تشیع معتزله جایگاه کلام در ماوراء النهر جَهمِیّه (فرقه کلامی) الخلود فی الجنة و النار جریان حدیث گرا اعتزال گرایان امامی وعد و وعید اجتهاد گرایی اعتزال بصری اعتزال بغدادی غیبت صغری روابط خراسانیان با شیخ صدوق معروفان جلیلان فقهای یونسی قدیمین ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ سید مرتضی‏: علی بن حسین بن موسی شیخ طوسی‏: ابوجعفر محمد بن حسن 17. فرق کلامی شخصیت ها فضل بن شاذان ابن عبدک شیخ مفید سید مرتضی ابن جنید اسکافی شیخ طوسی علم کلام محمدتقی سبحانی ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) محمد بن مسعود عیاشی سمرقندی Persian قم انجمن اسلامی کلام حوزه بهار / 1393 پس از افول مدرسه فکری کوفه در اواخر قرن دوم، میراث علمی این مدرسه به دیگر نقاطامامی نشین انتقال یافت که منطقه مهم خراسان و ماوراءالنهر، یکی از آن مناطق است. در مطالعات معاصر، به طور جامع و مستقل به جریانهای فکری این منطقه پرداخته نشده است.,lt;br /,gt; در نوشتار پیشرو سعی شده است جریانهای حاضر در خراسان و ماوراءالنهر در بازه زمانی غیبت صغرا تا عصر شیخ صدوق، شناسایی و تا حد امکان ارتباط آنها با محیط علمی کوفه پیگیری شود. این پژوهش نشان میدهد، برخی از نحلههای فکری موجود در خراسان و ماوراءالنهر، مانند جریان کلامی و فقهی هشامبنحکم و یونس بن عبدالرحمن و جریان حدیث محور و نیز جریان متهمان به غلو، ریشه در مدرسه کوفه دارند و این گروهها پس از,lt;br /,gt; مدتی، از خراسان به مناطق دیگری چون عراق و قم ورود پیدا کردند؛ البته برخی از جریانها،مانند امامیان اعتزالگرا در این برهه، جریانی نوظهور در خراسان به شمار می آیند. text سبحانی , محمدتقی (مدیرعامل بنیاد امامت، رئیس پژوهشکده کلام اهل بیت (ع)، پژوهشگر کلام اسلامی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فلسفه و کلام پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم، عضو پیوسته انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم، قائل به استقلال مبانی کلام امامیه؛ از مدافعان جدی و فعال مبانی مکتب تفکیک), #1342ش.شیراز- #1342ش.شیراز- Author تنیانی, سید اکبر Author شیخ صدوق, ابن بابویه محمد بن علی (بزرگ‌ترین محدّث و فقیه امامیه مکتب حدیثی قم، مولف "من لا یحضره الفقیه" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه), -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری Descriptor هشام بن حکم , (از اعلام قرن دوم هجری، متکلم شیعی، متکلم امامی عصر حضور ائمه؛ از اصحاب امام صادق(ع) و امام کاظم(ع)، دانشمند علوم عقلی، از نخستین متکلمین مسلمان و شیعه، متهم به تجسیم و رهبری فرقه مجسمه «هشامیه» از سوی مخالفان مخصوصا معتزله و بعد اشاعره), 113ق.کوفه،عراق#179 ق.کوفه،عراق 113ق.کوفه،عراق#179 ق.کوفه،عراق Descriptor ابن شاذان نیشابوری, فضل بن شاذان (متکلم امامی عصر حضور ائمه؛ محدث، متکلم و فقیه شیعی امامی، از اصحاب امام هادی عیه السلام، مولف کتاب اثبات الرجعه), #260 ق./875م. #260 ق./875م. Descriptor قمی , یونس بن عبد الرحمان, -208ق #208ق Descriptor قتیبی نیشابوری, علی بن محمد قتیبه Descriptor ابن جنید اسکافی, محمد بن احمد(از فقها و متکلمان امامیه قرن چهارم هجری قمری، احد از القدیمین), ؟؟؟. اسکاف، بین نهروان و بصره، عراق#381؟هـ.ق ؟؟؟. اسکاف، بین نهروان و بصره، عراق#381؟هـ.ق Descriptor جرجانی, ابو یحیی Descriptor علوی نیشباوری, ابو محمد Descriptor رازی, ابوالطیب Descriptor طالقانی, حیدر بن شعیب Descriptor جرجانی, ابن عبدک Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor بکری شاشی, ابوسلمه علیم بن محمد Descriptor مروزی, حسین بن اشکیب Descriptor مروزی, محمد بن سعید بن کلثوم Descriptor شیخ طوسی, ابوجعفر محمد بن حسن (ملقب به شیخ الطائفة، محدث، مفسر، رجالی، متکلم و فقیه بزرگ امامیه, مولف "تهذیب الاحکام" و "الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه، شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى؛ موسس حوزه علمیه نجف), 385ق./996م.طوس،خراسان ## ‎۴۶۰ق./1069م.نجف،عراق 385ق./996م.طوس،خراسان ## ‎۴۶۰ق./1069م.نجف،عراق Descriptor عیاشی سمرقندی, ابوالنضر محمد بن مسعود بن عیاش (محدث، ادیب، مفسر، فقیه، متکلم؛ شیعه اثنی‌عشرى و عراقى، صاحب تفسیر عیاشی، مستبصر، از محدثان متقدم شیعی و معاصر کلینی در عصر غیبت صغری), #320؟ق. سمرقند #320؟ق. سمرقند Descriptor محمدتقی سبحانی، اکبر تنیانی Author article 0 specialized tkalam.ir 1394-06-09 1396-05-28