00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00اصطلاح‌شناسی «عدالت» و پیوند آن با مفاهیم همسو در آموزه‌های نهج‌البلاغهقمموسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینیموسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی دانشمندان علوم اسلامی ‌در تعریف «عدالت» تعبیرهای مختلفی دارند؛ مانند اجتناب از گناهان کبیره و عدم اصرار بر صغیره، دادن هر حقی به صاحب حق و... . چنان‌که در تبیین معنای لغوی «عدالت» به انصاف، مساوات و میانه‌روی اشاره می‌شود. شناخت دقیق معنای لغوی این واژه و یافتن نسبت آن با تعریف‌های اصطلاحی عدالت در علوم مختلف، ما را به فهم کامل و بهتری از عدالت خواهد رساند.<br /> <br /> در این مقاله، با بررسی هر‌یک از معانی لغوی «عدل»، همراه با ارائه شواهدی از نهج‌البلاغه، به تحلیل مفهوم این واژه پرداخته شده و مشخص گردید که «عدل» در لغت، مقابل «جور» و به‌معنای استقامت و منحرف نشدن از حدود طبیعی و شرعی اشیا است. به‌عبارت دیگر، عدالت یعنی رعایت حدودی که هر شیء (به‌معنای اعمّ کلمه)، به لحاظ قانون عقل یا شرع، مقتضی آن است. این معنای واحد بر تمام اقسام عدالت، أعم از عدل الهی (تکوینی و تشریعی) و عدل بشری (عدالت اخلاقی، قضایی و...) قابل اطلاق است. از‌این‌رو، تعریف امام علی(ع) از عدل به «انصاف»، «أدای حقوق صاحبان حق»، «میانه‌روی» و «قرار دادن هر چیزی در جایگاه مناسبش» با یکدیگر هماهنگ و ناظر به‌معنای لغوی عدالت بوده است. تعریف اخیر، تعریفی جامع به حساب می‌آید به نحوی که همة تعریف‌هایی که در علوم مختلف از اقسام عدالت ارائه می‌شود، ریشه در همین تعریف دارد. بنابراین، واژة «عدل» به اشتراک معنوی بر تمام اقسام مصادیق خود صدق می‌کند. علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) تقوا مساوات طلبی دینی مساوات عدالت اجتماعی هوای نفس جور حق صاحب حق عدالت تکوینی اقسام عدالت میانه روی تجاوز از حدود حب اهل بیت قاعده حد وسط عهدنامه امام علی به مالک اشتر عدالت فردی بیت المال تضییع حقوق حکومت دینی عدل الهی سیره حکومتی امام علی (ع) علامه طباطبایی ب. امام اول(حضرت امام علی ع) آیت ‎الله سید علی خامنه‌ای (فقه) عبدالکریم سروش احمدی, سیدجواد ( استادیار و عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه گنبد کاووس) Author ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor حسینی خامنه‌ای, سید علی (آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران), ۱۳۱۸ش.مشهد.#‎1404ش.تهران. ۱۳۱۸ش.مشهد.#‎1404ش.تهران. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor سروش, عبدالکریم (Abdolkarim Soroush؛ فیلسوف ایرانی معاصر، صاحب نظریه قبض و بسط شریعت(شریعت صامت)، صراط های مستقیم(کثرت گرایی دینی)، رؤیاانگاری وحی و...، از افراد منتسب به حلقه کیان؛ از نواندیشان دینی), -1324 ش.# -1324 ش.# Descriptor نخعی, مالک اشتر, -37 ق. #37 ق. Descriptor article marcgt 0 marefateakhlagi.nashriyat.ir