مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

عن امام صادق علیه السلام: «الا وانّ بکلّ شی اماماٌ وامام الأرض ارض تسکنها الشیعه». امام صادق علیه السلام فرمود: آگاه باشید که هر چیز را که امام و رهبری است و امام زمین (سرزمین ها) آن سرزمینی است که شیعه (مسلمان پیرو مکتب اهل بیت علیهم السلام) در آن سکونت دارد. صاحب نظرانی که به صورت منصفانه و بی طرف مکتب تشیع را مورد بررسی قرار داده اند بر این موضوع صحه گذاشته اند که این مکتب غیر از اسلام اصیل نیست که بر محوریت مکتب اعتقادی و فقهی خاندان پیامبر(ص) قرار دارد. شیعیان امارات با در اختیار داشتن بیست درصد جمعیت این کشور بخش عمده ای از جمعیت این کشور محسوب می شوند. این تحقیق در صدد است وضعیت سیاسی ـ اجتماعی شیعیان امارات را مورد بررسی و مطالعه قرار دهد و مشخص نماید که شیعیان در چه وضعیت اجتماعی و سیاسی قرار دارند و از چه فرصت هایی برخوردار و با چه چالش هایی مواجه می باشند. بنابراین این سؤال اصلی تحقیق است. سؤال: شیعیان امارات در ساختار اجتماع و سیاست این کشور چه وضعیتی داشته و در راستای رسیدن به حقوق و جایگاه در شأن خود، باید از چه فرصت هایی استفاده نمایند و با چه چالش هایی مواجه می باشند؟

شرح و بررسی نقش‌آفرینی قابل‌توجه شیعیان در ساختار قدرت عباسیان در سده پایانی این سلسله (از خلافت ناصر تا سقوط بغداد) و ارزیابی چگونگی سازگاری اندیشه سیاسی شیعه با شرایط جدید است. آن‌چه در این دوران حایز اهمیت است، راه‌یافتن شیعیان به‌عنوان بخشی از کارگزاران به ساختار قدرت بود که توانستند در ارکان مختلف حکومت، حضور پررنگی داشته باشند و تا زمان سقوط بغداد به دست مغول، این نقش‌آفرینی‌ها را ادامه دهند. این حضور، در چرخش قدرت به نفع تشیع و برهم‌زدن معادلات سیاسی به سود شیعیان تاثیر به‌سزایی داشت. به اعتقاد نویسنده، همکاری و نزدیکی ویژه‌ای که در میان ساختار و کارگزار در این زمان ایجاد شد، وابسته به علل و زمینه‌هایی است که ضرورت تبیین چرایی این جریان را ثابت می‌کند.

کتاب حاضر، در پی آنست تصویری جامع از وضعیت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی شیعیان ترکیه به نمایش بگذارد. ابتدا موقعیت جغرافیایی، وضعیت تاریخی – سیاسی، جمعیت، ادیان و مذاهب، اقتصاد، وضعیت آموزش و فرهنگ ترکیه به صورت اجمالی معرفی شده است. سپس تاریخچه ورود اسلام و تشیع به ترکیه، شیعیان جعفری و علویان ترکیه، تأثیر انقلاب اسلامی بر شیعیان ترکیه و … بررسی شده است. در ادامه جمعیت شیعیان ترکیه و وضعیت اقتصادی، سیاسی، آموزش و فرهنگی آنان واکاوی شده است. در این اثر از یک سو به موقعیت جغرافیایی، وضعیت تاریخی – سیاسی، جمعیت، ادیان و مذاهب، اقتصاد، وضعیت آموزشی و فرهنگی ترکیه در یک نگاه می پردازد. و از سوی دیگر تاریخچه ورود اسلام و تشیع به ترکیه، مقایسه جوامع علوی و سنی نشین، طریقت ها، تأثیر انقلاب اسلامی بر شیعیان ترکیه، وضعیت سیاسی – اجتماعی، اقتصادی، آموزشی و فرهنگی شیعیان ترکیه را مورد بحث و بررسی قرار می دهد.

شیعیان از دیرباز در بومهای مختلف جهان اسلام زندگی می‌کرده، و حلقه‌های درس و بحث علمی هم داشته‌اند. گاه این حلقه‌های درس در امتداد زمان توسعه می‌یافته، و به پایگیری زنجیره‌های استاد و شاگردی می‌انجامیده، و تعالیمی را پدید می‌آورده که نسل اندر نسل منتقل می‌شده است. بدین سان، حوزه‌هایی علمی پدید می‌آمده که گاه مدتی طولانی استمرار داشته، و مکاتبی متمایز و شاخص را در خود جای می‌داده است؛ مکاتبی که بسیارشان هم اکنون کمتر شناخته شده‌اند. برخی از این حوزه‌های علمی مشهور، و بر جریانهای فرهنگی جهان تشیع بسی اثرگذار بوده‌اند؛ آن سان که در بارۀ کوفه و قم چنین می‌توان گفت. به نظر می‌رسد جایگاه برجستۀ این قبیل حوزه‌ها سبب شده است عالمان نسلهای بعد و نیز، محققان معاصر در تحلیلهای خویش از تاریخ علوم و معارف شیعی، کمتر به حوزه‌های دیگر توجه کنند و کارکرد آنها را بجویند. بناست که در این مطالعه، با مروری بر مهمترین بومهای شیعه‌نشین در جهان اسلام، حوزه‌های فرعی و کم شناختۀ فرهنگ شیعی، گرایشهای فکری غالب در هر یک، و شخصیتهای اثرگذار در هر بوم را بازشناسیم. این کوشش، مدخلی خواهد بود برای شناخت مکاتب فکری کم شناختۀ شیعی، امتداد تاریخی هر یک، و البته آموزه‌های متمایزی که هر یک داشته‌اند.