جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

ترجمه تحفة الأریب في الرد على أهل الصلیب، نوشته عبدالله ترجمان از علما و روحانیون مسیحی در عصر حکومت ابوالعباس احمد حفصی است که در سال 823ق در دفاع از اسلام و رد مسیحیت نوشته شده است. محمدتقی صدرالاشراف تبریزی نیز آن را به فارسی ترجمه کرده است. کتاب مشتمل بر سه فصل است. مؤلف در فصل اول به چگونگی خروج خود از دین مسیحیت و پذیرفتن دین اسلام و پاره‌ای از کار و مشاغل خود در ایام حکومت ابوالعباس احمد حفصی در تونس اشاره کرده است. فصل دوم در بیان بعضی امور و کارهایی است که مؤلف در زمان حکومت ابوالفارس عبدالعزیز، حاکم تونس در سال 823ق (تاریخ تألیف کتاب) انجام داده است و همچنین بیان بعضی از رفتارهای پسندیده و آثار برگزیده او. مؤلف در فصل سوم که مهم‌ترین فصل کتاب است، با نص تورات و انجیل و سایر کتاب‌های انبیا و همچنین با براهین عقلی به بیان رد دین نصارا و اثبات نبوت پیغمبر(ص) پرداخته است. از جمله موضوعاتی که مؤلف در این فصل به آن‌ها پرداخته عبارتند از: اناجیل اربعه، اختلاف فرقه‌های نصارا، فساد قواعد دینی نصارا، تثلیث، گناه، رد الوهیت عیسی، رهبانیت و اثبات نبوت پیغمبر(ص). مؤلف کتاب را به زبان عربی نوشته است، اما مترجم به سبب نایاب بودن نسخه عربی آن، از روی متن ترکی به فارسی برگردانده است. این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌هایی است که در رد مسیحیت نوشته است

نوشتار حاضر پاره‌ای استدلال و پرسش و پاسخ درباره وجوب نبوت و امامت آغاز شده و به دنبال آن مقایسه‌ای میان محمد (ص)، عیسی (ع) و علی (ع) صورت گرفته است . در ادامه ویژگی‌های حضرت علی (ع) از منظر آیات قرآن، احادیث، روایات و وقایع تاریخی شرح و تبیین گردیده است .

بررسی تحول ادیان و پیروان ادیان مختلف از سال 1970 میلادی تا عصر کنونی و چشم انداز آن تا سال 2050 میلادی موضوع این کتاب است. در این کتاب با استفاده از آمارهای ارایه شده در مورد تعداد پیروان ادیان مختلف در مقیاس جهانی، به بحث در مورد روند تغییر در این آمار و گرایش و جدا شدن افراد از دینی خاصی و انتخاب دینی دیگر پرداخته شده و آمار پیروان ادیان در کشورهای مختلف جهان از سال 1970 میلادی و روند تحولات صورت گرفته در آن‌ها از لحاظ تعداد تا سال 2050 میلادی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نویسنده به تفکیک کشورهای مختلف دنیا به بیان تعداد پیروان ادیانی مانند اسلام، مسیحیت، یهودیت، بودیسم و سایر ادیان در فاصله زمانی تاریخ مذکور پرداخته و بر اساس جدول‌ها و نمودارهایی فراز و نشیب‌های صورت گرفته در تعداد این قبیل از پیروان را مورد تحلیل آماری قرار داده است. وی درصد افزایش یا کاهش تعداد پیروان ادیان را در 220 کشور جهان بررسی نموده و علل این افزایش یا کاهش تعداد را نیز بیان کرده است.

تاریخ علم کلام تألیف علاّمه شبلى نعمائى (1857-1914 ميلادى) که از علماى بزرگ هند در قرن اخير مى‌باشد. این کتاب توسط سيد محمدتقى فخر داعى گيلانى به فارسی ترجمه شده است. اين كتاب از دو بخش كه بخش اوّل به نام تاريخ علم كلام و بخش دوم آن‌كه قطورتر از بخش اوّل و مقصود اصلى از تدوين و تألیف كتاب همين بخش است به نام علم كلام جديد مى‌باشد. با توجه به اينكه آنچه از لفظ تاريخ در ذهن ما نقش مى‌بندد اختصاص به ممالك، اقوام و اشخاص دارد يعنى آنچه در اين زمينه نوشته مى‌شده است مربوط و راجع به آنها بوده است ولى امروزه فن تاريخ‌نويسى ترقى كرده علاوه بر اقوام و اشخاص براى علوم و فنون هم تاريخ مى‌نويسند و آن به اين معناست كه يك علم يا يك فن از كى ظاهر شده، علل و اسباب ظهور يا پيدايش آن‌چه بوده تا چگونه مراحل تكامل و ترقى را پيموده و بالاخره تحولات و تطورات كه در آن با گذشت زمان رويداده چه بوده است كتاب تاريخ علم كلام به همان روشى كه در بالا ذكر شد مى‌باشد كه آن روش انتقاد علمى مى‌باشد علاّمه كتاب خود را تألیف نموده است. البتّه منظور اساسى علاّمه شبلى نعمائى از تاريخ علم كلام همانا تاريخ علم كلام عقلى است كه در مقابل فلسفه يونان و براى مبارزه با آن تدوين يافته است نه علم كلام نقلى كه از مجادلات فرق اسلامى باهم ظاهر شده است. علاّمه شبلى هدف خود از تحرير اين كتاب را اينگونه توضيح ميدهد: امروز در عقائد و افكار مذهبى بواسطه ناسازگارى دانشها با آنچه در كتاب‌هاى دينى آمده است تزلزل و سستى يا دودلى پيدا شده و بزرگترين خطرى كه امروز به اسلام رو آورده همانا فلسفه مادى است و عناصر روشن‌فكر و تحصيل كرده‌هاى جديد مرعوب و علماى قديم هم بندرت وارد مباحث و سؤالات جديد شده بنابراین افق مذهب غبارآلود و تيره به نظر مى‌آيدبعضى از نويسندگان اسلامى معتقد شده‌اند كه علم كلام فعلى كه نتيجه افكار بيش از يك‌هزار سال قبل است كارى ساخته نيست و آن نمى‌تواند در برابر حملات فلسفه جديد پايدارى نموده اعتراضات و شكوك و شبهات وارده را جواب كافى دهد، دليل آنهم روشن است زيرا نحوه اعتراضاتى كه در دوره‌هاى پيشين بر اسلام وارد مى‌شده نوعيت آن امروزه بكلى تغيير كرده است و بيشتر مقابله با فلسفه يونان بوده است بنابراین براى صيانت و دفاع از مذهب در مقابل اعتراضات و شبهات مخالفين يا حملات فلسفه جديد احتياج مبرمى به كلام جديد است. ولى به نظر ما اين فكر صحيح نيست و علم كلام جديد بايد بر مبانى و اصول كلام قديم استوار باشد و سررشته اصول مقرّره بزرگان سلف در هيچ مورد از دست داده نشود و براى اين امر لازم است نشان داده شود كه ائمه اسلام در هر عهد چه مبادى و اصولى را اختيار نموده‌اند و نيز تغييراتى كه در آن روى داده‌اند از چه قسم و نوع آن‌چه بوده است.به عبارت ديگر و خلاصه اينكه مبادى و اصول كلام قديم را بايد گرفت و مطابق مشرب، ذوق و سليقه كنونى مرتب و مدون ساخت كه من با تألیف اين كتاب اينكار را تحقّق بخشيدم. از طرف ديگر هدف من از تحرير اين كتاب اين بوده كه در زبان اردو، عربى و فارسی چنين كتابى در رابطه با تاريخ علم كلام وجود نداشته و من با نوشتن اين كتاب از يك طرف يك نقيصه بزرگ ادبيات اسلامى را تدارک و جبران نموده و از طرف ديگر اين تألیف كه در حقيقت تألیف علم كلام است در دائره تاريخ آمده است. ساختار و گزارش محتوا: بخش اول: علاّمه شبلى در بخش اول كه بعد از مقدّمه مترجم آمده و به نام تاريخ علم كلام است مقدّمه‌اى در رابطه با انگيزه و هدف خود از تحرير اين كتاب را آورده است پس وارد مبحث تاريخ علم كلام كه تاريخچه‌اى از علم كلام نقلى است مى‌شود و منظور او تاريخچه مجادلات فرق اسلامى باهم مى‌باشد آورده شده است در اين مختصر بذكر عوامل واسباب بروز اختلاف عقائد و آراء و ازدياد فتاوى و ميل به بدعتها و بالاخره ظهور علم كلام پرداخته. مسئله بسيار مهمى كه در اينجا مطرح شده مسئله قضا و قدر و عوامل پديد آمدن آنست و در آخر اين بحث به اصول عقايد دو فرقه اشعرى و معتزلى و اختلافات شديد و سختى كه بين آنها جريان داشته مى‌پردازد. علاّمه شبلى بعد از اين وارد مرحله علم كلام عقلى مى‌شود كه مقصود اصلى كتاب است و از آن مبسوطا سخن ميراند.او علل و اسباب پيدايش، تاريخ ظهور كلام و وجه تسميه آن مى‌پردازد سپس بذكر اساسى مؤسسين و بانيان يا شخصيت‌هاى برجسته علم كلام و شرح حالات آنها كه از ابوالهذيل علاف شروع و به خاندان نوبختى پايان مى‌يابد مى‌پردازد. سپس وارد قرن چهارم و از متكلمين اين قرن مى‌نويسد و سپس ميرسد به قرن پنجم كه قرن انحطاط و زوال علم كلام است مى‌پردازد تا اينجا دور اول علم كلام به پايان ميرسد و دور دوم علم كلام يا دور دوم اشاعره است آغاز مى‌گردد و شرح احوال ابوالحسن اشعرى مؤسس طريقه اشعريه و سپس حالات غزالى و رازى دو مرد بزرگ علم كلام آمده و در آخر به ذكر احوال علاّمه آمرى پرداخته است.مؤلف پس از اين علم كلام اشاعره را تحت عنوان يك نظر اجمالى در علم كلام اشاعره زير دقت نظر گرفته و مسائل اختصاصى اشاعره مورد انتقاد قرار داده است. بعد از اين دوره سوم آغاز مى‌گردد در اين بحث علاوه بر شرح احوال ابن رشد، ابن تيميه و شاه ولى الله از ابتكارات و اختراعات آنها در علم كلام به تفصيل و مشروح بحث نموده است.مؤلف براى تكميل تاريخ علم كلام از اين پس دفترى از حكماى اسلامى كه در اثبات مسائل مذهبى روى اصول فلسفه و تطبيق شريعت با منطق و حكمت مقامى بلند و ارجمند دارند باز كرده از فارابى، ابن سينا و ابن مسكويه و در آخر از شيخ اشراق و خصوصيات و مميّزات او در فلسفه صحبت داشته در آخر اين بخش كتاب تاريخ علم كلام مؤلف يك بحث با عنوان يك نظر اجمالى در علم كلام‌دارد او اوّل از اينجا آغاز مى‌كند كه اين فكر سالها در اذهان رسوخ داشته كه بيشتر مسائل علم كلام مقتبس از يونانيان و از آنها گرفته شده و مسلمانان فاقد قوه ابتكار و اختراع بوده خطايى بزرگ است و با قلم خود چنان با دليل و برهان روشن مى‌سازد كه براى خواننده هيچ شك و شبهه‌اى باقى نمى‌گذارد كه مسلمانان در الهيّات فرسنگها از يونانيان جلو بوده‌اند و علامه شبلى در آخر اين بحث علم كلام را تشريح كرده كه علم كلام عبارت از دو چيز است يكى اثبات عقائد اسلامى و ديگر ردّ بر فلسفه ملاحده و ديگر مذاهب بخش دوم: بخش دوم كتاب كه به نام علم كلام جديد است با مقدّمه مترجم آغاز و سپس ديباچه مؤلف و بعد از آن بحث علوم جديده و مذهب، مذهب جزء فطرت انسانى، مذهب اسلام و در بحث عقل و مذهب مى‌آورد كه دليل منكرين مذاهب در غرب برپايه اين مسئله است كه مذاهب را برخلاف عقل يافته‌اند و الاّ اگر مذهبى مبتنى بر عقل و مطابق با تحقيقات عقلى باشد اين مخالفين را با آن هيچگونه مخالفت و نزاعى نخواهد بود و علاّمه در اينجا واضح و آشكار مى‌كند كه اسلام در ميان مذاهب تنها مذهبى است كه عقل را تاج افتخار انسانى قرار داده و تمام تعاليم آن هماهنگ با عقل و منطق است. بعد از اين بحث وارد مرحله الهيّات مى‌شود و در صانع عالم تحت عنوان وجود بارى سخن مى‌گويد و در رابطه با اثبات صانع فقط طريقه قرآن مجيد را در اين باب برگزيده و دلايل و براهین حكما و متكلمين را در اين باب رد مى‌كند سپس به ذكر اعتراضات عمده ملاحده فعلى اروپا پرداخته و يك‌يك را جواب و ردّ مى‌كند بعد از فراغت از بحث واجب به بحث از نبوت مى‌پردازد و در آخر اين بحث، نبوت محمد(ص) مورد بررسى قرار مى‌گيرد و براى اينكه اثبات نمايند كه پيامبر(ص) با منبع وحى اتصال داشته بعضى از مسائل مربوط به عقايد، عبادات، اخلاق و...آورده‌و آنها بقدرى كامل، متقن و بلندپايه‌اند كه در مخيله هيچ حكيم و فيلسوف و يا قانونگذارى خطور نكرده و آنها بدون وحى ممكن نيست به فكر كسى بيايند از جمله حقوق اجتماعى اسلام:حقوق انسانى، حقوق زن، حقوق عامه مردم و وراثت و...در اينجا مسئله تأويل را كه از مسائل مشكل و بسيارى از اختلافات مذهبى از اين مسئله سرچشمه گرفته مورد بحث قرار داده است پس از آن علاّمه شبلى وارد بحث در روحانیات شده ملائكه، وحى و الهام و سپس به مسئله ترقى و تمدن كه مورد توجّه فلاسفه امروز است پرداخته زيرا فلاسفه مذاهب را سد راه ترقى دانسته‌اند و ثابت مى‌كند كه اسلام دينى است جامع و كامل كه تمدن را با آغوش باز مى‌پذيرد و آنرا در دامن خود پرورش ميدهد آخرين بحث در اين مرحله بحث پيوستگى بين دين و دنيا آمده و بخش دوم با دو ضميمه كه عبارت از دو خطابه از امام رازى و آن ديگر از امام غزالى كه راجع به نبوّت و رسالت ايراد شده پايان مى‌يابد. در آخر اين قابل ذكر است كه در آغاز هر بخش، فهرست موضوعى کتاب‌ها به تفصيل آمده است و در آخر بخش کتاب‌ها فهرست اعلام و غلطنامه درج گرديده است. كتاب تاريخ علم كلام كه از دو بخش تشكيل شده و در يك مجلد منتشر شده است، تألیف علامه شبلى نعمائى هندى است كه بوسيله سيد محمدتقى فخر داعى گيلانى از زبان اردو (ظاهرا زبان اصلى كتاب باشد) به زبان فارسی ترجمه شده است چاپ اول،1386 توسط ليتوگرافى و چاپ ديبا (انتشارات اساطير)

بنیان حکومت در اسلام، تألیف سید کاظم حائری (معاصر)، علاوه بر معرفی شیوه‌های حکومت، به اصولی که انسان را به سعادت و خوشبختی رهنمون می‌شود و همواره یکی از مهم‌ترین مباحث اندیشمندان اسلامی بوده، اشاره می‌کند. نویسنده معتقد است که نوع نظام، اجتماعی و اقتصادی که بر جهان حکومت می‌کند، در نیل به این هدف نقش اساسی دارد.اندیشه‌ورزان با نگرش‌های گوناگون، نظامهای سیاسی متفاوتی را برای تحقق عدالت پیشنهاد می‌کنند. گروهی سعادت را در سایه نظام دموکراسی و گروهی نظامهای سوسیالیستی را تحقق بخش آرزوی بشر می‌دانند. در بخشی از کتاب آمده که از دیدگاه اسلام، حاکمیت از آن خداست و قانونگذاری الهی سعادت‌بخش انسانهاست. نویسنده، همچنین تأکید دارد که چگونگی نظام حکومت در اسلام، بویژه بعد از رحلت پیامبر(ص) از مسائل مهمی بوده که دیدگاه‌های متفاوتی از طرف اهل سنت و شیعه درباره آنها ارائه شده است. حائری می‌گوید که در دیدگاه اهل سنت، نظام شورا با استناد به آیات قرآن و روایات به عنوان روش حکومت پذیرفته شده است؛ ولی در دیدگاه شیعه، امامت انتصابی علی(ع) بعد از پیامبر(ص) و سپس جانشینان او، امری پذیرفته شده است و در دوره غیبت، نظام «ولایت فقیه» مطلوب‌ترین شکل حکومت است و همین مسئله، هدف اصلی نگارش این کتاب است و او در کتاب حاضر، جهت توضیح نظامهای سیاسی، به بررسی نظام دموکراسی، نظام شورا و نظام مبتنی بر ولایت فقیه پرداخته است. کتاب در بحث از نظامهای دموکراسی، اشاره‌ای کوتاه به نظامهای استبدادی و خودکامه نموده و به بحث از خاستگاه حکومت در نظام دموکراسی، نقش مردم، حاکمان، کارکردها، مسئله اقلیت و اکثریت و تفکیک قوا و... به بحث گذارده شده است و در پایان این فصل، به نقد و بررسی این نظامها و مشکلات موجود در آنها پرداخته است.در فصل دوم، نویسنده با اشاره به اینکه از دیدگاه دانشمندان عامه، پیکره دولت اسلامی بر اساس شوراست، ابهاماتی را به برداشت‌های دانشمندان اهل سنت از شورا وارد کرده و با استناد به آیات و روایات، به بررسی معنا و مفهوم شورا پرداخته است و اساساً درصدد رد ادعای حکومت مبتنی بر اساس شورای امت است. او حکومت اسلامی مبتنی بر شورا را در دوره غیبت مردود می‌داند.نویسنده در فصل سوم، به بحث ولایت فقیه پرداخته و ابتدا روشهای اثبات ولایت فقیه را بررسی کرده و سپس شروط لازم برای ولایت فقیه و دایره اختیارات او را متذکر شده است.حائری در پایان فصل، به‌طور مقایسه‌ای به شورا و ولایت‌فقیه پرداخته است و با ذکر ایرادهایی در مورد ولایت فقیه، به آنها پاسخ گفته است.

برخورد آرای مسلمانان و مسیحیان: تفاهمات و سوء تفاهمات، تألیف ویلیام مونتگمری وات با ترجمه محمدحسین آریا، با روش تحلیلی تاریخی به شرح برخورد آرای مذهبی مسلمانان و مسیحیان از ظهور اسلام تا عصر حاضر می‌پردازد. این کتاب یکی از آثار ارزشمند ویلیام مونتگمری وات از اسلام‌شناسان قدیمی و اهل انگلستان است که درباره اسلام آثار فراوانی نوشته و مقالات متعددی نیز در دایرة‌المعارف اسلام به زبان انگلیسی دارد. کتاب در نه فصل تدوین شده است. مؤلف ابتدا زمینه انشعاب مسیحیت را توضیح می‌دهد و تأثیرات آن را در بینش‌‌ها و برداشت‌های مسلمانان روشن می‌کند. سپس برخورد یا تقابل اندیشمندان مسلمان با فلسفه یونانی را بررسی می‌کند. آنگاه از آثار حاکمیت مسلمانان در اندلس بر اتباع مسیحی و واکنش خصمانه مسیحیان اروپا و مخدوش کردن چهره اسلام در قرون وسطا به دست حکمای مسیحی سخن می‌گوید و به توضیح نقش خاورشناسان و سیاست استعماری اروپاییان در تقویت این چهره می‌پردازد. در پایان کتاب تأثیرات سیاست استعمارگران در ذهنیت مسلمانان عصر حاضر و واکنش آن‌ها در شکل احیای اسلامی را بیان می‌کند و نظریه‌های خود را درباره ایجاد حسن تفاهم میان پیروان ادیان الاهی به‌ویژه میان مسلمانان و مسیحیان بازگو می‌کند. مؤلف می‌کوشد با رجوع به منابع معتبر دست اول اسلامی و نیز پژوهش‌های غربیان درباره اسلام به‌گونه‌ای جامع و منسجم دیدگاه خود را در این زمینه مطرح کند

اين است وهابيت به قلم احمد مقدسى، ترجمه فارسی كتاب «هذه هي الوهابية» اثر علامه شيخ محمدجواد مغنيه است. مترجم تلاش فراوانى نموده است تا اصل امانت در ترجمه را رعايت نموده و به‌خوبى از عهده اين مهم، برآمده است. علاوه بر اين، ترجمه وى، از سلاست و روانى مطلوبى برخوردار است. بااين‌همه، كمبود مقدمه‌اى از مترجم كه در آن، به ويژگى‌هاى كتاب و خصوصيات ترجمه آن اشاره گردد، محسوس مى‌باشد. فهرست مطالب، در ابتداى كتاب آمده و پاورقى‌ها نيز به‌صورت روان و سليس، ترجمه شده است.

مولف از منظر آیات قرآن کریم و احادیث و روایات معصومین(ع)، ضمن تحلیل و بررسی موضوع امامت، به این نکته تصریح می‌کند که امامت، اصلی برخاسته از ژرفای دین است و کتاب خدا و سنت پیامبر(ص) بر آن گواهی می‌دهد .((موضع پیامیر(ص) نسبت به خلافت))، ((گزینش امام))، ((حدیث سفینه))، ((حدیث ثقلین))، ((حدیث منزلت))، ((وصایای پیامبر(ص) به علی(ع))) و ((قرآن و مساله امامت)) از مباحث این کتاب به شمار می‌روند .