علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی اشاعره (اهل سنت) صفات خبریه عقاید اشاعره ماتریدیه (اهل سنت) اصول اشاعره آیات صفات خبریه صفات خدا علامه طباطبایی مفسران اشاعره مفسران ماتریدیه مفسران امامیه تفسیر امامیه تفسیر اشاعره تفسیر ماتریدیه شیعه امامیه Twelver Shiism (فرق تشیع) فخر رازی آیات صفات خبریه صفات خبریه حافظ بن عبدالله نسفی (710 ق) اشاعره ماتریدیه (پیروان ابوالحسن ماتریدی) Persian فهرست مطالب کلیات و ادبیات پژوهش 1 مقدمه 1 تعریف مساله 4 سئوال اصلى 5 سئوال هاى فرعى تحقیق 5 ضرورت انجام تحقیق 5 پیشینه تحقیق 6 فرضیه هاى تحقیق (هر فرضیه به صورت جمله خبرى نوشته شود) 7 هدف تحقیق 7 جنبه جدید بودن و نوآورى تحقیق 8 روش تحقیق 8 فصل اول مفهوم شناسی 9 1- 1- مفهوم صفات 9 1-1-1- صفت در لغت 9 2- 1- 1- صفت در اصطلاح 9 3- 1- 1- صفت در اصطلاح متکلمان 10 4- 1- 1- خبر در لغت 12 5- 1- 1- خبر در اصطلاح 12 2- 1- مفهوم صفات خبری 13 1- 2- 1- صفات خبری در لغت 13 2- 2- 1- صفات خبری در اصطلاح 13 3- 2- 1- تعریف صفات خبری از جهت احکام و تشابه 14 1- 3- 2- 1- محکم و متشابه در قرآن 14 2- 3- 2- 1- معنای محکم 15 3- 3- 2- 1- معنای متشابه 16 3- 1- مفهوم تأویل 17 1- 3- 1- معنای تأویل در لغت 17 2- 3- 1- معنای تأویل در اصطلاح 20 3- 3- 1- حکم تأویل 21 4- 3- 1- تأویل از منظر علامه طباطبایی 22 1- 4- 3- 1- معرفی اجمالی تفسیر المیزان و فشرده ای از منهج مؤلف در تفسیر 23 2- 4- 3- 1- فشردۀ دیدگاه علامه اندر باب تأویل 25 5-3-1- تأویل از منظر فخرالدین رازی 31 1- 5- 3- 1- معرفی مختصر از تفسیر کبیر یا مفاتیح الغیب 33 2-5-3-1-فخر رازی و تأویل 34 6- 3- 1- تأویل از منظر ابوالبرکات حافظ الدین نسفی 35 1- 6- 3- 1- معرفی مختصر از تفسیر امام نسفی : مدارک التنزیل و حقایق التأویل 37 2-6-3-1-نسفی و تأویل 37 4- 1- پیشینۀ تأویل گرایی درصفات خبری 39 1- 4- 1- اخوان الصفا و تأویل 39 2- 4- 1- صوفیه و تأویل 40 3- 4- 1- فیلسوفان مسلمان و تأویل 40 4- 4- 1- ابن تیمیه و تأویل 41 5- 1- دیدگاه های کلامی در بارۀ آیات صفات خبری 41 1- 5- 1- نظریۀ اثبات با تشبیه 41 2- 5- 1- نظریۀ اثبات بدون تشبیه 43 3- 5- 1- نظریۀ اثبات بدون تأویل 43 4- 5- 1- نظریۀ اثبات با تأویل 44 5- 5- 1- ماتریدیان و صفات خبری 45 6- 5- 1- نظریۀ نفی صفات 46 خلاصۀ بحث 47 فصل دوم 49 مبانی تأویل آیات خبری در تفاسیرالمیزان، مفاتیح الغیب و مدارک التنزیل(نسفی) 49 1-2- مبانی تفسیر آیات صفات خبری در المیزان 49 1-1-2- امکان فهم تمام آیات قرآن کریم 51 2-1-2-بازگشت آیات متشابه به آیات محکم 53 3-1-2- تنزیه خداوند از مشابهت با مخلوقات 54 4-1-2- اثبات صفات وارده در کتاب و سنت و انتساب معنای تصدیقی آنها به خداوند، بدون تأویل 55 5-1-2- پیروی از شیوه ی اهل بیت 56 6- 1-2-توجه به اسلوب لغت و بلاغت زبان اصیل عربی 57 2-2- مبانی تفسیری آیات صفات خبری در مفاتیح الغیب 58 1-2-2- اجماع جمیع فرق اسلامی بر جواز تأویل برخی ظواهر آیات قرآن و أخبار 58 2-2-2- تنزیه باری تعالی از داشتن اعضاء و جوارح جسمانی 60 3-2-2- عدم اعتبار خبر واحد در معرفت اعتقادی 64 4-2-2-ترجیح براهین قاطع عقلی بر ظواهر نقلی در صورت تعارض 68 3-2- مبانی تفسیری آیات صفات خبری در مدارک التنزیل و حقائق التأویل 69 1-3-2- قرآن قابل فهم و تفسیر می باشد 70 2-3-2- ظواهر قرآن حجیت دارند 70 3-3-2- جواز تأویل و حمل بر خلاف ظاهر 71 4-3-2- ارجاع آیات متشابه به آیات محکم 73 خلاصۀ بحث 74 فصل سوم 76 شیوه های تأویل آیات خبری در تفاسیرالمیزان، مفاتیح الغیب و مدارک التنزیل(نسفی) 76 1-3- شیوۀ تأویل آیات صفات خبری در المیزان 76 1- 1- 3- تفسیر عقلی از صفات خبری 82 2- 1- 3- به کار گیری مبانی قطعی علوم نقلی در تفسیر آیات 84 3- 1- 3- ارجاع آیات متشابه به آیات محکم 84 2-3- شیوۀ تأویل آیات صفات خبری در مفاتیح الغیب 86 1- 2-3- به کارگیری راه میانه در بارۀ تأویل صفات 89 2- 2- 3- به کار گیری برخورد و مواجۀ درست با صفات خداوند و تأویل آن ها 90 3- 2- 3- به کار گیری شیوۀ صحیح تأویل به منظور جلوگیری از الحاد صفاتی 90 4- 2- 3- به کار گیری تأویل در جهت استقصاء معانی آیات متشابه 91 5- 2- 3- قرار گرفتن قرآن به عنوان مصدر برای تأویل 92 3-3- شیوۀ تأویل آیات صفات خبری در مدارک التنزیل و حقائق التأویل 92 1- 3- 3- به کارگیری براهین عقلی در تفسیر و تأویل آیات 93 2- 3- 3- تأویل آیات بر مبنای ادبیات عرب و اصول محاوره 93 3- 3- 3- تأویل؛ تفسیر آیه به آیه ی دیگر 94 4- 3- 3- عدم به کارگیری تأویل در بارۀ صفت « رؤیت » خداوند 94 خلاصۀ بحث 95 فصل چهارم: بررسی نقاط اشتراک و افتراق تأویل صفات خبری در تفاسیرالمیزان، مفاتیح الغیب و مدارک التنزیل(نسفی) 96 1- 4- بررسی تطبیقی تأویل صفات خبری موهم داشتن اعضاء 97 1-1-4- آیۀ ساق 97 1-1-1-4- نظر علامه طباطبایی 99 2-1-1-4- نظر فخر رازی 99 3-1-1- 4-نظر ابوالبرکات نسفی 101 4-1-1-4-تطبیق و مقایسه 101 2-1-4-آیات ید و یمین 102 1-2-1- 4-نظر علامه طباطبایی 103 2-2-1-4- نظر فخر رازی 104 3-2-1-4- نظر ابوالبرکات نسفی 105 4-2-1-4-تطبیق و مقایسه 105 3-1-4-آیات سمع 106 1-3-1-4- نظر علامه طباطبایی 107 2- 3-1-4-نظر فخرالدین رازی 108 3-3-1-4- نظر ابوالبرکات نسفی 109 4-1-4-آیات عین و نظر 109 1-4-1- 4-نظر علامه طباطبایی 110 2-4-1-4- نظر فخرالدین رازی 111 3-4-1-4- نظر ابوالبرکات نسفی 112 4-4-1-4-تطبیق و مقایسه 112 5-1-4-آیات نظر 112 1-5-1-4- نظر علامه طباطبایی 114 2-5-1-4- نظر فخر رازی 114 3-5-1-4- نظر ابوالبرکات نسفی 114 4-5-1-4-تطبیق و مقایسه 115 6-1-4- آیات وجه و صورت 115 1-6-1-4- نظر علامه طباطبایی 116 2-6-1-4- نظر فخرالدین رازی 118 3- 6-1-4-نظر ابوالبرکات نسفی 119 4-6-1-4-تطبیق و مقایسه 120 2-4-آیات موهم اوصاف انفعالی( رضایت، سخط، کراهت، تأسف و تعجب ) 120 1-2-4- آیات رضایت 120 1-1- 2-4-نظر علامه طباطبایی 122 2-1- 2-4-نظر فخرالدین رازی 124 3-1- 2-4-ابو البرکات نسفی 129 2-2-4- آیه بیعت 132 1-2- 2-4-نظر علامه طباطبایی 132 2-2- 2-4- نظر فخر الدین رازی 133 3-2- 2-4- نظر ابو البرکات نسفی 133 4-2- 2-4-تطبیق و مقایسه 134 3-2-4- آیه استهزاء 134 1-3-2-4- نظر علامه طباطبایی 134 2-3-2-4- نظر فخرالدین رازی 134 3-3-2-4- نظر ابوالبرکات نسفی 136 4-3-2-4- تطبیق و مقایسه 136 4-2-4- آیات انتقام 137 1-4-2-4-نظر علامه طباطبایی 137 2-4-2-4- نظر فخرالدین رازی 138 3-4-2-4-نظر ابوالبرکات نسفی 139 4-4-2-4-تطبیق ومقایسه 139 3-4- بررسی تطبیقی آیات صفات خبری موهم داشتن مکان و جهت برای خداوند 140 1-3-4-آیات اتیان و مجیئ 140 1-1-3-4-نظر علامه طباطبایی 140 2-1-3-4-نظر فخرالدین رازی 141 3-1-3-4-نظر ابوالبرکات نسفی 142 4-1-3-4-تطبیق ومقایسه 143 2-3-4-آیات فوقیت 143 1-2-3-4- نظر علامه طباطبایی 145 2-2-3-4- نظر فخرالدین رازی 146 3-2-3-4- نظر ابوالبرکات نسفی 146 4-2-3-4-تطبیق و مقایسه 147 3-3-4- آیات رؤیت 147 1-3-3-4-نظر علامه طباطبایی 148 2-3-3-4- نظر فخرالدین رازی 150 3-3-3-4-نظر ابوالبرکات نسفی 152 4-3-3-4-تطبیق و مقایسه 156 4-3-4- آیات استواء بر عرش 157 1-4-3-4- نظر علامه طباطبایی 158 2-4-3-4-نظر فخرالدین رازی 160 3-4-3-4- نظر ابوالبرکات نسفی 161 4-4-3-4-تطبیق و مقایسه 162 خلاصۀ بحث 163 پیشنهادات 164 نتیجه گیری 165 فهرست منابع و مآخذ 169 عربی 169 فارسی 173 مقالات 176 پایان نامه ها 177 text بوستانی, شمس‌الدین Author المسیلینی, سید زهیر (استاد) Conductor کوناتی , هاشم Thesis advisor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor فخر رازی , محمد بن عمر (فقیه، متکلم، فیلسوف، مفسر و حکیم مسلمان ایرانی، مکتب اشعری، متکلم اشاعره متاخر، شافعی، پیش برنده الهیات فلسفی، مخالف؟ فلسفه), 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان Descriptor نسفی , ابوالبرکات عبداله بن احمد (فقیه حنفى، محدث، اصولى، مفسر و متکلم ماتریدی، مکتب ماتریدیه، مولف تفسیر مشهور نسفی), ؟؟؟ نسف(نخشب/قرشی)، ازبکستان-# # 710ق./ 1311م. ایذه (ایذج اصفهان)، ایران ؟؟؟ نسف(نخشب/قرشی)، ازبکستان-# # 710ق./ 1311م. ایذه (ایذج اصفهان)، ایران Descriptor پدیدآور: شمس‌الدین بوستانی استاد راهنما: سید زهیر المسیلینی استاد مشاور: هاشم کوناتی Author Thesis Comparative 1401-02-30 1401-02-30