اصطلاحنامه تاریخ اسلام حسن انصاری قمی اندیشه سیاسی اسلام جولای و آگست / ۲۰۲۴ در اين سلسله درسگفتار به موضوعات زير پرداخته ايم: <br />۱) بعد از رحلت پيامبر اعظم (ص) مسلمانان چه تصوری از جايگاه پيامبر در مدينه داشتند؟ مفهوم جانشينی/ خلافت پيامبر چگونه شکل گرفت و نقش فتوحات در ساختن آن چه بود؟<br /> ۲) مسلمانان بلافاصله بعد از رحلت پيامبر (ص) چه نسبتی ميان قدرت و حاکميت بر سرزمين اسلام با دين و مرجعيت دينی/ وحی/ طاعت دينی بر قرار می کردند؟<br /> ۳) قتل عثمان و عصر "فتنه" و حوادث بعد از آن چه تأثيری در تحول مفهوم خلافت گذاشت؟<br /> ۴) نقش دوران خلافت امير المؤمنين و همچنين حادثه کربلا در شکلگيری مفهوم تازه ای از جانشينی پيامبر (ص) و شکلگيری مکتب اهل بيت در برابر مکتب سقيفه/ خلافت چه بود؟<br /> ۵) مفاهيم سياسی/ دينی "جماعت"، "طاعت"، "سنت"، "شورا"، "اولوا الأمر" و برخی مفاهيم ديگر در زمينه تحولات سياسی دو قرن اول مورد بررسی قرار گرفت.<br /> ۶) نسبت بين دين و قدرت در ساخت نظام حقوقی و فقهی دستگاه خلافت تا عصر شافعي مورد بحث قرار گرفت و درباره تحول تدريجی مفاهيم و منابع شریعت و اراده معطوف به قدرت خلفاء در اين زمينه مفصلا بحث شد؛ از جمله بحث درباره سیر تاریخی بحث از منابع فقه (قرآن، سنت، اجماع، اجتهاد الرأی، قياس).<br /> ۷) تأثير دوران خلافت حضرت امير (ع) و حادثه کربلاء در شکل دادن به فلسفه دينی/ سياسی متمایزی که در آن معانی تازه ای برای جانشينی پيامبر (امامت)، سنت پيامبر (ص) و نقش حکومت در اداره جامعه شکل گرفت و مخالفت با حاکميت دستگاه خلافت مشروعیت یافت مورد بررسی قرار گرفت.<br /> ۸) از سه جريان اصلی در دويست سال اول اسلام بحث کرديم: ۱) جريان اصلی دستگاه خلافت، ۲) جريان مرجعيت اهل حديث و "سنت" / جريان ادبيات " احکام السلطانية" (که با وجود پذيرش "طاعت" خليفه در امر سياسی به تدريج مرجعيت دينی و يا اراده معطوف به قدرت او در دخالت در امر دينی و شريعت را به چالش کشيد) و ۳) جريان مکتب اهل بيت (ع)/ تشيع امامی. text انصاری, حسن (Hassan Ansari، پژوهشگر متون اسلامی و شیعی، کتابشناس و نسخه شناس، متولد قم و مقیم آلمان، عضو شورای علمی دائرة‌‎المعارف بزرگ اسلامی، عضو هیات علمی موسسه مطالعات عالی «Institute for Advanced Study» در پرینستون ایالت نیوجرسی آمریکا؛ فرزند شیخ محمود انصاری قمی از عالمان مشهور تهران و نجف), 1349ش.# 1349ش.# Teacher Author Lectures 1403-06-16 1403-06-17