تشیع معتزله اشاعره نظریه تفویض اختیار انسان استطاعت (کلامی) کسب ادله قرآنی استطاعت ابزار استطاعت آیات استطاعت مشیت الهی ماتریدیه هدایت الهی خلق افعال اخباریان (اهل حدیث شیعه) امتناع تکلیف مالایطاق استطاعت اسباب و ابزار استطاعت وجود تعارض شمول اراده الهی و اختیار توحید افعالى توحید محمد بن یعقوب کلینی شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ سید مرتضی‏: علی بن حسین بن موسی جبر و اختیار(کلام) اختیار انسان زرارة بن اعین شیخ مفید سید مرتضی محمد بن یعقوب کلینی اصطلاحنامه علوم قرآنی ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) ملا محسن فیض کاشانی Persian قم انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم تابستان / 1393 صص 73 - 91 هر کدام از طرفداران استطاعت مع الفعل و استطاعت پیش از فعل، برای اثبات نظریه خویش به قرآن استناد کرده اند. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به آثار,lt;br /,gt; متکلمان، به بررسی و نقد ادله قرآنی متکلمان مذاهب مختلف کلامی پرداخته است. متکلمان معتزلی با استناد به آیه هایی مانند: «أَنْ أَلْقِ عصاک» که ظاهر در قدرت داشتن پیش از فعل است، به استطاعت پیش از فعل قائل شدند. اهل حدیث و اشاعره با پذیرش تکلیفِ مالایطاق و,lt;br /,gt; با استناد به آیههایی مانند: «لَوِ استَطَعنا لَخَرَجنا معکُم»، استطاعت معالفعل را گردن نهادند. ماتریدی نیز با آنان همداستان است، مگر در پذیرش تکلیف مالایطاق. در میان متکلمان امامیه، هردو قول استطاعت پیش از فعل و مع الفعل طرفدارانی داشته است. به نظر میرسد، قرآن,lt;br /,gt; تصریحی به هیچکدام از دو نظریه مذکور ندارد و استناد متکلمان به قرآن، همراه با تأویل و تحمیل نظریه بر آیات بوده است. text رحیمی, جعفر Author امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. Descriptor ابن تیمیه, احمد بن عبد الحلیم (Ibn Taymiyya؛ موسس مکتب سلفیه و بنیان‌گذار نظری وهابیت، مخالف فلسفه، منطق، عرفان و تصوف), 661ق/1263م. ##728ق/1328م. 661ق/1263م. ##728ق/1328م. Descriptor حسن بصری , ابو سعید حسن بن یسار (شخصیت اختلافی از قول به جبر و مخالف قدریه و تکفیر کننده معبد جهنی تا منتسب به قدریه؛ ایرانی الاصل؛ از سلاسل طریقت؛ صاحب کتاب «رعایه حقوق الله» اولین کتاب تصوف؛ استاد واصل بن عطا و عمرو بن عبید از رؤسای معتزله؛ موثر بر معتزله), 21ق./643م. مدینه،عربستان#110 ق./729م. بصره،عراق 21ق./643م. مدینه،عربستان#110 ق./729م. بصره،عراق Descriptor شیبانی , زُرارة بن اَعیَن (ادیب، فقیه، محدث، متکلم شیعه امامی، از راویان حدیث و از اصحاب امام محمد باقر و امام جعفر صادق علیهما‌السلام), (کوفه )#150 ه‍.ق (كوفه )#150 ه‍.ق Descriptor فیض کاشانی, ملامحسن (حکیم فیلسوف، محدث، مفسر و عارف دوره صفوی و از دانشمندان شیعه، شاگرد ملاصدرای شیرازی و داماد بزرگ او، فقیه اخباری), 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق Descriptor علم الهدی, سید مرتضی (شریف مرتضی، فقیه و متکلم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق), 355ق./967م. بغداد،عراق# # 436ق./1045م. بغداد،عراق 355ق./967م. بغداد،عراق# # 436ق./1045م. بغداد،عراق Descriptor جعفر رحیمی Author article Review comments 0 tkalam.ir 1394-06-09 1395-04-30