جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف: تبیین کارامدی نظام مبتنی بر ولایت فقیه، مستلزم تبیین مبانی معرفتی انقلاب اسلامی، دستاوردهای مادی و معنوی نظام اسلامی و موانع ایجاد شده توسط نظام استکبار است. اما اقناع شدن و پذیرش مخاطب تبیین، گاهی با موانعی مواجه می‌شود. هدف مقالۀ حاضر، یافتن اصول تربیتی مبتنی بر معارف قرآن و عترت به منظور مقابله با جهل مرکّب به عنوان مانعی برای موفقیت در جهاد تبیین بود. روش: روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است که با استناد به منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها: اسباب ایجاد جهل مرکّب نسبت به شناخت مبانی معرفتی انقلاب اسلامی و میزان کارامدی آن، در سه دستۀ گرایشی(مانند تعصّبات حزبی)، بینشی(مانند تقلید کورکورانه یا تبعیت از گمان) و رفتاری(مانند خوردن مال حرام) قرار می‌گیرند. بر این اساس، اصول تربیتی مقابله با جهل مرکّب عبارتند از: یادآوری و هشدار نسبت به توهّم دانایی؛ تزکیه و تهذیب اخلاقی متربّی؛ تواضع علمی و پرهیز دادن نسبت به غرور و فریفتگی علمی؛ ارزشیابی مستمر روشهای کسب اطلاعات و اخبار و روشهای استنتاجی به صورت معتدل. نتیجه‌گیری: رعایت اصول تربیتی قرآن‌بنیان می‌تواند با رفع موانع شناخت حقیقت، به منظور مقابله با جهل مرکّب و زمینه‌سازی برای موفقیت جِهاد تبیین، مفید واقع شود.

هدف: هدف از انجام این پژوهش، تبیین و بررسی جایگاه محبت در روابط بین خداوند و انسان بود. روش: پژوهش حاضر، از نوع کیفی و بر اساس شیوۀ توصیفی و تحلیلی انجام شد. داده‌های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری شد که به نوآوری در تبیین مصادیق محبت پرداخته است. یافته‌ها: از مفاهیم ارزشی و کاربردی در حوزۀ اندیشه و عمل انسان، آموزۀ اخلاقی محبت است که به دلیل تأثیر در سبک زندگی فردی و اجتماعی، در فحوای متون دینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آموزۀ محبت از سوی خداوند بر بنده، به صورت رحمت عامه و خاصه و از سوی مخلوق، بر اساس ظرفیت وجودی و معرفت نسبت به ذات حق‌تعالی جلوه می‌کند. از منظر اجتماعی نیز به عنوان عنصری تأثیرگذار در سبک زندگی، تحکیم روابط بین آحاد اجتماع و آرامش‌بخشی به زندگی، با تکیه بر شناخت منابع دریافت محبت الهی و موانع جلب آن و نیز معرفت‌شناسی محبتهای پسندیده و ناپسند، پیوسته مورد اهتمام قرار گرفته است. نتیجه‌گیری: محبت در قرآن، در مصادیقی همچون: رابطۀ‌ میان خالق(خداوند) و مخلوق(بنده)، محبت پیامبران و محبت مؤمنان قابل تبیین است. محبت در روابط بین خداوند و بندگان نیز در دو ساحتِ آثار محبت خداوند به مخلوقات با نشانه‌های ایمان و تبعیت از خداوند و نبی(ص)، شوق و پایداری در وصال و عفو الهی؛ و آثار محبت مخلوقات به خداوند با مصادیقی نظیر محبت پیامبران، امامان معصوم(علیهم‌السلام) و مؤمنان به خداوند با التفات بر ساحتهای تشکیکی مطرح شد.

هدف: امروزه وجود حلقه‌های متکثّر از گفتمانهای مختلف دانشی، باعث شده است که نسبت به تغییر پدیده‌ها از جمله معماری، فهم درستی صورت نگیرد و به نظر می‌رسد باید رویکردی جریانی در تاریخ وجود داشته باشد تا بتواند بین حلقه‌های ظاهراً متکثر تاریخ، یک حلقۀ وصل، ایجاد و فهم حرکت تاریخی را برای پژوهشگر سهل کند. بر این اساس، به نظر می‌رسد بازشناسی جریانهای معماری اسلامی با تکیه بر نوع و طبقه‌بندی جریانها و نوع کارامدی و مبانی و روش‌شناسی آنها می‌تواند در فهم و انسجام جریانها و ارائۀ راه حلهای تحولی آینده، بسیار کارساز باشد. هدف از انجام این پژوهش، تحلیل و نقد جریانهای معماری اسلامی و معرفی جریان برگزیده با تکیه بر مبانی دانش جریان‌شناسی بود. روش: روش پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی است. یافته‌ها: با مطالعۀ جریانهای مختلف معماری اسلامی و تکیه ‌بر روش و دانش جریان‌شناسی، همواره جریان کارامد برای تحول معماری از وضع موجود به سوی مطلوب را معرفی شده است. نتیجه‌گیری: همواره جریان تمدنی واقع‌گرایانه، مناسب‌ترین جریان برای تغییروتحول معماری از وضع موجود به وضعیت مطلوب معرفی می‌شود؛ زیرا نسبت به سایر جریانها دارای رویکرد جامع‌گرایانه و حکیمانه به دانش معماری است.

بررسی ابعاد گوناگون حقوق و وظایف متقابل مردم و حکومت در اندیشۀ اسلامی، از دغدغه‌های اندیشمندان اسلامی است. وظیفۀ دولت در عرصۀ اخلاق و وظیفه‌مندی جامعه، از مسائل موردتوجه ادوار اندیشه بوده است. اسلام، تربیت اخلاقی جامعه را از وظایف حاکمان دانسته، به فرهنگ با رویکرد اخلاق‌محوری اهمیت درجه اول داده است. هدف: هدف این پژوهش، بررسی دلایل درون‌دینی مسئولیت حکومت دینی در اخلاق بود. روش: پژوهش با روش کتابخانه‎‌ای، ضمن تحلیل مبانی منکران به شیوة عقلی استدلالی، به بیان مبانی موافقان باتکیه ‌بر روش نقلی و استنباط از آیات و روایات پرداخت. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: مهم‌ترین مبانی به دست آمده از تحلیل دیدگاه مخالفان، طرفداری از جامعۀ مدنی به معنای نوین، سکولاریسم، فردگرایی، استقلال در قانون‌گذاری و... بود. در مقابل، موافقان بر مسئولیت اخلاقی حکومت دینی به عنوان ابزار رسیدن جامعه به سعادت و نیز مؤلفه‌های امر به معروف و نهی از منکر، اقامۀ عدل، تزکیۀ اخلاقی جامعه و... تأکید کرده‌اند.

هدف: مطالعه حاضر با هدف بررسی دکترین سلامت در معنویت، مطابق با جهان‌بینی الهی و با تکیه بر آثار امام خمینی و نصوص قرآنی انجام شد. روش: روش انجام این تحقیق، کتابخانه‌ای بود که با روش تحلیل داده‌ها از آثار امام خمینی و آیات قرآن کریم انجام شد. در این پژوهش ضمن تعریف سلامت معنوی و مقایسۀ بین جهان‌بینی سکولار و الهی در باب معنویت، مهم‌ترین مبانی نظری سلامت معنوی، ارائه و با روش توصیفی، روال تحقق دکترین معنویت در جهان‌بینی الهی ترسیم شد. یافته‌ها: معنویت حقیقی، در مقابل معنویت سکولارـ مبتنی بر جهان‌بینی الهی در شناخت و ارتباط فکری و قلبی با مبانی هستی‌شناختی و انسان‌شناسی و هدف‌شناسی است و ثمرۀ این ارتباط آن شد که معناداری زندگی و به تبعِ آن، احراز سلامت معنویت، در ضمنِ اطاعت و تبعیت از نبی مکرّم اسلام تحقق‌پذیر است. نتیجه‌گیری: معیار تحقق سلامت معنوی در «میزان فهم از شریعت دین خاتم و کیفیت تمایل به آن و مقدار تطبیق رفتار متناسب با آن فهم و آن گرایش» را می‌توان به مثابه یک نقشۀ راهنما در تهیۀ پرسشنامه‌ها و ارزیابی‌های سلامت معنوی استفاده کرد و از انفعال در مقابل روشهای سکولاری غربی خارج شد.

هدف: این پژوهش با هدف تحلیل تربیت جنسی نوجوانان در نظام تعلیم و تربیت رسمی ایران و نقش آن در شکل‌دهی نگرشهای سالم و ارتقای سلامت روانی و اجتماعی انجام شد. روش: پژوهش حاضر با بهره بردن از روش فراترکیب، 16 مقالۀ منتشرشده بین سالهای 1380 تا 1403 را بررسی کرد. مقالات در سه محور «اسناد و نظام آموزش و پرورش»، «نقش معلمان و مدارس» و «برنامه‌های درسی» تحلیل شدند. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد که سیاستهای موجود، عمدتاً بر کنترل میل جنسی تمرکز دارند و کمتر به توانمندسازی و آموزش مثبت پرداخته‌اند. تناقض میان گفتمانهای «مهار غریزۀ جنسی» و «بهداشت جنسی» باعث کاهش انسجام و اثربخشی برنامه‌های تربیت جنسی شده است. همچنین، معلمان به دلیل کمبود آموزشهای تخصصی و منابع حمایتی، آمادگی کافی برای ارائۀ آموزش مؤثر ندارند. محتواهای درسی بیشتر بر جنبه‌های شناختی، نظیر بلوغ تأکید دارند و به ابعاد عاطفی و اجتماعی کمتر توجه شده است؛ در حالی که تطابق آن با مبانی فرهنگی نیز به شیوه‌ای محدودکننده صورت گرفته است. نتیجه‌گیری: برای بهبود تربیت جنسی در نظام آموزشی، تغییر رویکرد به توانمندسازی، تقویت جنبه‌های عاطفی و اجتماعی، ارائۀ آموزشهای تخصصی به معلمان و همکاری میان خانواده، مدارس و سیاستگذاران، ضروری به نظر می‌رسد.

حشر انسان در معاد و عینیت بدن دنیوی و اخروی و یا صور دیگر از چالشهای اساسی میان متفکران اسلامی است. مسئله اصلی این است که انسان در معاد آیا با همین بدن مادی محشور می‌شود ؟ یا بدن اخروی غیر از بدنی است که انسان در دنیا با آن بدن زیسته است ؟ هدف از این پژوهش تبیین نظریه علامه طباطبایی درباره عینیت بدن دنیوی با بدن اخروی، با توجه به اصول و پیش‌فرض‌های جهان‌شناسانه و انسان‌شناسانه‌ای است که ایشان در این تبیین به کاربرده است. در تشریح رابطه بدن دنیوی با أخروی با دو دیدگاه متفاوت از سوی او مواجه هستیم: 1: نظریه مثلیت، 2: نظریه عینیت. این نگاشته که از نوع توصیفی ـ تحلیلی و با روش کتابخانه‌ای مبتنی بر تحلیل عقلی صورت گرفته، به این نتیجه دست یافته است که نه تنها میان این دو دیدگاه تنافی و تعارضی وجود ندارد، بلکه هرکدام مکمل هم دیگر بوده و درصدد بیان حدود و قیود ماهیت بدن أخروی و ارتباط آن با بدن دنیوی است. رابطه میان بدن دنیوی و بدن أخروی حدوسط و مرز میان دو نفی قرار دارد: 1. نفی عینیت همه جانبه میان آن دو بدن، 2. نفی بالعرض بودن این همانی دو بدن.

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر معنویت دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان و راهکارهای افزایش آن انجام شد. روش: روش پژوهش، کیفی است و با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون انجام شده است. جامعۀ مشارکت‌کنندگان پژوهش، شامل 20 دانشجومعلم دانشگاه فرهنگیان لرستان بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. به منظور جمع‌آوری داده‌های پژوهش از مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند استفاده شد. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون، تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها: تحلیل مصاحبه‌های انجام‌شده، منجر به شناسایی چهار مضمون فراگیر و 14 مضمون سازمان‌دهنده، شامل «نقش عوامل اجتماعی انسانی»(کادر اداری فرهنگی و آموزشی، جایگاه علمی اساتید)؛ «نقش محیط و فضا»(نقش دوستان، نقش فضای مجازی، وضعیت خوابگاه، امکانات دانشگاه)؛ «اثرگذاری ضعفهای شناختی و معرفتی»(عدم پیگیری حصول معرفت معنویت، به کار نبستن اصول منطقی تفکر، عدم انتقال معارف صحیح به شیوۀ فراگیر) و «محرّکها و راهکارها»(مشوّقها و انگیزه‌ها، آزادی و پرسشگری، اثرگذاری نیروی انسانی، برگزاری جلسات مذهبی، آگاه کردن دانشجویان) و همچنین 162 مضمون پایه شد. نتیجه‌گیری: لازمۀ ایجاد جوّ معنوی اثرگذار و پایدار در دانشگاه فرهنگیان، منوط به کارایی هرچه بیشتر برنامه‌های فرهنگی، از جمله برگزاری جشنها و مراسم مذهبی مؤثر و آشنایی دانشجومعلمان با معنویت و زیبایی‌ها و آثار آن است. یافته‌های حاصل از این پژوهش می‌تواند جزء برنامه‌های اصلاحی دانشگاه فرهنگیان برای آشنایی عوامل مؤثر در معنویت و راهکارهای افزایش آن باشد.

هدف: مرجعیت علمی در نظام آموزش عالی کشور، نگاه محوری و موضوع اصلی پژوهش محسوب می‌شود. مرجعیت علمی اصالتاً پدیده‌ای فردمحور است و بر همین اساس، افرادی که در این فرایند قرار می‌گیرند، باید از صلاحیتهایی برخوردار باشند. لذا شناسایی شایستگی‌های مرجعیت علمی، موجب تسریع در روند دستیابی به این پدیدۀ مهم می‌شود. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی شایستگی‌های فردی مرجعیت علمی در اساتید دانشگاهی بود. روش: تحقیق حاضر در حوزۀ آموزش عالی انجام شده است. این تحقیق بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس ماهیت روش، تحقیق کیفی است که با رویکرد اکتشافی انجام شده است. جامعۀ آماری این پژوهش را اساتید خبرۀ دانشگاهی تشکیل داده‌اند. برای نمونۀ تحقیق با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، تعداد 14 نفر انتخاب شدند. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود. برای بررسی اعتبار مصاحبه‌ها، از روش سه سویه‌سازی و پایایی بین دو کدگذار و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از تکنیک تحلیل تم استفاده شد. یافته‌ها: با تحلیل داده‌های تحقیق، در مجموع 46 مضمون پایه شناسایی شد که در قالب 12 مضمون سازمان‌دهنده و سپس در قالب پنج ضمون فراگیر دسته‌بندی شدند. نتیجه‌گیری: شایستگی‌های فردی مرجعیت علمی در اساتید دانشگاهی عبارتند از: خُلق‌وخوی سازمانی سازنده، کیفیت تدریس، صلاحیت حرفه‌ای، فرهنگ‌محوری و پایداری فرهنگی و حرکت در جهت توسعۀ پایدار. به طور کلی، ترکیب این عوامل می‌تواند به ایجاد چارچوبی قوی برای مرجعیت علمی اساتید دانشگاه منجر شود و آنان را به عنوان الگوهای علمی در جامعه معرفی کند. پیشنهاد می‌شود اساتید دانشگاهی با توسعۀ مهارتهای ارتباطی و توسعۀ محتوای آموزشی، همچنین تقویت صلاحیتهای حرفه‌ای، ضمن ترویج رفتارهای پایدار، در راستای تبدیل شدن به مرجعیت علمی قدم بردارند.