جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف: ایمان و امید، پیشران‌های تحقق تمدن‌سازی مبتنی بر اندیشۀ قرآنی مقام معظم رهبری می‌باشند. ایمان و امید، مطابق بینش قرآنی ایشان، دو واژۀ همنشین و عوامل نرم‌افزاری مؤثر در بالندگی و تحول‌آفرینی جامعه در راستای تمدن‌سازی‌اند. ایمان، ریشه و مبنای شکل‌گیری امید است. هدف نوشتار حاضر، بررسی معنای ایمان و امید، همچنین ضرورت و آثار آن در تمدن‌سازی از نگاه قرآنی مقام معظم رهبری بود. روش: پژوهش حاضر، بنیادی و از نوع توصیفی و تحلیلی است که به روش کتابخانه‌ای- اسنادی مبتنی بر آثار قرآنی و بیانات رهبری نگاشته شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که تعریف قرآنی ایشان از ایمان و امید، معرفت‌گرایانه است. طبق منطق قرآن، باید ایمان مبتنی بر معرفت به خداوند و امید به یاری و رحمت او و دلبستگی به آیندۀ روشن را در مسائل عینی کشور مطرح کرد. نتیجه‌گیری: تقویت ایمان آگاهانه و اخلاق فردی اجتماعی در لایه‌های متعدد جامعه، باور به وعده‌های تخلف‌ناپذیر الهی، معرفی الگوهای اخلاقی، تبیین سنّت‌ معیّت الهی، توجه به مسئلۀ مهدویت و ‌روشنگری، از شیوه‌های تقویت ایمان و امید در مسیر رسیدن به تمدن نوین اسلامی است.

هدف: هدف از انجام این پژوهش، شناخت و فهم تجربۀ زیسته و مصرفی دانشجویان دختر در موضوع کاشت ناخن بود. روش: داده‌های مورد نیاز از طریق مصاحبۀ بدون ساختار با 11 نفر از آنهایی که ناخن کاشته‌اند، به دست آمد. جامعۀ مورد مطالعه در این پژوهش، دانشجویان دختر دانشگاه قم بوده است. روش استفاده در این پژوهش، پدیدارشناسی توصیفی کلایزی بود که مبتنی بر توصیف تجربیات شرکت‌کنندگان انجام می‌شود. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش در قالب چهار مقولۀ اصلی شامل «محرّکها و پیشرانهای کاشت ناخن»، «موانع و بازدارنده‌های کاشت ناخن»، «مزایا و منافع درک‌شده» و «معایب و آسیبهای درک‌شده» طبقه‌بندی شد که این چهار مقوله، شامل ۲۳ زیرمقولۀ فرعی است. تجربۀ غالب افراد، لذت‌بخشی حاصل از زیبایی یا همگرایی با مد و دوری از فشار جمع برای کاشت ناخن در کنار تحمل مشکلات و سختی‌های ناشی از کاشت ناخن، مانند محدودیتهای حرکتی و استفاده از انگشتان، هزینه‌های مالی و زمانی برای کاشت ناخن و هزینه‌های روانی حاصل از آن است. نتیجه‌گیری: کاشت ناخن در کنار منافع و مزایای ادراک شده توسط دختران، معایب و مضررات جدّی نیز دارد که غالباً مورد توجه مصرف‌کنندگان آن قرار نمی‌گیرد. علاوه بر نظر اکثر مراجع تقلید مبنی بر حرام بودن کاشت ناخن، نمی‌توان تأثیر منفی بر طهارت و آثار مترتب بر آن را انکار کرد. در نهایت اینکه، طراحی برنامه‌های فرهنگی و آگاه سازی خانمها به خصوص دختران جوان در خصوص عوارض و نتایج این رفتار، ضروری به نظر می‌رسد تا از گسترش بیشتر آن جلوگیری شود.

رشد تجربه‌گرایی و نو‌اندیشی نسبت به مباحث دینی، نگاههای جدید به دین را رقم زده است که دغدغۀ آنها، مطابقت احکام دینی، به خصوص اسلام با مسائل جدید است. از جملۀ این مباحث، حکم ارتداد در صورت داشتن اعتقادی خلاف دین اسلام است. هدف: هدف مقالۀ حاضر، بررسی رابطۀ بین آزادی عقیده و ارتداد در چارچوب هدایت تشریعی با تأکید بر نظرات آیت‌الله خامنه‌ای بود. روش: این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفت. یافته‌ها: اولاً، حکم ارتداد در صورتی تحقق پیدا می‌کند که دو عنصر مادی و قانونی ارتداد در او محقق شود؛ ثانیاً، حکم ارتداد بر رفتار و منش مسلمان واقعی بار می‌شود نه بر اعتقادات او. ثالثاً، اسلام چارچوب مشخصی را در زندگی فردی مشخص کرده که عبارت است از: مسئولیت انسان در مقابل تمام اعمال و اعضا و جوارح، مسئولیت انسان در تحقیق برای انتخاب عقیدۀ درست و ممنوعیت تقلید کورکورانه. در صورت عدم رعایت این چارچوب، نزد خدا پاسخگوست، اگرچه مجازات دنیوی ندارد. در عرصۀ اجتماعی، فقیه جامع‌الشرایط باید با رعایت چارچوب عدالت‌محوری، مسئولیت در مقابل دین مردم و مسئولیت برای رشد عقلانی مردم، به رفع موانع رشد جامعه بپردازد. در این عرصه در صورت تحقق حکم ارتداد و اظهار علنی آن؛ چون مانعی در مقابل آزاداندیشی و هدایت مردم ایجاد می‌شود، حاکم اسلامی باید در مقابل آن بایستد. نتیجه‌گیری: خداوند حکیم، همان‌طور که در نظام تکوین، تمام نیازهای تکوینی انسان را فراهم کرده ، تمام قوانین مورد نیاز انسان را نیز در چارچوب ربوبیت تشریعی بیان کرده است.

هدف: حجیت عقل نظری در تبیین اعتقادات دینی از مباحث مهم بین اندیشمندان اسلامی است. برخی معتقد به تعطیل عقل و برخی هم معتقد به عدم محدودیت آن در فهم اعتقادات دینی‌اند. مقالۀ حاضر با مراجعه به گفتار و رفتار و تقریرات حضرات معصومین(ع)، به دنبال پاسخ به این سؤال مهم بود که از منظر اهل بیت(ع) چه جایگاه و قلمروی برای عقل نظری در تبیین اصول معارف اعتقادی می‌توان در نظر گرفت. روش: نوشتار حاضر با مراجعه به منابع و آثار دینی رسیده از اهل بیت(ع) و با روش توصیفی و تحلیلی به دنبال پاسخ به این سؤال بوده است. یافته‌ها: بر اساس یافته‌های این تحقیق، اهل بیت(ع) نگاههای افراطی و تفریطیِ در این باره را نفی و با تأکید بر حجیت عقل، دیدگاهی میانه پیش روی ما قرار داده‌اند. ایشان گاهی عقل را در کنار نقل، حجت خداوند معرفی کرده؛ گاهی به تشویق یاران اهل استدلال خود پرداخته و گاهی نیز خود به اقامۀ استدلال عقلی در مباحث اعتقادی پرداخته‌اند. نتیجه: حجیت عقل نظری در تبیین معارف اعتقادی مورد تأیید اهل بیت(ع) است. در عین حال، توان ادراکی عقل نظری به دلیل کلی‌نگر بودن آن، مطلق نیست و در برخی مباحث اعتقادی، گرفتار محدودیت است؛ لذا دربارۀ قلمرو توانایی آن نباید گرفتار افراط و تفریط شد.

هدف: هدف از مقالۀ حاضر، به تصویر کشیدن سه جریان ذات‌گرایی قدیم پیش از ‌نیوتن، ضد ذات‌گرایی بعد از نیوتن تا حال حاضر و ذات‌گرایی جدید چهل سال اخیر در تفسیری که از مشاهده‌پذیرها و مشاهده‌ناپذیرها دارند و در برداشتی که از فیزیک کوانتوم می‌توانند داشته باشند، بوده است. یافته‌ها: نزد واقع‌گرایانی همچون الیس، فیزیک کوانتوم همواره بر اساس نظریۀ فرایندهای انتقال انرژی و عدم قطعیت آنها بحث شده است. اما خود فرایندهای انتقال انرژی در بستر فرایندهای علّی بنیادین مشتمل بر روابط متقابل علّی بین ذرّات و میدانها به بار می‌نشینند و غفلت از وجود فرایندهای متقابل علّی، منشأ باور ابزارگرایان به عدم قطعیت عمومی شده است. از نظر الیس، اینها وجودی واقعی دارند و ما بر شناسایی درست و مطابق با واقع آنها تواناییم. شناسایی آنها نیز بهترین تبیین از آنها و تقرّب به حقیقت آنهاست. اما به نظر می‌رسد شناسایی آنها می‌تواند تبیین درست از آنها و کشف حقیقت آنها باشد. نتیجه‌گیری: در فیزیک کلاسیک، مشاهده‌پذیرها و مشاهده‌ناپذیرها وجودی مستقل از ما دارند و می‌توان از آنها تصویری مطابق با واقع آنها ارائه داد. در فیزیک کوانتوم، طبق تفسیر ابزارگرایان، مشاهده‌پذیرها وجودی مستقل از ما دارند، اما مشاهده‌ناپذیرها واقعیتی مستقل از ذهن ما ندارند و فقط انتزاعات از مشاهده‌پذیرها می‌باشند. اما طبق تفسیر واقع‌گرایان، فیزیک کوانتوم، فیزیک ناقصی است که در آینده، با پیشروی خود، به اصول عام فیزیک کلاسیک و اصل علّیت و قطعیت رجوع خواهد کرد.