی با سیاست‌های فریبکارانه و وابسته‌سازی حکومت‌ها و در حوزۀ فرهنگی با ترویج فحشاء و شبهات اعتقادی، در پی تضعیف پایه‌های ایمان و اخلاق در جامعه است. در مواجهه با این چالش‌ها، قرآن کریم راهکارهای کلیدی همچون تقویت بصیرت دینی، حفظ وحدت اجتماعی، گزینش رهبران شایسته و احیای امر به معروف و نهی از منکر را ارائه می‌دهد. نتیجۀ نهایی این تحقیق حاکی از آن است که پیروزی بر جبهۀ شیاطین انسی تنها در گرو بازگشت به سبک زندگی توحیدی، بصیرت‌افزایی مستمر و مقاومت در برابر تبلیغات انحرافی امکان‌پذیر است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی دقیق کارکردهای تخریبی شیاطین انسی و استخراج راهکارهای عملی-قرآنی برای مصون‌سازی جامعۀ اسلامی در برابر فتنه‌های معاصر است.

مواجهه با دشمن و ظلم‌ستیزی یکی از مسائل راهبردی جامعۀ اسلامی است که نیازمند الگویی جامع مبتنی بر معارف وحیانی می‌باشد. دعای چهاردهم صحیفه سجادیه که ناظر به تظلم‌خواهی و استنصار در برابر ظالمان است، منظومه‌ای غنی از معارف را در این زمینه ارائه می‌دهد. این پژوهش با هدف استخراج مبانی و اصول مواجهه با دشمن از متن این دعا و تبیین بنیان‌های قرآنی آن انجام شده است تا الگویی کاربردی برای جبهۀ حق ارائه نماید. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است که با بهره‌گیری از روش «تحلیل محتوای کیفی» به واکاوی عمیق مفاهیم دعا و انطباق آن با آیات قرآن کریم پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که منظومۀ فکری امام سجاد (ع) در مواجهه با دشمن بر سه دسته از مبانی استوار است: ۱. مبانی خداشناسی: شامل آگاهی و نظارت مطلق خداوند بر ظلم، قطعیت یاری مؤمنان، حتمیت عذاب ظالمان و قدرت بی‌نهایت الهی در درهم‌شکستن ستمگران. نتیجۀ پژوهش بیانگر آن است که دعای چهاردهم صحیفه سجادیه، صرفاً یک مناجات فردی نیست، بلکه برنامه‌ای قرآنی برای مدیریت بحران در مواجهه با دشمنان است.

هدف این پژوهش، بررسی و تفسیر دقیق آیات ۱۰۵ تا ۱۰۸ سوره هود است؛ آیاتی که سه مسئلۀ اساسی را در خود جای داده‌اند: عبارت «ما دامت...»، استثناء در «إلاّ ما شاء ربّک» و بحث مربوط به سعادت و شقاوت انسان‌ها. در این تحقیق، نخست نشان داده می‌شود که تعلیق خلود به «ما دامت...» از صنایع فصاحت و بلاغت عرب است و نمونه‌های آن در شعر عربی نیز یافت می‌شود. دوم، استثناء در مورد اشقیاء به پایان یافتن عذاب، شفاعت برخی دوزخیان یا غلبۀ رحمت خدا بر غضب او بازمی‌گردد؛ هرچند گروهی همواره در جهنم خواهند ماند. دربارۀ سُعداء، دو نکته مطرح می‌شود: ۱. مشیت الهی، هرچند ممکن، در این مورد تحقق نخواهد یافت؛ زیرا خدا ارادۀ محروم‌کردن بهشتیان را ندارد. ۲. استثناء با فعل ماضی آمده است، لذا تحقق خارجی ندارد و صرفاً برای بیان امکان است. در نهایت، روشن می‌شود که سعادت و شقاوت انسان‌ها پیش از تولد در علم الهی معلوم است اما موجب جبر و اکراه نمی‌شود. این پژوهش به روش کتابخانه‌ای انجام گرفته و هدف آن تبیین تفسیر صحیح و هماهنگ با اصول بلاغت و کلام دربارۀ این آیات است.