00000na 22 1 450227418[1] ر.ک: شرح الاشارات، ابن سینا، ج 2، ص 289 - 308.
[2] پیرامون نظریه ی افلاطون راجع به روح و روان، رجوع شود به: تاریخ فلسفه ی یونان و روم، ج 1، کاپلستون، ص 239 - 248؛ پیرامون نظریه ی ارسطو رجوع شود به: همان، ص 373 - 278.
[3] این تعبیر 14 بار در قرآن آمده است.
[4] در سوره ی زمر، آیه ی 42 آمده: «اللَّه یتوفى الانفس حین موتها...»، و در سوره‏ى انعام، آیه ی 60 بیان گردیده که: «هوالذى یتوفاکم...»، البته این نکته که انسان همان روح است، از آیات دیگر قرآن هم قابل استفاده است، مثلاً در سوره‏ى انسان آیه ی 1 آمده: «هل اتى على الانسان حین من الدهر لم یکن شیئاً مذکورا» و با توجه به این آیه مى‏توان گفت که گر چه قبل از دمیده شدن روح، انسان مراحلى را از قبیل نطفه و علقه و... پشت سرگذاشته است، اما چیز قابل ذکرى‏ نبوده است.
[5] در بین فلاسفه، ملاصدرا با الهام از این آیه و آیات دیگر چنین نظریه‏اى را پیرامون نفس (روح) ارایه کرد. ر.ک: ج 8، اسفار، ص 330؛ شواهد الربوبیه، ص 221 - 223.
[6] به سوره‏هاى نساء، 97؛ سجده، 10 و 11 مراجعه شود.
[7] براى مطالعه‏ى بیشتر رجوع شود به: کتاب اصالت روح از نظر قرآن، جعفر سبحانى، ص 16 - 46.
[8] براى مطالعه‏ى بیشتر رجوع شود به: آموزش فلسفه، ج 2، مصباح یزدى، ص 230 - 240؛ شرح منظومه، شهید مطهرى، ج 2، ص 9 - 58.
[9] البته، تناسخ دو گونه ی دیگر هم فرض مى‏شود که باطل نیست و آیات قرآن آنها را تجویز مى‏کند. الف: انتقال نفس از این بدن به بدن اخروى که این بدن اخروى متناسب با صفات و اخلاقى است که نفس در دنیا کسب کرده بود. ب: مسخ باطن و انقلاب صورت ظاهرى به صورت باطنى.
[10] ر.ک: تحریر تمهید القواعد، آیت اللَّه جوادى آملى، ص 416 - 234.
[11] ر.ک: قبسات، ص32؛ تعلیقه بر نهایة الحکمة، ج 2؛ مصباح یزدى، ص 404 - 405؛ نهایة الحکمة، علامه طباطبایى، ص 323 - 326. آیا نظریه «رد کیهانی» با وجود و بقای روح حداقل بعد از مرگ منافات ندارد؟question and answerPersian