روانشناسی دین Persian ,تجربه دینی,نماد,کهن الگوها,اسطوره,مقدّس و نامقدّس دین یکی از برجسته ترین و مهم ترین قلمرو تفکر نظری بوده و همیشه نتایج عظیمی بر تفکر و رفتارها و زندگی بشریّت داشته و تأثیر عمیقی بر فرهنگ های متفاوت بر جای نهاده و موجب پیدایش بزرگترین تمدّن ها و معماری های جهان بوده است.میرچا الیاده یکی متخصصان برجسته در حوزه ی ادیان است. وی از سرشناس ترین محققان در زمینه اسطوره شناسی و نمادگرایی است. در این رویکرد، نماد و اسطوره در مطالعه ادیان جایگاه ویژه ای پیدا می کند. از آثار وی درمی یابیم که اسطوره همیشه گزارشی از آفرینش است و از چگونگی آفرینش و تکامل هستی سخن می گوید. سنت های بشری سرشار از اسطوره است و در این قلمرو تنها با زبان نمادین می توان سخن گفت و به عبارت دیگر نماد، زبان اسطوره هاست. وی نظراتی درباره امر مقدس و کارکرد خاص دین دارد. به باور او، کار خاص دین و شعائر دینی چیزی جز افزایش مواجهه آدمی با امر قدسی نیست. انسان ابتدایی استعداد ویژه ای در کشف امر قدسی در طبیعت داشت، چندان که از دیدگاه او جای طبیعت محل ظهور امر قدسی به شمار می آمد. درک و حضور با امر قدسی و موجود مقدس یا ماورایی از طریق تجربه دینی امکان پذیر است. این بعد از دین به صورت فردی و گاهی جمعی و غالباً در درون افراد تجلّی می کند. و با عقاید و مناسک خاص هر دین مرتبط است. این تجربه در روانشناسی نوعی گرایش درونی به شمار می رود برای گریز از شرایط دشوار زندگی و همین درونگرایی است که به انسان دیندار توان ایستادگی می بخشد. ویلیام جیمز، نخستین کسی است که واژه تجربه دینی را به کار برده است. پراگماتیسم روشی است جهت روی آوردن به تجربه؛ مفهوم تجربه در اندیشه پراگماتیکی جیمز جایگاه ویژه می یابد. به گونه ای که می توان کل اندیشه او را در هر زمینه به آن برگرداند و بر مبنای آن فهمید. و برای این منظور اصطلاح تجربه دینی را بکار برده است. و سپس بسترهای وقوع این تجربه را، که در نگاه جیمز منجر به انواع تجربه دینی شده است را بیان کرده است. از نظر وی تجربه دین گوهر دین است؛ به این معنا که حقیقت دین، احساسات و عواطفی است که در انسان، هنگام رویارویی با حقیقت غایی پدید می آید. و امور دیگر مانند عقاید، اعمال و مناسک، مؤخّر از این تجربه اند. گفت و گو در باره ی پیشینه تجربه دینی و تعریف آن و آشنایی با ماهیت و انواع تجربه دینی از نظر یونگ از مسائل مورد بحث در این نوشتار است. یونگ بر این نکته پا می فشارد که دین در بنیاد خود مبتنی بر تجربه قدسی یا نومینوس و به معنای تسلیم شدن در برابر نیرو یا نیروهای برتر است. این نوع از تجربه در ضمیر ناخودآگاه و عمدتاً در ضمیر ناخودآگاه جمعی ریشه دارد و همین بخش از ناخودآگاه جمعی است که کهن الگوها را در خود جای می دهد. وی با طرح نظریه ی کهن الگوهایِ ناهشیارِ جمعی، سعی کرد راهی نوین در معرفت بشری به سوی دین و دینداری ارائه کند. text نویسنده:پروین فروزنده؛ استاد راهنما:علیرضا خواجه گیر؛ استاد مشاور :امرالله معین Author Thesis 1398-10-24 1398-10-25