مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

در این درسگفتار به مسئله ی بنیادگذاری فلسفه در پدیدارشناسی و نسبت آن با مسئله زمان پرداخته می شود.

نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل نخستین اثر امانوئل لویناس و در واقع رساله‌ی دکتری اوست. این نوشته نخستین کتاب مستقلی است که به زبان فرانسه در باب اندیشه‌ی هوسرل منتشر شده است و از این حیث اهمیت تاریخی دارد. لویناس با خوانش دقیق آثار منتشرشده‌ی هوسرل در آن زمان و با تأکید بر جلد اول کتاب ایده‌ها کوشیده است، فارغ از تفاسیر رایج و به‌دور از برچسب‌هایی چون منطق‌گرایی، پروژه‌ی فلسفی هوسرل را بررسد و آفتابی کند. حضور در آخرین درس‌گفتارهای هوسرل در فرایبورگ و چشیدن طعم کلاس‌های هایدگر به لویناس امکان داد از نص متون پدر پدیدارشناسی گام فراتر نهد و به روح اندیشه‌ی او برسد. هرچند این اثر در درجه‌ی اول معرفی دقیق و آموزه‌وار آرای هوسرل است، از نقادی خالی نیست و لویناس در جای‌جای کتابش غلبه‌ی دیدگاه نظری را در آرای هوسرل به نقد کشیده و به مدد همین نقدها و نیز به یُمن همکلامی با او توانسته گام‌های بعدی هوسرل را پیش‌بینی کند. اکنون با منتشرشدن تدریجی دستنوشته‌های هوسرل، تسلط لویناس به فلسفه و دغدغه‌های این «مرشد» مشخص شده و روشن شده که هوسرل خود نخستین منتقد خویش بوده است. گذشته از این، رد فلسفه‌ی خود لویناس نیز در صفحات این کتاب به چشم می‌خورد.

مانوئل لويناس در سال تحصيلي (1929-1928) با شرکت در کلاس هاي ادموند هوسرل و مارتين هايدگر در دانشگاه فرايبورگ، يادداشت هاي تز دکتراي خود را که سال بعد با عنوان (نظريه شهود در پديدارشناسي هوسرل) منتشرشد، فراهم آورد. اين کتاب اولين مدخل جدي بر اين مکتب آلماني براي خوانندگان فرانسوي زبان بود؛ با آنکه نزديک به سي سال از انتشار (پژوهش هاي منطقي) هوسرل مي گذشت، جامعه فکري فرانسوي شناخت بسيار محدودي از افکار اين متفکر آلماني داشت.

مراحل رشد و تکامل تفکر فلسفی ادموند هوسرل بنیان گذار فلسفه پدیدار شناختی سده بیستم را می توایم به سه دوره عمده تقسیم کنیم دوره یکم دوره پدیدار شناسی ما قبل استعلایی (Pre - transendental) یا پدیدار شناسی معرفت شناختی (epistemological phenomenology) اوست دوره میانی عمر او مصروف بسط و گسترش پدیدار شناسی استعلایی (transendental phenomenology) می شود و بالاخره دوره سوم و واپسین دوره زندگی اش نام بردار به د وره پدیدار شناسی تکوینی (genetic phenomenology) است ره آورد دوره دوم تفکر هوسرل کتاب پژوهش های منطقی است که در این مقاله به تحلیل و بررسی آن پرداخته شده است