عالم مجردات نظام هستی عالم عقول عالم فرشتگان حکمت متعالیه Persian ‫قم ‫مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، معاونت پژوهشي، دفتر تبليغات اسلامي ‫1391 ‫عوالم جهان آفرينش از عالم ماده، که پست‌ترين و دورترين عالم به واجب تعالي است شروع مي‌شود؛ بالاتر از آن، عالم مثال است که از ذات مادي منزه بوده اما از بعضي لوازم ماده مانند رنگ و شکل و مقدار برخوردار است. پس از آن، عالم عقل است، که نزديک‌ترين عالم به واجب تعالي و مشرف بر عوالم ديگر است. موجودات عالم عقل در زبان شريعت، "فرشته" ناميده مي‌شوند و پژوهش حاضر به‌دنبال واکاوي عالم عقل و فرشتگان، از ديدگاه حکمت متعاليه است. "عالم" يک اصطلاح فلسفي بوده و به مجموعه موجوداتي اطلاق مي‌شود که از نظر مراتب کلي وجود داراي درجه خاصي هستند. انواع عوالم در کتب فلسفي و توسط دانشمندان بزرگي مانند ملاصدرا به شکل‌هاي مختلف تقسيم‌بندي گرديده، و ويژگي‌هاي هر کدام بيان شده است. عالم عقل را عالم مجرد هم مي‌گويند؛ زيرا از نظر فلاسفه، مجرد در مقابل ماده است، و چون اين عالم برعکس عوالم ماده و مثال از لوازم، آثار و ويژگي‌هاي ماده کاملاً خالي است، "مجر‌د" و گاهي "مجر‌د تام" نام گرفته است. عوالم سه‌گانه هرچند داراي ويژگي‌هاي منمايز از يکديگر هستند، اما ميان آن‌ها روابطي مانند تقدم و تأخر، علّي و معلولي، و توافق و تطابق وجود دارد. فرشتگان که ساکنان عالم عقل به‌شمار مي‌روند، موجوداتي معصوم، مکلف به امور تکويني و غيرمختار هستند. اين عالم برعکس عالم مادي، نه داراي حرکت و استعداد است و نه زمان در آن راه دارد. همچنين عقل داراي مراتبي است، و فقط عقل اول مستقيمأ از واجب تعالي صادر شده، و بقيه عقول از آن به‌وجود آمده‌اند. به اين عقول، "عقول طوليه" هم گفته مي‌شود. بعد از عقول طوليه، "عقول عرضيه" قرار دارند که در عر‌ض هم بوده، و معلول عقل فعال هستند، که آخرين عقل از عقول طوليه مي‌باشد. و در مجموع مي‌توان گفت که از نظر فلسفي، عقول همان فرشتگان هستند. text --- رضا, ‫شیخ‌کاظم Author ‫شيخ‌کاظم رضا Author Thesis 1396-09-16 1396-09-27