نقد مستندات روایی آراء کلامی شیخ احمد احسائی در کتاب شرح زیارت جامعه کبیره | کتابخانه مجازی الفبا

نقد مستندات روایی آراء کلامی شیخ احمد احسائی در کتاب شرح زیارت جامعه کبیره | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
...جستجوی هوشمند
نقد مستندات روایی آراء کلامی شیخ احمد احسائی در کتاب شرح زیارت جامعه کبیره
کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
فارسی
کتاب الکترونیکی
میانگین امتیازات:
امتیاز شما :
تعداد امتیازات :
0
نقد مستندات روایی آراء کلامی شیخ احمد احسائی در کتاب شرح زیارت جامعه کبیره
ویرایش اثر
مقطع تحصیلی رساله تحصیلی:
کارشناسی ارشد
رشته تحصیلی:
الهیات و معارف اسلامی - علوم قرآن و حدیث
محل تحصیل رساله تحصیلی:
دانشگاه شیراز، دانشکده الهیات و معارف اسلامی
تاریخ دفاع:
1403
چکیده :
تلاش برای کشف منظومه‌ی فکری یک نویسنده، نگره‌پردازان را بر آن می‌دارد تا در جستجوی راه‌هایی مؤثر و کارآمد جهت بررسی آثار مکتوب باشند. یکی از اسلوب‌های کاربردی ایشان، تدقیق و غور در مباحث متن و نقد مستندات آن است. پس از کشف زیست‌جهان نظری صاحب اثر، با به‌کارگیری نگرش انتقادی، می‌توان مزایا و معایب چارچوب اندیشه‌ی وی را تبیین نمود. از میان گستره‌ی وسیع متون، نوشتارهایی که به شکل مستقیم یا غیر مستقیم پیرامون روایات بحث می‌کنند با روش‌های خاصی مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرند که فقه‌الحدیث و نقدالحدیث از آن جمله می‌باشند. رسالت و وظیفه‌ی اصلی فقه‌الحدیث، کشف حقیقت معنای متن روایت و حدیث است (سلیمانی، 1392: 46) که به عنوان مهم‌ترین دانش حدیثی، با عرضه‌ی مبانی و اصول مستخرج از قواعد عربی، اصولی، کلامی و عقلی در سیری منطقی، فهم مقصود و مراد اصلی گوینده‌ی حدیث را نزدیک و میسور می‌گرداند (مسعودی، 1389: 19-18). متن برخی احادیث به علت دست به دست شدن میان راویان مغرض و یا متعهد، دچار اشکالات لفظی شده‌اند که در مقایسه با متن دیگر روایات به احادیث مقلوب، مدرج، مزید، مضطرب، مصحف، ناسخ و منسوخ، محرف و... تقسیم‌بندی شده‌اند. غرض فقه‌الحدیث، فهم دقیق، استوار و عمیق همین متون است (غروی نائینی، 1379: 42و20). از گام‌های موثر در فهم و درک حدیث، ابتدا یافتن معنای واژگان آن و سپس ساختارشناسی متن حدیث می‌باشد. در ادامه باید قرینه‌های متصل، منفصل و غیرلفظی آن را گردآوری نمود. آگاهی از احادیث معارض، عنایت به دانش‌های بشری، و استفاده از تلاش علما و شروح ایشان راه‌گشای باقی مسیر در فهم درست می‌باشد (مسعودی، 1396: 87). برخی برای فقه‌الحدیث قواعدی تنظیم کرده‌اند که می‌توان به اطمینان از حدیث بودن کلام، دقت به صدر و ذیل روایت، مراجعه به منابع اولیه‌ی حدیث، لزوم رجوع به دیگر ابواب روایت مدنظر، عدم نسخ حدیث، ... اشاره نمود (ربانی، 1383: 51). تفحص پیرامون صحت و سقم سندی یا متنی روایت و هم‌چنین صدور یا عدم صدور حدیث از جانب معصوم علیه‌السلام بر عهده‌ی دانش نقدالحدیث می‌باشد (سلیمانی، 1392: 50). استعانت از این دو علم در حیطه‌ی نقد روایی، میزان اعتبار روایات و تفسیر و تحلیل نویسنده را از آن احادیث مشخص می‌کند. از جمله متون روایی شیعی، زیارت جامعه‌ی کبیره است که دارای شروح متعددی می‌باشد. یکی از شارحان این زیارت، شیخ احمد احسائی است. شیخ احمد فرزند زین‌الدین بن ابراهیم بن صفر بن ابراهیم بن داغر فرزند رمضان بن راشد بن دهیم بن شمروخ بن صوله، زاده‌ی رجب المرجب 1166 هجری قمری می‌باشد. اجداد او بادیه‌نشین بوده و آشنایی چندانی با مذاهب نداشتند؛ و به‌دلیل معاشرت با اهل سنت، هم‌کیش ایشان اما خالی از تعصب بودند. داغِر -جد چهارم شیخ- بعد از منازعه‌ای با پدر، بادیه‌نشینی را رها کرد و همراه با خانواده‌اش به روستای مطیرفی در منطقه‌ی شیعه‌نشین اَحساء نقل مکان نمود و پس از اندک زمانی از آیین اجدادی برگشت و به تشیع تغییر مذهب داد و از او نسلی شیعه باقی ماند (احسائی، بی‌تا: 4). احسائی در رساله‌ای که به خواهش فرزند ارشدش محمدتقی نگاشته است از کودکی خود، شرح کوتاهی آورده است: قرائت قرآن در 5 سالگی؛ کثیرالتفکر بودن در طفولیت و هم‌چنین گریه بر ساکنان از بین رفته‌ی اماکن خرابه و دیوارهای فروریخته؛ استنساخ عوامل جرجانی و آموختن اجرومیه و عوامل نزد استادی در یک فرسخی مطیرفی (احسائی، 1430ق: 8/460-459). شبی، جوانی حدوداً 25 ساله را در خواب دید که از کتابی که در دست داشت 2 آیه‌ی «الذی خلق فسوی* و الذی قدّر فهدی» [اعلی3-2] را خواند و چنین تفسیر و تاویل کرد: «خلق اصل الشیء یعنی هیولاه؛ فسوی ای صورته النوعیه و قدّر اسبابه فهداه الی طریق الخیر و الشر» (همان: 461). این تاویلِ دارای اصطلاحات فلسفی مانند هیولا و صورت نوعیه، او را از تحصیل ادبیات و علوم ظاهری روی‌گردان کرده و موجب شد دلباخته‌ی چنین علومی شود و به دنبال آن روانه گردد (همان، 1424ق: 1/6). این رویا، سرآغاز الهاماتی شد که از راه خواب به آن‌ها می‌رسید و به ظاهر تحولی معنوی برایش فراهم می‌کرد. او به مرور، رویاهای دیگری دید و در خواب، پاسخ پرسش‌های خود را از ائمه جویا می‌شد (همان، 1430ق: 8/464). شیخ عبدالله فرزند شیخ احمد درباره‌ی پدرش نوشته است که اساتید او، آقا وحید بهبهانی، سید بحرالعلوم، مرحوم کاشف الغطاء، و صاحب ریاض بودند. وی با کتابت شرحی بر تبصره‌ی علامه حلی، درجه‌ی اجتهاد در روایت و درایت را اخذ نمود. پس از شیوع طاعون در عراق، به وطن بازگشت و ازدواج کرد. پس از چندی اقامت، آوازه و شهرت یافت. با گذشت چند سال، برای زیارت بارگاه ملکوتی امام رضا علیه‌السلام به ایران آمد و در سال 1221 قمری، با ورود به شهر یزد مورد استقبال و احترام واقع شد. پس از زیارت، به درخواست علما و مردم یزد به آن‌جا بازگشت و ساکن گردید. خبر تبحر شیخ در مسائل دینی به پادشاه وقت یعنی فتح‌علی شاه رسید و از او دعوت کرد تا به تهران برود. شیخ مدت کوتاهی در تهران ماند و بعد به یزد بازگشت. در سال 1231 قمری، دوباره عازم مشهد شد. در بین راه به قزوین رفت و در آن‌جا پاره‌ای از عقائد و دیدگاه‌های خود را بیان کرد که با مخالفت برخی از علمای قزوین روبرو شد که به تکفیر وی توسط علامه محمد تقی برغانی انجامید (همان، 1387: 24-22). علامه برغانی _معروف به شهید ثالث_ بعد از آگاهی به عقیده‌ی شیخ درباره‌ی معاد جسمانی، حکم به تکفیر او داد و گروه زیادی از علما نیز همین فتوا را صادر کردند (همان، 101؛ تنکابنی، بی‌تا: 42). تعدادی نیز، با حکم کفر شیخ احمد مخالف بودند. فقیه نامدار حاج محمد ابراهیم کلباسی، دشمنی با او را روا ندانسته و آسان‌فهم‌نبودن پاره‌ای از آراء و تعبیرات احسائی را باعث سوء‌تفاهم و تکفیر وی می‌دانست. ایشان آرای احسائی را در چارچوب عقاید امامیه تلقی کرده و او را از علمای امامیه معرفی می‌کرد (کاشانی، 1378: 54).
متکلمان و سایر شخصیت ها :
شیخ احمد احسائی , مهدی احمدی , علی ثامنی
نویسنده :
پدیدآور: زهرا رسول اف ؛ استاد راهنما: علی ثامنی ؛ استاد مشاور: مهدی احمدی
زبان :
فارسی
منبع اصلی :
https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/4c3f2eb15ad8a8a7a3234aed7668bb21
جنس منبع:
متن
پایگاه :
الف:پایگاه کتب
یادداشت :
نوع منبع :
رساله تحصیلی
مشخصات کامل اثر
منابع مرتبط :
ثبت نظر
ارسال