جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

پژوهش حاضر تصحیح نسخه‌ی شرح باب حادی عشر اثر خواجگی شیرازی می‌باشد. تنها دو نسخه از این اثر موجود است که هر دو در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. این رساله حاصل پژوهش و مقابله دو نسخه‌ی مذکور است. کتابت دو نسخه از نظر زمانی اختلاف چندانی ندارند. هم‌چنین به لحاظ صوری و محتوا نیز تفاوت کمی به چشم می‌خورد؛ از این رو شیوه التقاطی در تصحیح به‌کار گرفته شده‌است. بدین معنا که پس از بازخوانی نسخه شماره ۱۷۹ (س) و مقابله نسخه شماره ۱۷۸ (ق) با آن، احتمال راجح در پاورقی، یا هر دو در پاورقی و عبارت صحیح در متن آمده‌است. محمد بن احمد خواجگى شیرازى، از اندیشمندان مسلمان قرن دهم هجرى است که تا اوایل قرن یازدهم در قید حیات بوده است. او افزون بر اینکه بر معارفى چون کلام، تفسیر و ادبیات تسلط داشت شاعرى توانا نیز بود. هم‌چنین در بیان خصائص او گفته‌اند طبعى سلیم داشت و از مکارم اخلاقی و صفات نیکو برخوردار بود. خواجگی در شرایطی که جامعه‌ی اسلامی به شدت نیازمند آن بود که اعتقادات و بنیادهای دینی به شکلی منسجم و استدلالی ارائه شوند، با گزینش امّهات کتابهای کلامی شیعی، چون باب حادی عشر و رساله‌ی فصول به شرح آنها پرداخت و در کنار آنها رسائل کوچک و بزرگ کلامی همچون: نظامیّه، تحقیقات نظامی و اصول خمسه‌ی کبیر را تألیف کرد.

محمد بن احمد خواجگی شیرازی از عالمان برجسته‌ی علوم عقلی و نقلی در سده دهم و یازدهم هجری است. ایشان، تألیفات متعددی در علم کلام به رشته تحریر درآورده است. وی در علوم مختلف مهارت داشته و در بحث‌های کلامی از آنها بهره گرفته است. استدلال‎های کلامی وی در مباحثی که بهره‎گیری از نقل مستلزم دور است، عقلی محض، و در مباحثی که چنین نیست، عقلی- نقلی است. در تأویل و تبیین آیات و روایات اعتقادی از تفکر عقلی بهره برده است. ایشان در مباحث خود به آرای فلاسفه، متکلمان و عرفا توجه کرده و منصفانه نقد کرده است.