درسگفتار خداناباوری علیه خداناباوری‌؛ خوانش کتابِ «هفت نوع خداناباوری» اثر جان گرِی | کتابخانه مجازی الفبا

یاسر میردامادی

متن

ت:پایگاه درسگفتار،جزوه و تقریرات

🟢 معرفی درسگفتار:
خداناباوری تاریخی دراز و کهن از یونان باستان تاکنون دارد. در دوران معاصر کسانی که علنا خود را خداناباور اعلام می‌کنند رو به افزایش است. نزدیک به ۸۰ درصد مرد چین خداناباورند. این رقم در کشورهای نروژ، بریتانیا، فرانسه، دانمارک و کرهٔ جنوبی بیش از ۵۰ درصد است. در چند دههٔ اخیر روند خداناباوری در جهان (به استثنای آفریقا و بخش هایی از آسیا و جهان اسلام) افزایشی بوده است. حتی در آمریکا هم، که به مذهبی‌بودن در میان کشورهای غربی شهره است، مذهبی‌بودن در کمتر از ده سال افت قابل ملاحظه داشته و از ۷۴ درصد در سال ۲۰۰۵ به ۶۰ درصد در سال ۲۰۱۲ رسیده است. با این حال، آمارهای مختلف نشان می‌دهد که فارغ‌دینی (بی‌دینی) یا مذهبیِ سکولار (غیرشریعت‌مدار) بودن گسترده‌تر از خداناباوری است و بسیاری از کسانی که فارغ‌دین‌ اند خود را خداناباور نمی‌دانند. گرچه در بخش‌هایی از آفریقا، آسیا و نیز جهان اسلام، نرخ خداناباوری بسیار پایین است، نظرسنجی اینترنتی موسسهٔ گمان در مورد ایران نشان می‌دهد که بین ۱۲ تا ۱۵ درصد جامعهٔ ایران خود را خداناباور یا انسان‌گرا می‌دانند.
حتی اگر آمار اینترنتی مزبور در مورد خداناباوری ایرانی مشکل روش‌شناختی داشته باشد (از جمله به سبب استفاده از روش «گلوله برفی» که تعمیم نتایج آن به کل ایران را با تردید روشی مواجه می‌کند) تردیدی نیست که خداناباوران اکنون در فضای مجازی فارسی‌زبان (عمدتاً در خارج از کشور) به راحتی قابل مشاهده اند و حضور آنها روند افزایشی داشته است. مناظره میان خداباوران و خداناباوران ایرانی رو به رشد است و نقد خداناباورانهٔ دین به طور کل و اسلام به طور خاص رایج است. با این حال، نگاهی گذرا به فعالیت‌های خداناباوران ایرانی و نیز منتقدان آنها نشان می‌دهد که معرفت معتبر روزآمد در باب (چیستی، چرایی، تاریخ، انواع، جریان‌شناسی و آیندهٔ) خداناباوری بسیار اندک است.
برای جبران این کمبود معرفتی در فضای فکری فارسی‌زبان و به امید ارتقای سطح گفت‌وگوهای انتقادی ایرانی میان خداباوران و خداناباوران، این دوره قصد دارد روایتی به دست دهد از کتابی مهم و روزآمد در باب خداناباوری. جان نیکولاس گری (John Nicholas Gray) مورخ اندیشه و فیلسوف سیاسی بریتانیایی (متولد ۱۹۴۸ میلادی) و استاد ممتاز بازنشستهٔ مدرسهٔ اقتصاد لندن (LSE) است. آثار زیادی از او در تاریخ اندیشه و فلسفهٔ سیاسی منتشر شده است. از جمله آثار اخیر و مهم او کتاب تحسین‌شدهٔ «هفت نوع خداناباوری» ( Seven Types of Atheism) است که سال ۲۰۱۸ میلادی (۱۳۹۷ خورشیدی) منتشر شد و تاکنون به فارسی ترجمه نشده است. گری خود آشکارا خداناباور و نیز پوچ ٫‌انگار است.
در این دوره قصد داریم نشان دهیم که خوانش گری از خداناباوری، متفاوت از خوانش رسمی خداناباورانه از خداناباوری است. این خوانش متفاوت و پیچیده می‌تواند به خداباوران و خداناباوران ایرانی کمک کند که با شناخت بهتر و سوءتفاهم کمتری نسبت به دیدگاه خود و دیگری به گفت‌وگو بنشینند. شناخت انتقادیِ خداناباوری نیز مهم است، زیرا امور را با ضد آن (بهتر) می‌توان شناخت (تعرف الأشیاء بأضدادها)؛ و یا شاید هم - چنانکه گری در توضیح گونه نادری از خداناباوری بیان می کند - دریافتیم که برخی انواع خداناباوری سرآخر چندان متفاوت از برخی انواع خداباوری از کار در نمی‌آیند. در پرتو خداناباوری‌شناسیِ گری، در انتهای دوره گریزی به تاریخچهٔ خداناباوری در ایران و جهان اسلام خواهیم زد.

درس گفتار،جزوه وتقریرات

Mods Doblin core Marc xml MarcIran xml