جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

ﻣﺸﺮوﻋﯿﺖ ﯾﺎ ﻋﺪم ﻣﺸﺮوﻋﯿﺖ حکومت‌ها درﺟﻬﺎن اﺳﻼم همواره یکی از مسائل مهم نظری در بین علما و دانشمندان جهان اسلام بوده است که هر کدام از فرقه‌ها و مذاهب از دیدگاه خود مشروعیت امامان و خلفا را مورد بحث و بررسی قرار داده‌اند. از دیدگاه شیعیان پیامبر خاتم و امامان معصوم(ع)مشروعیت امامت و خلافت مسلمین را داشته‌اند چرا که از نظر آنان این مشروعیت یک مؤلفه مهم سیاسی در دیدگاه شیعیان بوده و خلافت را یک امر الهی می‌دانند که نصب آن توسط خداوند متعال و از طریق پیامبر خاتم(ص) بوده و جانشین و خلیفه بلافصل بعدی امیرالمؤمنین(ع) بوده و امامت و خلافت امامان نیز تا امام زمان(عج) به همین ترتیب می‌باشد. اما اهل سنت معتقدند پیامبر اسلام(ص)برای بعد از خود جانشین تعیین نکرده است. لذا بر طبق این دیدگاه اهل سنت سعی کردند تا با تاکید بر برخی آیات و با فضیلت تراشی برای ابوبکر و سایر خلفا، موضوع عدالت صحابه را ثابت کنند و در نهایت با آن خلافت ابوبکر و بقیه را مشروع جلوه دهند. یکی از آیاتی که اهل‌سنت برای اثبات برتری ابوبکر بر دیگر صحابه و در نتیجه استحقاق وی برای خلافت بعد از رسول خدا(ص) به آن استدلال کرده‌اند، آیه ۴۰ سوره توبه معروف به آیه غار است. این آیه در نظر اهل‌سنت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و آن را بیان کننده فضائل و مناقب والا و ارزشمند ابوبکر و ویژگی منحصر به فرد او دانسته‌اند؛ برخی از بزرگان اهل‌سنت آن را برترین فضیلت ابوبکر، دلیل بر استحقاق وی بر خلافت و حتی باارزش‌تر از خوابیدن امیرمؤمنان(ع)در بستر پیامبر، قلمداد کرده‌اند. روشی که در این تحقیق بکار رفته روش کتابخانه‌ای بوده و ما در این نوشتار به موضوع ادعای فضیلت مصاحبت ابوبکر با پیامبر اکرم(ص) در غار ثور و آمدن نام وی در قرآن و مشروعیت خلافت توسط اهل سنت خواهیم پرداخت و دلایل شیعه و اهل سنت را در این موضوع بررسی کرده و در پایان این نوشتار با نقد مطالب مذکور، صحت یا عدم صحت این موضوع را بیان خواهیم کرد.

یکی از مسائل مطرح در اسلام مسأله توسل است. بدون شک آدمى براى تحصیل کمالات مادى و معنوى، به غیر خود؛ یعنى خارج از محدوده وجودى خویش، نیازمند است. عالم هستى بر اساس نظام اسباب و مسببات استوار شده و تمسّک به سبب‏ها و وسایل براى رسیدن به کمالات مادى و معنوى لازمه این نظام است. اگرچه توسل به خودی خود می‌تواند راهگشا برای انسان باشد اما از طرفی این توان را دارد که در زندگی انسان از بُعد اجتماعی و فردی نیز نقش آفرینی کند. البته بُعد فردی از آن جهت که خود در بُعد اجتماعی تأثیرگذار بوده از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این مقاله با بهره‌گیری از آیات و روایات و با توصیف و تحلیل گزاره‌های مربوط به نقش توسل در زندگی فردی انسان و آثار آن پرداخته شده است. آثاری همچون دارا شدن روح خاضع در برابر خدا، اهل‌البیت6: و بندگان مؤمن، شکوفایی استعدادها، دوری از گناه، معصیت و استغفار، آرامش روانی، وسیله‌ای برای پیمودن راه توحید، تقویت روحیه‌ی دعا و تقرب به خدای متعال که هر کدام به تنهایی برای سعادتمند شدن انسان در زندگی فردی‌اش کافیست.

یکی از أبواب مهّم علمِ أصول‌فقه، تعارض بین أدلّه و جمع بین آنها است و تاکنون کسانی بوده‌اند که بدون توجّه به این آموزه‌ها برداشت‌های ناصحیح از متون دینی ارائه داده‌اند. هدف این مطالعه بیان عدم تنافی و تعارض بین روایاتِ بیماری‌های واگیر‌دار است و اینکه اسلام نه‌تنها منکر بیماری‌های واگیردار نبوده بلکه در مورد این نوع بیماری‌ها آموزه‌هایی در صدد حفظِ جان انسان‌ها و قطع کردن زنجیره‌ی انتقال بیماری‌واگیردار داشته است. در این راستا منابع روایی و اصول ‌فقه براساس کلید واژه‌های: بیماری واگیردار، کووید 19، إنکار بیماری واگیردار، أدله إثبات بیماری واگیردار، جمع بین روایات، تعارض روایات، تعارض مستقرّ و غیرمستقرّ، بررسی و بخش عمده‌ای از ادله دو نظریه موجود جمع آوری و به بحث گذاشته شد و در نهایت با کمک از قواعد اصولی و حدیثی به صورت بی طرف به نتیجه رسیدیم.

در عصر کنونی که سرعت تحولات شدت گرفته و جوامع غربی الگوهایی را در قالب سند 2030 به جوامع دیگر ارائه می‌دهند، ضرورت دارد که حکومت‌های اسلامی به دنبال ارائه الگویی کارآمد به جوامع اسلامی باشند تا فرهنگ بیگانه در فکر و رفتار مسلمانان تأثیر گذار نشود. شاید اینگونه به نظر برسد که احادیث اهل البیت6: و نیز روایات رضوی(ع)، با شیوه و سبک زندگی خانواده‌های ایرانی ارتباط چندانی نداشته باشد. اما شکی نیست که هر آنچه در احادیث و سیره‌ی ائمه(ع): بیشتر تتبع کنیم، مطالبی افزون‌تر و ارتباطی نزدیک‌تر بین سیره رضوی(ع) و فرهنگ ایرانی - اسلامی به دست می‌آید. هدف پژوهش حاضر این است که تربیت و سبک زندگی ایرانی - اسلامی را در سیره رضوی بررسی نموده و نشان دهد ثمرات این پدیده‌ی مطلوب برای فرد و جامعه با استفاده از الگوبرداری از سیره حضرت امام رضا(ع) چه بوده است؟ روش مورد استفاده در این تحقیق روش توصیفی - تحلیلی است که در این مقاله سعی شد با توجه به مؤلفه‌های یک زندگی ایرانی - اسلامی و تأثیر آن در تحقق برخی از تدابیر موجود در خانواده ایرانی پیشرفت تربیتی محقق شود. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که سبک زندگی رضوی راهگشای مشکلات متعدد تربیتی و سبکِ زندگی در ایران اسلامی خواهد بود.

این مقاله ضمن تلاش برای کنار زدن فیلتر تاریخ‌نگاری تحمیل‌شده توسّط الگوهای عبّاسی، با اشاره به اجزاء سیستم قضائی اسلامی و رابطۀ آن با حکومت اموی، به بررسی نقش و تحول نهاد قضاوت در قرون اولیۀ اسلامی می‌پردازد. روند دادرسی که در ابتدا تحت تأثیر ساختارهای بیزانسی و ساسانی بود به تدریج تغییر یافت. برخلاف تصوّر رایج، مساجد در ابتدا یک فضای قضایی محسوب نمی‌شدند و جلسات دادرسی ابتدا در مکان‌های باز و خارج از مساجد برگزار می‌شد، اما به مرور زمان مساجد به‌عنوان مکان‌های اصلی دادرسی قاضیان پذیرفته شدند. والیان در اوایل عصر اموی به‌عنوان قاضیان اصلی استان‌ها عمل می‌کردند و خلفا بالاتر از هر قدرتی در شکل‌دهی به آیین دادرسی و ارسال دستورالعمل‌های قضایی موثر بودند. روند دادرسی شامل توسعۀ شیوه‌های مختلف اثبات ادعا مانند بینه و سوگند بود که به مرور منطقی‌تر و نظام‌مند شد. تعاملات گفتمانی بین علما و قاضیان در این توسعه بسیار اثرگذار بودند که نشان دهندۀ اهمیت نقش قضات و تعاملات مذکور در شکل‌گیری و توسعۀ نظام قضایی اسلامی است. این مقاله ضمن تلاش برای کنار زدن فیلتر تاریخ‌نگاری تحمیل‌شده توسّط الگوهای عبّاسی، با اشاره به اجزاء سیستم قضائی اسلامی و رابطۀ آن با حکومت اموی، به بررسی نقش و تحول نهاد قضاوت در قرون اولیۀ اسلامی می‌پردازد. روند دادرسی که در ابتدا تحت تأثیر ساختارهای بیزانسی و ساسانی بود به تدریج تغییر یافت. برخلاف تصوّر رایج، مساجد در ابتدا یک فضای قضایی محسوب نمی‌شدند و جلسات دادرسی ابتدا در مکان‌های باز و خارج از مساجد برگزار می‌شد، اما به مرور زمان مساجد به‌عنوان مکان‌های اصلی دادرسی قاضیان پذیرفته شدند. والیان در اوایل عصر اموی به‌عنوان قاضیان اصلی استان‌ها عمل می‌کردند و خلفا بالاتر از هر قدرتی در شکل‌دهی به آیین دادرسی و ارسال دستورالعمل‌های قضایی موثر بودند. روند دادرسی شامل توسعۀ شیوه‌های مختلف اثبات ادعا مانند بینه و سوگند بود که به مرور منطقی‌تر و نظام‌مند شد. تعاملات گفتمانی بین علما و قاضیان در این توسعه بسیار اثرگذار بودند که نشان دهندۀ اهمیت نقش قضات و تعاملات مذکور در شکل‌گیری و توسعۀ نظام قضایی اسلامی است.