00000na 22 1 450131157یكی از از آثار ابن مختار، رساله ای است كوتاه با عنوان «مانزل من القرآن فی علی» [علیه السلام].
محقق طباطبایی كه این رساله را شناسایی كرده، در وصف آن می نویسد: «نسخه ای خطی از آن در مجموعه لاله لی - ضمن مجموعه رسائل به شماره 3739 - در كتابخانه سلیمانیه در اسلامبول دیدم. تمام این مجموعه، رسائل این مؤلف است كه نصرالله بن محمد قصری در سال 738 كتابت كرده، و رساله مورد نظر ما، در این
مجموعه، از برگ 21 - ب آغاز می شود. من در سفر خود به تركیه به سال 1397 هجری قمری، نسخهای از آن نوشتم و ضمن مجموعه «نتایج الاسفار» جای دادم. در همین مجموعه، از حوزهای از مؤلّف هست كه به شرح حال خود اشاره كرده و می گوید:
و اَحمدُ الرحمان، و اسمی احمدو جدّی المظفّر المعظّمُو مولدی الری و نعمُ المولدُفرغت منها فی ربیع الأوّلِبآقسرا فی اشهر منتمیه
و والدی محمد و سید و بعده المختار جدّی الأقدمیخرج منه المؤمن الموحّد و الحمدلله العلی الأعدلَ الی ثلاثین مع الستّمئه
مؤلف، در این رساله، 156 آیه از قرآن را كه در فضیلت امام امیرالمؤمنین علیه السلام نازل شده، به شیوه ارسال مسلّم بیان می دارد.
به عبارت دیگر، مؤلّف، شأن نزول این آیات را به قدری روشن می دانسته كه نیازی به ذكر حدیث و سند و بررسی آنها ندیده و در كمال اختصار، این آیات را آورده است.البته با وجود همان اختصار، راهنمایی مفید برای پژوهشگران است كه تفصیل را از كتابهای تفسیر و حدیث به دست آورند.
آشنائی با مولف:
احمدبن محمدبن مظفر بن مختار رازی حنفی، زاده ری، مقیم در آقْسرا - كه ابوالفضائل و ابوالمحامد كنیهاش بود - از دانشمندان حنفی قرن هفتم بود كه پس از سال631 در گذشت.
داوودی در طبقات المفسرین او را به عنوان «فقیه رازی حنفی صوفی مفسّر» ستوده و در بارهاش گوید: «به دمشق آمد و در جامع آن شهر تفسیر قرآن گفت. سپس به روم رفت و متولی قضاوت و تدریس شد، و احادیث زیادی از مشایخ روایت كرد». (طبقات المفسرین، ج 1، ص 86)
ابن عدیم نیز در كتابی كه در تاریخ شام نگاشته، در بارهاش گوید: «احمدبن مظفر بن مختار، ابوالعباس رازی، قاضی فقیه ادیب شاعر حنفی، متولّی قضاوت در روم ...» (بغیة الطلب، ج 3، ص 1149)
در كتابهای ایضاح المكنون ج 1 ص 174 و معجم المؤلفین، ج 2 ص 158 نیز در باره او مطالبی آمده است.
از آثار او، «حجج القرآن» است كه در مصر، توسط مكتبة محمود صبیح چاپ شده است.
وی همچنین «بذل الحبا فی فضل آل العبا» را نوشته، كه در اجازه ای كه به شاگردش كمال الدین جمشیدبن یهوذا داده، از آن نام می برد.
این اجازه، در تاریخ ذی العقده 631 در مدرسه مظفریه در شهر آقْسرا صادر شده، و متن آن در آخر كتاب «حجج القرآن» منتشر شده است.
آثارمولف:
اذکارالقرآن، الاستدراک، فضائل القرآن، لطائف القرآن، المقامات، مباحث التفسیر، ذخیرةالملوک، حجج القرآن ما نزل من القرآن فی علی (علیه السلام)احمد بن محمد رازی حنفی؛ تحقیق: عبدالعزیز طباطباییarticle