جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

نهضت عاشورا از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین رویدادهای تاریخ اسلام و ایران یک حادثه مذهبی، و نمادی از مقاومت، ایثار و مبارزه با ظلم در فرهنگ ایرانی و جهانی شناخته می‌شود. پژوهش حاضر به بررسی نقش عاشورا در هویت فرهنگی و دینی ایرانیان می‌پردازد و تأثیرات بلندمدت آن را بر جامعه ایرانی تحلیل می‌کند و به گسترش پیام‌های عاشورا در دنیای امروز و ارتباط آن با جنبش‌های حقوق بشری، عدالت‌خواهی و مقاومت در برابر ظلم می‌پردازد. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که عاشورا در تقویت هویت شیعی و ایجاد همبستگی اجتماعی در تاریخ ایران نقشی اساسی داشته است. پیام‌های عاشورا در ادوار تاریخی ایران و جنبش‌های سیاسی و اجتماعی آن، نیروی محرکه مبارزه علیه ظلم و فساد بوده­است. در دنیای معاصر نیز، آموزه‌های عاشورا منبع الهام مبارزات جهانی علیه نابرابری، فساد و ظلم است و چشم‌انداز گسترش آن در سطح جهانی، به‌ویژه در جنبش‌های عدالت‌خواهانه و حقوق بشری، همچنان حائز اهمیت است.

ام‌البنین(س) در شکل‌گیری و رشد شخصیت حضرت عباس(ع) نقش مؤثری داشته است. این مقاله با روش توصیفی- اکتشافی به بررسی این نقش پرداخته تا نشان ‌دهد که چگونه عوامل وراثتی و تربیتی در کنار هم می‌توانند به شکل‌گیری شخصیت‌های بزرگ و برجسته منجر شوند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد حضرت عباس(ع) به دلیل تربیت یافتگی در مکتب علی(ع) و مادرش ام‌البنین(س) و ‌همچنین تأثیرات وراثتی از این بانوی بزرگوار که از خانواده‌ای اصیل و شریف عرب و واجد فضایل و ویژگی‌های برجسته انسانی، اسلامی و اخلاقی و روحی بود به یکی از نمونه‌های بارز شجاعت، بصیرت، وفاداری و اطاعت‌پذیری تبدیل شده­است. این نتایج می‌تواند برای فهم بهتر نقش خانواده و تربیت دینی در شکل‌گیری شخصیت‌های برجسته و همچنین الگوگیری در تربیت نسل‌های آینده مفید باشد.

امام حسین(ع) مانند دیگر ائمه اطهار برای هدایت بشر انتخاب شد. یکی از راه‌های شناخت جایگاه والای امام حسین(ع) تأمل و بررسی مفاهیم «زیارت وارث» است. وارث از مهم‌ترین زیارت‌هایی است که در مورد امام حسین(ع) ذکر شده­ است. نتایج پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی نشان می‌دهد که در این زیارت بر وراثت امام حسین(ع) از انبیاء تأکید شده ­اسـت. وراثت امام حسین(ع) منحصر به پیامبرانی نیست که نامشان در زیارت آمده است، بلکه شامل همه پیامبران از آدم(ع) تا محمد(ص) می‌شود. او همچنین وارث پدرش علی(ع) و مادرش فاطمه(س) و برادرش امام حسن(ع) است.

راهپیمایی اربعین جلوه­ای از نظریه پیوستگی است. این راهپیمایی یک امر سنتی را در دوره مدرن، به صورت یک ظهور اجتماعی گسترده با این ابعاد فرهنگی- سیاسی نشان می‌دهد. آیین راهپیمایی اربعین یکی از نمادهای تمدن­ساز عصر حاضر برای مسلمانان است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ظرفیت­های فرهنگی- سیاسی و تبیین دیپلماسی فرهنگی به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه ظرفیت­های فرهنگی- سیاسی اربعین بر دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تأثیر داشته است؟ این مطالعه با روش توصیفی- تحلیلی این فرضیه را مطرح می­کند که مراسم راهپیمایی اربعین دارای بسترهای لازم برای یکسان­سازی فرهنگی از طریق هم­اندیشی در مبارزه با ظلم میان ملت­های مختلف مسلمان است و با توسعه ظرفیت­های سیاسی مانند نهادینه کردن اندیشه اتحاد مسلمانان، به فرصتی برای اجرای دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده­است.

قیام عاشورا بشارت دهنده امید و حرکت رو به جلو برای اجرای حکومت اسلام ناب محمدی در کنار ظرفیت بالای حضرت سیدالشهداء در این زمینه است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای مؤلفه­ های تربیتی امید در کلام امام حسین و امام سجاد(ع) مطابق با مؤلفه­ های نظریه امید، چارلز ریچارد ریک اسنایدر است. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی از نوع استقرایی و واحد تحلیل نیز کلام امام حسین و امام سجاد(ع) شامل: متون و تصاویر در دنیای مجازی و مکتوب است. یافته­ها نشان داد که خداباوری نقطه مشترک مؤلفه­های امید است و به ترتیب مؤلفه ­های هدف­گذاری (امید داشتن به خدا)، برنامه­ریزی برای دستیابی به امید، اراده امید داشتن، صبر و تحمل سختی ­ها و شناسایی موانع راه ­ها برای رسیدن به هدف، در کلام امام حسین و امام سجاد(ع) مشهود است.

از مهمترین وقایع تلخ جهان از خلقت تا ظهور، واقعه عاشورا و ذبح پسر پیامبرp است که در غالب ظلمی نمایان بر حقیقتی آشکار شکل گرفت. در عاشورای سال 61 مردم برای اصلاح بدعت­های بنی‌امیه در دین و هدایتشان هزارن نامه به سرور و سالار خود نوشتند ولی در واپسین لحظات او را تنها گذاشتند. به گواهی تاریخ حضرت زهرا(س) پیراهنی به حضرت زینب(س) داد و آن حضرت نیز پیراهن را در زمان میدان رفتن به جگر گوشه خود تقدیم کرد. آن پیراهن به سرقت رفت و با درخواست حضرت علی بن حسین(ع) به ایشان عودت داده شد. این پیراهن قطع به یقین پیراهن خون­خواهی حضرت صدیقه طاهره(س) خواهد بود.