نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) جنگ جمل کوفه جنگ صفین جنگ نهروان قرآن امیرالمومنین علی بن ابی طالب (ع) مردم کوفه قبایل حجاز تاریخ کوفه نکوهش مردم کوفه مدح مردم کوفه سپاه کوفه ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق شیخ طوسی‏: ابوجعفر محمد بن حسن عبدالله جوادی آملی خلافت عثمان بن عفان جنگ نهروان جنگ صفین جنگ جمل حکومت امام علی (ع) سید رضی شیخ طوسی قرآن امام علی (ع) عبدالله جوادی آملی ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) معاویة بن ابی‌سفیان الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) حمیدرضا فهیمی تبار Persian تهران پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی زمستان/1393 امیرالمؤمنین (ع) در سال 35 هجری کوفه را مرکز خلافت خود قرار دادند. از آنجا که این شهر نوپا و مهاجرنشین مواضع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مردم سایر بلاد را نمایندگی می‌کرد، تحولات این شهر، هم نمایه‌ای از موقعیت امیرالمؤمنین (ع) در آن دوره است و هم در فهم کلام ایشان نقش کلیدی دارد. بنابراین، مطالعۀ اوضاع این شهر در زمان حاکمیت امیرالمؤمنین (ع) به‌عنوان بستر اجتماعی و فرهنگی کلام امام (ع)، ما را به اسباب صدور سخنان متفاوت ایشان دربارۀ مردم کوفه رهنمون می‌کند و زمینۀ فهم بهتر کلام ایشان را فراهم می‌سازد.,lt;br /,gt; محور این نوشتار، جستاری در ویژگی‌های مردم این شهر از زبان امام علی (ع) در نهج‌البلاغه است. حضرت در مواردی مردم کوفه را مدح و در پاره‌ای از موارد، آنان را نکوهش کرده است. تعارض ظاهری این دو گونه بیان، به موضع‌گیری متفاوت مردم در قبال تحولات دوران حاکمیت امیرالمؤمنین (ع) بازمی‌گردد. در مقالۀ حاضر تلاش شده است با تکیه بر بررسی اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مردم کوفه، علل تفاوت کلام حضرت روشن شود.,lt;br /,gt; کلیدواژه‌ها: امیرالمؤمنین (ع)، مردم کوفه، نهج‌البلاغه، جمل، صفین، نهروان.,lt;br /,gt; امیرالمؤمنین (ع) در سال 35 هجری کوفه را مرکز خلافت خود قرار دادند. از آنجا که این شهر نوپا و مهاجرنشین مواضع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مردم سایر بلاد را نمایندگی می‌کرد، تحولات این شهر، هم نمایه‌ای از موقعیت امیرالمؤمنین (ع) در آن دوره است و هم در فهم کلام ایشان نقش کلیدی دارد. بنابراین، مطالعۀ اوضاع این شهر در زمان حاکمیت امیرالمؤمنین (ع) به‌عنوان بستر اجتماعی و فرهنگی کلام امام (ع)، ما را به اسباب صدور سخنان متفاوت ایشان دربارۀ مردم کوفه رهنمون می‌کند و زمینۀ فهم بهتر کلام ایشان را فراهم می‌سازد.,lt;br /,gt; محور این نوشتار، جستاری در ویژگی‌های مردم این شهر از زبان امام علی (ع) در نهج‌البلاغه است. حضرت در مواردی مردم کوفه را مدح و در پاره‌ای از موارد، آنان را نکوهش کرده است. تعارض ظاهری این دو گونه بیان، به موضع‌گیری متفاوت مردم در قبال تحولات دوران حاکمیت امیرالمؤمنین (ع) بازمی‌گردد. در مقالۀ حاضر تلاش شده است با تکیه بر بررسی اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مردم کوفه، علل تفاوت کلام حضرت روشن شود. text هاشمی زاده, فاطمه Author فهیمی تبار, حمیدرضا (استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان), 1340ش.- 1340ش.- Author ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. Descriptor شیخ صدوق, ابن بابویه محمد بن علی (بزرگ‌ترین محدّث و فقیه امامیه مکتب حدیثی قم، مولف "من لا یحضره الفقیه" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه), -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor شریف رضی, محمد بن حسین (گردآورنده نهج البلاغه، فقیه، مفسر، ادیب، و شاعر برجسته امامیه؛ متکلم امامی؛ شیعه اثنی‌عشرى؛ برادر کوچکتر سید مرتضی), 359ق.#406ق. بغداد، عراق (محل دفن: کربلا) 359ق.#406ق. بغداد، عراق (محل دفن: كربلا) Descriptor شیخ طوسی, ابوجعفر محمد بن حسن (ملقب به شیخ الطائفة، محدث، مفسر، رجالی، متکلم و فقیه بزرگ امامیه, مولف "تهذیب الاحکام" و "الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه، شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى؛ موسس حوزه علمیه نجف), 385ق./996م.طوس،خراسان ## ‎۴۶۰ق./1069م.نجف،عراق 385ق./996م.طوس،خراسان ## ‎۴۶۰ق./1069م.نجف،عراق Descriptor عبیدالله, طلحه بن عبیدالله (از اصحاب پیامبر اسلام(ص) و از نخستین مسلمانان، پسرعموی خلیفه اول، از همکاران خلفای اول و دوم، یکی از اعضای شورای شش نفره برای تعیین خلیفه سوم، از حاضران در ماجرای قتل عثمان و تحریک مردم به قتل خلیفه، از ناکثین و برپا کنندگان جنگ جمل، محسوب شده از عشره مبشره از نظر اهل سنت), کمتر از ۱۰ سال قبل از بعثت، مکه، عربستان#۳۶ هجری. کمتر از ۱۰ سال قبل از بعثت، مکه، عربستان#۳۶ هجری. Descriptor زُبیر بن عَوّام , (از صحابه رسول خدا(ص) و برادرزاده حضرت خدیجه همسر پیامبر(ص)، از مدافعان حضرت علی و مخالفان عمر در ماجرای سقیفه، از اعضای شورای شش نفره منتخب خلیفه دوم برای تعیین خلیفه سوم، از عاملان شورش و قتل عثمان، از ناکثین و برپا کنندگان جنگ جمل، مقتول در جنگ جمل), 28 قبل از هجرت#36ق. جنگ جمل 28 قبل از هجرت#36ق. جنگ جمل Descriptor نخعی, مالک اشتر, -37 ق. #37 ق. Descriptor خلیفه اموی, معاویة بن ابی سفیان (از طُلَقاء (آزادشدگان)، استاندار شام در زمان خلیفه دوم و سوم، خودداری کننده از کمک به عثمان در ماجرای قتل، برپا کننده جنگ صفین به بهانه خونخواهی عثمان، نخستین حاکم اموی، تبدیل کننده خلافت به سلطنت، خلافت از 41 تا 60 هجری قمری، آمر مسمومیت امام دوم حضرت مجتبی علیه السلام), 20 قبل از هجرت#60ق. 20 قبل از هجرت#60ق. Descriptor فاطمه هاشمی‌زاده، حمیدرضا فهیمی‌تبار Author article 2383-0867 specialized http:/alavi.ihcs.ac.ir 1394-06-09 1396-02-17