محمد بن یعقوب کلینی خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری علامه طباطبایی خواجه نصیر طوسی مرتضی مطهری ایمان اسلام ماهیت ایمان ملا عبدالرزاق بن علی لاهیجی گوهر مراد شیخ کلینی نسبت ایمان و اسلام در قرآن تصدیق قلبی اجزاء ایمان اشتداد ایمان گوهر شریعت زین الدین بن علی بن احمد عاملی ایمان ظاهری اقرار لسانی پرستش و یاد خدا وحی قرآن پیامبر عقل و دین عقل و ایمان شخصیت ها خواجه نصیرالدین طوسی مرتضی مطهری علامه طباطبایی محمد بن یعقوب کلینی ابن خلدون الف. حضرت رسول اکرم(ص) ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) جعفر بن محمد، امام ششم فیاض لاهیجی Persian تهران دانشگاه تهران پاییز/ 1383 ایمان به عنوان گوهر شریعت الهی و اساس بندگی خدای متعال مسائل تفسیری و کلامی فراوانی را نزد دانشمندان برانگیخته است. اشتداد پذیری ایمان از مهمترین مسائل است و پاسخ به آن در گرو تحلیل ماهیت ایمان و نسبت آن با اسلام است. این مقاله با بیان اینکه دو مفهوم ایمان و اسلام در روی آورد قرآنی نه مساوق و نه مترادف بلکه دو امر متمایز اما مرتبطند و اینکه ایمان هویتی مؤلّف از تصدیق قلبی، اقرار زبانی و عمل است، مبنای قرآنی نظریة اشتداد پذیری ایمان را نشان می دهد. text آشوری, حجت الله Author ابن خلدون, ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حَضرَمی (تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، مردم‌شناس، انسان‌شناس، سیاست‌مدار عرب مسلمان، فقیه، فیلسوف، مالکی، اشعری), ۷۳۲ق. تونس، تونس#808 ق. قاهره، مصر ۷۳۲ق. تونس، تونس#808 ق. قاهره، مصر Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor -, نوح نبی علیه السلام Descriptor امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor عبدالرزاق لاهیجی, عبدالرزاق بن علی‎ (متکلم شیعی امامی، داماد و شاگرد ملاصدرا، متخلص به فیاض، صاحب کتب: «گوهر مراد»، «شوارق الالهام»، «سرمایه ایمان» و «مشارق الالهام فی شرح تجرید الکلام»), ؟؟؟.لاهیجان# # ۱۰۷۲ ق./1661م. قم ؟؟؟.لاهیجان# # ۱۰۷۲ ق./1661م. قم Descriptor شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق Descriptor عطار کوفی‏ , حسن بن زیاد Descriptor پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. Descriptor حجت الله آشوری Author article 1010-4968 specialized https:/jmb.ut.ac.ir 1394-06-15 1396-05-24 ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ علامه حلی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری ظن ایمان علم حصولی عقل گرایی حداکثری ایمان‌گرایی = فیدئیسم (معرفت‌شناسی) ایمان و عقل رویت قلبی خداوند معرفت فلسفی عقل‌گرایی علم حضوری راه کشف و شهود شناخت فطری (معرفت شناسی) قرآن معرفت فطری یقین منطقی اختیاری بودن فعل ایمان رویکرد عاطفی عقل گرایی انتقادی ایمان گرایی (مسائل جدید کلامی) معرفت شناسی (مسائل جدید کلامی) عقل و دین عقل و ایمان عقلانیت دینی امام خمینی (روح الله الموسوی الخمینی) شیخ مفید مرتضی مطهری علامه طباطبایی عقل ( جوهر ) قرآن یقین امام خمینی علامه حلی ملا احمد نراقی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) محمد بن عبدالکریم شهرستانی سعدالدین تفتازانی، مسعود بن عمر اتین ژیلسون سورن کی یر کگور جان لاک نصر حامد ابوزید ابن عربی مولوی حضرت عیسی(ع) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) علم حصولی(مقابل علم حضوری) ایمان معرفت‌شناسی (اپیستمولوژی) معرفت جازم سعید رحیمیان ملاصدرا شیرازی توماس آکوئیناس Persian شیراز دانشگاه شیراز پاییز/1388 رابطه ایمان و معرفت، که گاه تحت عنوان هایی چون ایمان و عقل، علم و دین و حکمت و شریعت مورد بحث قرار می گیرد، در میان متفکران مسیحی و مسلمان، از بحث های مناقشه انگیز و دامنه دار بوده است. در این باره، میان متکلمان مسیحی، سه رویکرد مختلف به ایمان به وجود آمده است که عبارت اند از: عقل گرایی حداکثری، ایمان گرایی و عقل گرایی انتقادی. در میان متفکران مسلمان نیز نظریاتی کم و بیش مشابه با این رویکرد ها مطرح بوده است. هر چند رویکرد غالب در میان این متفکران، رویکرد عقلی بوده، ولی رویکرد عاطفی و ایمان گرایی نیز در میان آنان طرفدارانی داشته است. این نوشتار می کوشد تا چگونگی رابطه میان ایمان و معرفت فلسفی را از منظر متفکران مسلمان مورد نقد و بررسی قرار دهد و در تبیین ماهیت و نوع معرفت مرتبط با ایمان دینی، معرفت فطری را توصیه می کند تا رهیافتی به پژوهش های مفصل تر بعدی قرار گیرد. بر این پایه، ابتدا معرفت به دو قسم معرفت فلسفی (حصولی) و معرفت فطری (شهودی) تقسیم و برخی لوازم آن ها بیان شده و بر اساس آن، نظریات مطرح درباره ماهیت معرفت مرتبط با ایمان نیز به دونظریه، یعنی نظریه فلسفی و نظریه فطری تقسیم گردیده است. در ادامه، نظریه فلسفی ایمان با رویکردی تحلیلی - انتقادی مورد نقد و بررسی قرار گرفته و اشکالاتی بر آن وارد شده است و در ضمن بحث و نیز در قسمت پایانی، نظریه فطری ایمان بر پایه آموزه های کتاب و سنت مطرح گردیده است. text فلسفه دین بدخشان , نعمت الله (استادیار فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز) Author مزیدی, محمد (دانشیار دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی،دانشگاه شیراز) Author رحیمیان, سعید (استاد تمام گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه شیراز), 1344ش. شیراز، فارس# 1344ش. شیراز، فارس# Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor ابوزید , نصرحامد (متفکر نواندیش مصری، مکتب نومعتزلی، قرآنیان=قرآنیون اهل سنت، اسلام بدون حدیث، از اندیشمندان معاصر عرب), -1945م.طنطا، استان غربیه، مصر#2010 م.قاهره، مصر -1945م.طنطا، استان غربیه، مصر#2010 م.قاهره، مصر Descriptor سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor علامه حلی, ابن مطهر حسن بن یوسف (مرجع تقلید، فقیه و متکلم شیعه در قرن هشتم هجری، مولف بیش از ۱۲۰ کتاب در رشته‌های فقه، اصول فقه، کلام، حدیث، تفسیر، رجال، فلسفه و منطق), 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق Descriptor ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. 560ق/1165م.#638ق/1240م. Descriptor سعدالدین تفتازانی , مسعود بن عمر (فقیه شافعی و حنفی، ادیب، مفسر، متکلم مکتب اشعری و مکتب ماتریدی؟، منطقی، فیلسوف ارسطویی، شاگرد قطب رازی و عضدالدین ایجی، ایرانی) , 722ق./701ش./1323م. تفتازان، شیروان، استان خراسان شمالی # # 792ق./769ش./1390م. سمرقند، ازبکستان 722ق./701ش./1323م. تفتازان، شیروان، استان خراسان شمالی # # 792ق./769ش./1390م. سمرقند، ازبکستان Descriptor مولوی , جلال الدین محمد بلخی (فیلسوف، عارف، شاعر؛ حنفى؛ اهل بلخ، صاحب کتاب «مثنوی معنوی» و «دیوان شمس»، از بزرگترین عرفای اسلام، عارف قرن هفتم هجری), 604 #672 604 #672 Descriptor شهرستانی , محمد بن عبدالکریم (متکلم، مورخ، محدث، فقیه شافعی، اصولی، مکتب اشعری، مولف کتب «الملل والنحل» و «نهایة الاقدام فی علم الکلام» و «مصارعة الفلاسفة» و «تفسیر مـفاتیح الاسرار و مصابیح الابرار»، ازطرفداران اسماعیلیه؟), 479ق./1087م. شهرستانه، خراسان بزرگ (اکنون: جوزجان، افغانستان) # # 548ق./1154م. شهرستانه، خراسان بزرگ 479ق./1087م. شهرستانه، خراسان بزرگ (اکنون: جوزجان، افغانستان) # # 548ق./1154م. شهرستانه، خراسان بزرگ Descriptor نراقی , ملا احمد (فاضل نراقی، مدافع نظریه ولایت همه جانبه فقیه، فرزند ملامهدی نراقی، نراقی پسر، نراقی دوم، صاحب کتاب «معراج السعادة» در اخلاق), 1185ق/1150ش.نراق#1245ق/1208ش.کاشان 1185ق/1150ش.نراق#1245ق/1208ش.کاشان Descriptor لاک, جان (John Locke ، از فیلسوفان سده ۱۷ میلادی انگلستان، پدر لیبرالیسم کلاسیک، بانی لیبرالیسم فلسفی؛ از شارحان نظریه قرارداد اجتماعی؛ از پیروان مکتب تجربه‌گرایی؛ فیلسوف لیبرال), 1632#1704 1632#1704 Descriptor کی یر کگور , سورن آبو (Søren Kierkegaard، فیلسوف اگزیستانسیالیست دانمارکی، مسیحی لوتری، ایمان گرای افراطی), -1813م.کپنهاگ، دانمارک#1855 م.کپنهاگ، دانمارک -1813م.کپنهاگ، دانمارک#1855 م.کپنهاگ، دانمارک Descriptor ژیلسون, ِاتیِن (فیلسوف و مورخ فلسفه فرانسوی، متخصص فلسفه دکارت، قرون وسطی و توماس آکوئیناس، مکتب نئوتومیسم=نوتومیسم), 1884م.پاریس،فرانسه#1978م.اوسر،فرانسه 1884م.پاریس،فرانسه#1978م.اوسر،فرانسه Descriptor آکویناس قدیس, توماس (Thomas Aquinas؛ فیلسوف ارسطویی و متکلم مسیحی ایتالیایی؛ معروف به حکیم آسمانی؛ تلفیق کننده فلسفه‌ی ارسطو با مسیحیت), 1225#1274م. 1225#1274م. Descriptor پیامبر الهی , حضرت عیسی (مسیح علیه السلام، از پیامبران الوالعزم، آورنده انجیل) Descriptor خمینی, روح الله (امام خمینی، فقیه، عارف و فیلسوف معاصر،اولین رهبر و بنیان‎گذار جمهوری اسلامی ایران), 1281ش.خمین#1368ش.تهران 1281ش.خمین#1368ش.تهران Descriptor نعمت الله بدخشان، محمد مزیدی، سعید رحیمیان Author article 2251-6123 specialized http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-09 1396-05-25 Author born digital Author born digital