جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف: زبان ابزاری برای تبادل اطلاعات و انعکاس واقعیتهاست و در شکل‌گیری اعتقادات و نظام فکری افراد نقش مؤثری ایفا می‌کند. هدف از پژوهش حاضر، کنکاش پیرامون چگونگی بهره‌گیری از امکانات و قابلیتهای زبانی و دستوری و رمزگشایی از تأثیرات آنها در تبیین روابط قدرت و هویت درون‌گروهی و برون‌گروهی گویشوران فارسی زبان بود. روش: تحقیق حاضر از نوع همبستگی است و برای تجزیه و تحلیل نمونه‌های گفتاری جامعۀ آماری، از روش همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیّری استفاده شد. جامعۀ آماری پژوهش، شامل 150 دانشجوی دختر و پسر فعال در انجمنهای فرهنگی و سیاسی در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد از دانشگاه آزاد اسلامی آبادان است. یافته‌ها: در تحلیل داده‌ها، با بررسی میزان همبستگی ساختار زبانی و عقیدتی و ساخت هویتی و فکری افراد مشخص شد که زبان نه تنها به عنوان ابزاری برای ایجاد و حفظ هویت و اعتقادات، بلکه برای کسب قدرت سیاسی و اجتماعی در بین گروه‌های جامعه نقش کلیدی ایفا می‌کند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که گفتمان اجتماعی در محیط دانشگاه، در شکل‌گیری هویت جوانان همسو با فرهنگ کلان آن جامعه و زبان خاص آن در ارتباط است. آموزش گفتمان مناسب، امری اجتماعی و فرهنگی است و فراگیری آن توسط جوانان، منجر به فرهنگ پذیری آنان می‌شود. این امر در انتقال ارزشهای مشترک هویتی جوانان به صورت رسمی و غیر رسمی نقش عمده‌ای دارد.

هدف: نوشتار حاضر به دنبال معرفی «معناشناسی ساختاری کاربردی» و کاربست آن در کشف ساختار و غرض سوره‌ها با مطالعۀ موردیِ سورۀ جمعه بود. همچنین بر اساس روش، به دنبال مفاهیم کلیدی، محوری، سیاق و دسته‌های سورۀ جمعه در راستای کشف ساختار بود و متناظر با مفهوم محوری، غرض سورۀ جمعه را پیگیری کرد. روش: پژوهش حاضر با ابزار گردآوری کتابخانه‌ای- استنادی و روش توصیفی و تحلیلی و سطحِ تحلیل به سرانجام رسیده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سورۀ جمعه دارای یک سیاق سه دسته‌ای، سه واژۀ کلیدی و یک واژۀ محوری می‌باشد. واژگان کلیدی سوره عبارت از: «بعثت پیامبر(ص)»، «عدم تعهد قوم یهود به تورات» و «نماز جمعه» و مفهوم محوری سوره، «الهی بودن بعثت پیامبر(ص)» است. غرض سوره نیز «تبیین هدایت انسانها با مقام بعثت پیامبر(ص) که از ناحیۀ فضل الهی به امت پیامبر خاتم(ص)» است. نتیجه‌گیری: روش «معناشناسی ساختاری کاربردی» از روشهای نوینی است که علاوه بر قابلیت معناشناسی، توان ساختارشناسی را نیز داراست. نو بودن، ساده بودن، جذابیت، متن‌مداری، دقت و سرعت بالا در رسیدن به نتیجه، از دلایلی است که این روش را روشی کارامد در مطالعات ساختارشناسی متن کرده است.

هدف: یکی از موارد مهمی که در آموزه‌های دینی بر آن تأکید شده، خودشناسی است. از نگاه معرفتی، انسان با قابلیتهای متعددی که خداوند به او عطا کرده، بر بسیاری از موجودات برتری دارد. در آموزه‌های امام علی(ع) به شناخت انسان از ابعاد مختلف هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی، عمل‌شناختی و زبان‌شناختی توجه شده است. امام علی(ع) به عنوان عالم ربّانی، آگاه به ابعاد وجودی انسان بوده و دربارۀ این آفرینش الهی، مطالب مهمی را مطرح کرده است که توجه به آنها، به خودشناسی و خودسازی کمک می‌کند. روش: پژوهشِ حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، رهاوردهای خودشناسی در خودسازی را از منظر امام علی(ع)، تحلیل و بررسی کرده و رویکرد امام علی(ع) به اهمیت خودشناسی در زندگی را تبیین کرده است. یافته‎ها و نتیجه‌گیری: از منظر امام علی(ع)، خودشناسی به شکل صحیح، نقش مؤثری در خودسازی و رهنمون‌سازی انسان به سعادت و کمال دارد. افزایش معرفت به خداوند تبارک و تعالی، تحقق بندگی انسان برای خداوند، آخرت‌محوری و رهایی از دنیامحوری، شکوفایی عقل، رشد فضایل اخلاقی و ترک رذایل اخلاقی، از مهم‌ترین نتایج خودشناسی صحیح‌اند.

هدف: این مقاله در راستای زمینه‌سازی تدوین نظریۀ اسلامی آزادی آکادمیک تحریر شد و در صدد بود با بررسی پیشینه و مبادی آزادی آکادمیک در غرب، معنا و قلمرو آزادی آکادمیک را تبیین و مبانی آن را استخراج و نقد کند. روش: در این مقاله از روش توصیفی و تحلیلی استفاده شد. یافته‌ها: تأثیرات ایدئولوژیک فلسفی معنا و تأکیدات، قلمرو مفهوم آزادی آکادمیک را تغییر می‌دهند. نتیجه‌گیری: اسلام، آزادی را بر اساس توحید بیان می‌کند و لیبرال غرب بر اساس ماده؛ حدود آزادی در اسلام، موازین اسلامی است و در غرب، آسیب‌رسانی به اصول و موازین دموکراسی. ماهیت ایدئولوژیک یک جامعۀ اسلامی، آن را هدف‌گرا (کمال‌گرا) در مقایسه با منفعت‌گرایی لیبرال می‌سازد؛ این حاکمیت است که نقش روشن در تعریف مأموریت و تعهد به آن دارد؛ این ماهیت امت اسلامی همراه با سازوکار اجتهاد، موجب تحول آزادی آکادمیک در اسلام و انجام وظایف آکادمیک می‌شود. در واقع؛ این نه فقط برای محققان، مؤسسه دانشگاهی و دولت یک تکلیف است، بلکه تکلیف همگانی و امانت خدا به انسان است.

هدف: معنویت مدرن تحت تأثیر مبانی انسان‌شناختی مدرنیسم، از جمله فردگرایی شکل گرفته است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی و نقد پیامدهای فردگرایی بر معنویت مدرن بر اساس اندیشه‌‌های علامه طباطبایی بود. روش: این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی و با کمک داده‌های کتابخانه‌ای انجام شد. یافته‌ها: معنویت مدرن تحت تأثیر مبنای مذکور، هویت مشترک میان انسانها را نفی می‌کند و قائل به انفراد فضایل و ارزشهای معنوی است. جایگزینی راهنمای بیرونی با الهام درونی و تلقی وحی به عنوان الهام درونی، از دیگر ویژگی‌های معنویت مدرن است که تحت تأثیر تفکر فردگرایی ایجاد شده است. سلب هدف از معنویت، فراغت از حقیقت و نسبیت فردگرایانه در معنویت مدرن نیز از پیامدهای فردگرایی بر معنویت مدرن است. نتیجه‌گیری: معنویت مدرن در تقابل سهمگین با معنویت اسلامی قرار دارد و بر خلاف معنویت اسلامی که برایند آن تقرّب و تقواست، حاصل آن قرب الهی نبوده و در راستای تعالی و کمالات انسانی نیست.

هدف: هدف از نگارش این مقاله، بازشناسی، تحلیل و نقد پیش‌فرضهای خاص و شبهه‌انگیز محمد شحرور در مهم‌ترین اثرش الکتاب و القرآن بود. روش: روش تحقیق استفاده شده، توصیفی- تحلیلی بود. یافته‌ها: پیش‌فرضهای شحرور در سه حوزۀ قرآن‌شناختی، تجددمآبی و زبان‌شناسی قرار دارد که محقق آنها را تحت 15 مؤلفه، شناسایی، تحلیل و نقد کرد. نتیجه: شحرور با دیدگاه قرآن‌شناختی خاص، تجددمآبی و بهره گرفتن از علوم جدید و فلسفه و همچنین بی‌اعتبار دانستن سنّت نبوی، تفاسیر، فقه اولیه و تصوف؛ در صدد تطبیق و همخوان کردن متن قرآن با عصر کنونی بوده است و تلاش وی بیشتر تطبیق و تحمیل نظرات خود بر قرآن بوده است نه تفسیر قرآن.

هدف: هدف مقالۀ حاضر، ارائۀ مفهومی از سرمایۀ سیاسی بود که امکان یکپارچه‌سازی حوزۀ سیاسی را فراهم می‌کند و در نتیجه، با امکان تجزیه و تحلیل اینکه چگونه افراد می‌توانند از سرمایۀ اجتماعی برای دستیابی به اهداف سیاسی استفاده کنند، چارچوبی را فراهم می‌کند که در آن، مفهوم قدرت سیاسی پررنگ می‌شود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. یافته‎ها: پژوهش پیش رو با تکیه بر اقدامات نظریه‌پردازان منابع سیاسی، درصدد است تا بین سرمایۀ سیاسی ابزاری و ساختاری تمایز قائل شود. سرمایۀ سیاسی ابزاری در دیدگاه بازیگران به عنوان منابعی تعریف می‌شود که بازیگران می‌توانند از آنها برای تأثیرگذاری بر فرایندهای شکل‌گیری سیاست و تحقق نتایج به نفع خود استفاده کنند. سرمایۀ سیاسی ساختاری در دیدگاه عمومی تعریف می‌شود و به متغیّرهای نظام سیاسی اطلاق می‌شود که امکان انباشت سرمایۀ سیاسی ابزاری و استفاده مؤثر از آن را برای بازیگران شرط می‌کند. همچنین سازوکارهای مختلف نهفته در ادبیات مربوط به سرمایۀ سیاسی در این مقاله، در صدد توضیح این موضوع است که چگونه سرمایۀ سیاسی، قدرت را تولید می‌کند. نتیجه‎گیری: مفهوم سرمایۀ سیاسی، امکان یکپارچه‌سازی حوزۀ سیاسی را فراهم می‌کند؛ تا آنجا که به عنوان تعیین‌کنندۀ قدرت در سازمانها، با تمرکز بر فعال‌سازی و بسیج آن استفاده خواهد شد. بر این اساس، مقالۀ حاضر، چارچوبی تحلیلی را توسعه می‌دهد که بر تبدیل سرمایۀ اجتماعی به سرمایۀ سیاسی پافشاری کرده تا بتواند به عرصه‌ای برای یکپارچه‌سازی عرصۀ سیاست تعیّن یابد.

هدف: از صدر اسلام تاکنون، مساجد یکی از مهم‌ترین پایگاههای اعتقادی، اجتماعی و سیاسی بوده و نقش مؤثری در زندگی مسلمانان داشته است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی فرصتها و پتانسیلهای مساجد در زمینه‌های اقتصادی و ارائۀ راهکارهایی برای استفادۀ بهینه از این ظرفیتها بود. روش: در این مطالعه از روش تحلیل مضمون به عنوان رویکردی کیفی استفاده شده است تا با بررسی منابع دینی، دیدگاههای صاحب‌نظران و مطالعات پیشین، کارکردهای اقتصادی مساجد تحلیل شود. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد مساجد دارای 34 ظرفیت و کارکرد مهم‌اند. این موارد در سه دستۀ «آموزش مفاهیم اقتصاد اسلامی»، «کمک به فعالیتهای اقتصادی و فرهنگی» و «کمک به نیازمندان» قابل تقسیم است. نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مساجد علاوه بر نقش عبادی و اجتماعی خود، می‌توانند در حوزه‌های اقتصادی، همچون جمع‌آوری و توزیع منابع مالی(مانند زکات و صدقات)، حمایت از کسب‌وکارهای کوچک، ترویج فرهنگ کارآفرینی اسلامی و ایجاد فرصتهای شغلی، ایفای نقش کنند. همچنین مساجد می‌توانند بستری برای تقویت همبستگی اجتماعی و اقتصادی بین اعضای جامعه فراهم کنند. این پژوهش پیشنهاد می‌دهد با به‌کارگیری ظرفیتهای اقتصادی مساجد، به توسعۀ اقتصادی پایدار و عادلانه در جوامع اسلامی کمک شود.

هدف: این تحقیق با هدف بررسی تأثیرآموزش محتوای درس اندیشۀ اسلامی 2 به شیوۀ نیازمحور بر گرایش به تفکر انتقادی دانشجویان پسر دانشگاه ولی عصر(عج) رفسنجان انجام شد. روش: روش تحقیق حاضر، شبه‌آزمایشی بود. برای دسترسی به اهداف، از طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون استفاده شد. جامعۀ آماری، شامل دانشجویان پسر مقطع کارشناسی دانشگاه ولی عصر(عج) رفسنجان در نیمسال اول 03-1402 و شیوۀ نمونه‌گیری نیز متناسب با روش تحقیق، هدفمند و در دسترس بود؛ یعنی دانشجویانی که در کلاس درس اندیشۀ اسلامی 2 شرکت داشته‌اند. نمونۀ انتخاب‌شده به پرسشنامۀ گرایش به تفکر انتقادی ریکتس پاسخ دادند. دانشجویان بعد از 16 جلسه آموزش محتوای درس اندیشۀ اسلامی 2، مجدداً به پرسشنامه گرایش به تفکر انتقادی پاسخ دادند. تجزیه و تحلیل داده‌ها در سطح توصیفی و استنباطی انجام شد. یافته‌ها: بین نتایج پیش‌آزمون و پس‌آزمون به لحاظ میانگین نمرات گرایش به تفکر انتقادی، قبل و بعد از آموزش، تفاوت معناداری وجود داشت. نتیجه‌گیری: محتوای انتخاب‌شده برای تدریس درس اندیشۀ اسلامی 2 به همراه تدریس به شیوۀ نیازمحور، از عوامل مؤثر بر تقویت مؤلفۀ گرایش به تفکر انتقادی بود و توانست میزان خرده‌مقیاس خلاقیت را افزایش دهد؛ ولی بر میزان سایر خرده‌مقیاسها(بالیدگی و درگیری ذهنی) تأثیری نداشت. لذا پیشنهاد داده می‌شود نسبت به بازبینی محتوا، تغییر شیوۀ آموزش و انجام پژوهش در سایر دانشگاهها اقدام شود.