00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00فلسفه عرفان عملیقمموسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراءموسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء هنگامی که از بیرونِ یک علم دربارهٴ ساختار و چارچوب کلی آن می‌اندیشیم و در باب مسائلی چون چیستی، موضوع، مبادی، مسائل، روش و غایت آن می‌پرسیم، در قلمرو فلسفهٴ آن علم قرار داریم. یکی از علومی که در زمین فرهنگ اسلامی رویید، عرفان عملی است. علم عرفان عملی از سلوک عرفانی سخن می‌گوید و عناصر، مراحل و موانع آن را برمی‌رسد. سرنوشت عرفان و صحت و سقم و تکامل آن در گرو تنقیح مباحث عرفان عملی است. تنوع و تفاوت فِرَق و طریقت‌های عرفانی، اولا و بالذات به تفاوت در عرفان عملی آنها برمی‌گردد؛ چنانکه ارزش و اعتبار تجربه‌های عرفانی نیز تا حد بسیاری وابسته به برنامهٴ سلوکی سالک است. از این‌رو، تنقیح مباحث عرفان عملی در پیشبرد عرفان و تصحیح و تدقیق آن و پیشگیری از انحرافات ضروری است. برای تنقیح عرفان عملی، لازم است ساختمان کلی آن را مطالعه کنیم. تنقیح مبادی و مبانی و کاوش در حدود و ثغور و مداقه در منابع و روش و توجه به مناسبات این علم با دیگر علوم و بازکاوی ساختار و اصول کلی آن، راه را بر تحول و نوآوری در این حوزه می‌گشاید. برخی از مباحث یادشده در آثار سنتی عرفانی به‌اجمال مطرح شده است، اما وقت آن رسیده است که به «فلسفهٴ عرفان عملی» همچون دیگر فلسفه‌های درجه دوم، به نحو استقلالی و تفصیلی بپردازیم. پیدا است که چنین امری فراتر از گنجایش یک مقاله است. از این رو در این مقاله به برخی از مهم‌ترین عناصر این بحث به‌اجمال می‌پردازیم و سایر مباحث مربوط را به توفیق و مجالی دیگر وامی‌گذاریم. مرتضی مطهری عبدالله جوادی آملی علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) عرفان عملی سعادت سلوک عرفانی جهاد با نفس احکام الهی احکام ذات الهی اهل بیت(ع) شهود اخلاق عرفانی اخلاق اسلامی عرفان و اخلاق سلوک عارفانه شهودات عرفانی رستگاری (مسائل جدید کلامی) رستگاری اسلامی تعلیم سیر و سلوک علامه مجلسی مرتضی مطهری علم نفس اصطلاحنامه اخلاق اسلامی اصطلاحنامه اخلاق اسلامی جهاد اکبر فلسفه عرفان عملی عرفان اسلامى عبدالله جوادی آملی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) ارسطو خواجه صائن الدین ابن تُرکه اصفهانی عرفان عملی فلسفه عرفان (فرا عرفان) ابن عربی ابن مسکویه عرفان نظری الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) شهود(اسماء اول عرفان نظری) عرفان عملی و اخلاق عرفان‌ نظری امامان معصوم علیهم السلام معرفت نفس(خودآگاهی) راه سیر و سلوک عمل عرفانی عرفان عملی و فقه دانش های همگن غایت عرفان عملی محمد فنائی اشکوری اخلاق عرفانی فنایی اشکوری, محمد (دانشیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قم) , 1343ش- 1343ش- Author پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. Descriptor سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor علامه مجلسی, مولی محمدباقر (فقیه شیعه امامیه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی، شیخ الاسلام عهد شاه سلیمان، از فقیهان و محدثان مشهور شیعه در قرن یازدهم هجری، نزدیک به اخباریان: اخباری معتدل، صاحب بحارالانوار: بزرگ‌ترین دائرة‌المعارف حدیث شیعه امامیه), 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor قیصری, شرف الدین داود بن محمود ساوی( رومی الاصل و یکی از پیروان و شارحان مشهور مکتب ابن عربی در سده هشتم هجری), #751 ق. #751 ق. Descriptor ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. 560ق/1165م.#638ق/1240م. Descriptor خواجه عبد الله انصاری , ابو اسماعیل عبد الله بن محمد (معروف به پیر هرات، دانشمند و عارف صوفی مسلک هراتی، سخنور، مفسر قرآن، محدث، اهل فن جدل و استاد اخلاق در قرن پنجم هجری، عرب نژاد واز اولاد ابوایوب انصاری صحابی، حنبلی؛ صاحب کتاب «ذمّ الکلام»), 396ق./385ش./1006م. هرات، افغانستان#481 ق./467ش./1088م. هرات، افغانستان 396ق./385ش./1006م. هرات، افغانستان#481 ق./467ش./1088م. هرات، افغانستان Descriptor کاشانی, عبدالرزاق (عارف، فیلسوف، مفسر؛ شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى), ؟؟؟##736ق./1336م. (شیراز (محل دفن: نطنز)) ؟؟؟##736ق./1336م. (شيراز (محل دفن: نطنز)) Descriptor تُرکه اصفهانی, افضل‌الدین محمد بن صدرالدین بن حبیب الله (فیلسوف، مترجم، متکلم شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى), (اصفهان)#850 ه‍.ق (ساوه (محل دفن: اصفهان (درب آستان)) (اصفهان)#850 ه‍.ق (ساوه (محل دفن: اصفهان (درب آستان)) Descriptor فناری, محمد بن حمزه (از عرفای قرن هشتم و نهم هجری، از علمای کشور عثمانی، صاحب کتاب «مصباح الانس» در شرح کتاب مفتاح الغیب صدر الدین قونوی), 751ق.#834ق 751ق.#834ق Descriptor ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م 384 ق.م#322 ق.م Descriptor مسکویه رازی, ابوعلی احمد بن محمد بن یعقوب (Abū ʿAlī Miskawayh؛ فیلسوف، ادیب، مورخ و منشی آل بویه، تشیع فلسفی), 326؟ق.ری،ایران#421؟ق.اصفهان،ایران 326؟ق.ری،ایران#421؟ق.اصفهان،ایران Descriptor article marcgt 2383-2916 specialized http:/hikmat.isramags.ir