00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00بررسی مسأله اراده خداوند از منظر حکمت متعالیه و مکتب تفکیکقمموسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراءموسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء در اندیشۀ صدرالمتألهین، ارادۀ الاهی، علم او به نظام اصلح و از صفات ذات است. خداوند، علت تامۀ مخلوقات است و صدور فعل از او، ضروری می‌‌‌‌‌باشد. در مقابل دیدگاه صدرا، به باور اهل تفکیک، ارادۀ الاهی نه به معنای علم، بلکه به معنای قدرت و سلطه بر فعل و ترک است؛ و در نتیجه، از صفات فعل به شمار می‌‌‌‌‌آید. با چنین توصیفی، خداوند، فاعل مختار است و نتیجۀ قول به علت تامه بودن او، فاعل موجب بودن او است. از جمله اشکالاتی که پیروان مکتب تفکیک بر دیدگاه ملاصدرا وارد کرده‌‌‌‌‌اند، اشکال به معنای اراده و ضروت علی و معلولی میان خداوند و مخلوقات است که منجر به فاعل موجب بودن خداوند می‌‌‌‌‌گردد. در این نوشتار، دیدگاه صدرالمتألهین در تقابل با مکتب تفکیک در باب ارادۀ الاهی، بررسی شده و به اشکالاتی پاسخ داده شده است که پیروان مکتب تفکیک در این باره بر صدرا وارد کرده‌‌‌‌‌اند. کیف نفسانی معتزله ملاصدرا صفات ثبوتی اشاعره سنخیت الامامیه صفات الفعل المرید الکیفیه النفسانیه الفاعل المختار علت تامه فاعل موجب صفت فعل صفات الهی در حکمت متعالیه قرآن صفت ذات نظام اتم صفات خدا ترک فعل مشیت صفات فعلیه صفات سلبی ضرورت علی معلولی ارادة الهی امامان معصوم علیهم السلام منشأ اراده سلب صفت از ذات سنخیت خالق و مخلوق صدور معلول مجبور بودن خداوند ملاک اختیار ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین محمد بن یعقوب کلینی ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی صفات الهی فعل فاعل مختار اشاعره (اهل سنت) معتزله (اهل سنت) اراده الهی اهل بیت(ع) قدرت فاعل مختار اراده فاعل مختار علامه مجلسی علامه طباطبایی غلامحسین ابراهیمی دینانی محمد بن یعقوب کلینی حکمت متعالیه کیف نفسانی اجزاء علت تامه صفات ذاتیه ( الهی ) صفات فعلیه مشیت فعلی نظام اتم فاعل موجب ( قادر ) قرآن کیف نفسانی غلامحسین ابراهیمی دینانی شیعه امامیه Twelver Shiism (فرق تشیع) میرزا مهدی اصفهانی (بنیانگذار مکتب تفکیک) شیخ مجتبی قزوینی محمدرضا حکیمی (مکتب تفیک) ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) مکتب تفکیک ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) اسم مرید صفات ثبوتی(مقابل سلبی) صفات سلبی(عرفان نظری) علی ارشد ریاحی ملاصدرا شیرازی ارشد ریاحی, علی (استاد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران) Author نصر, زهره سادات Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor اصفهانی , میرزا مهدی (موسس و بنیانگذار مکتب تفکیک در حوزه علمیه خراسان در دوره معاصر، از مروجان و رهبران فکری دوره اول مکتب تفکیک), -1303ق/1264ش/1886م.اصفهان. #1365ق/1325ش/1946م.مشهد. -1303ق/1264ش/1886م.اصفهان. #1365ق/1325ش/1946م.مشهد. Descriptor امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. Descriptor شیخ صدوق, ابن بابویه محمد بن علی (بزرگ‌ترین محدّث و فقیه امامیه مکتب حدیثی قم، مولف "من لا یحضره الفقیه" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه), -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری Descriptor شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق Descriptor علامه مجلسی, مولی محمدباقر (فقیه شیعه امامیه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی، شیخ الاسلام عهد شاه سلیمان، از فقیهان و محدثان مشهور شیعه در قرن یازدهم هجری، نزدیک به اخباریان: اخباری معتدل، صاحب بحارالانوار: بزرگ‌ترین دائرة‌المعارف حدیث شیعه امامیه), 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. Descriptor ابراهیمی دینانی, غلامحسین (استاد تمام بازنشسته گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، از شاگردن علامه طباطبایی، مشهور به طرح پرسش های جدید از فلسفه اسلامی), -1313 ش.# -1313 ش.# Descriptor حکیمی, محمدرضا (نویسنده اسلامی، از اعلام مکتب تفکیک، از معرفان دوره دوم مکتب تفکیک), 1354ق./1314ش.مشهد##1400ش. تهران 1354ق./1314ش.مشهد##1400ش. تهران Descriptor قزوینی خراسانی, مجتبی (از شاگردان تفکیکی درس معارف میرزا مهدی اصفهانی، از عالمان مکتب تفکیک، از مروجان و رهبران فکری دوره دوم مکتب تفکیک، آشنا به علوم غریبه، متمایل به حکمت مشاء؛ قائل به روش تعقل گرایی مبتنی بر مدارک وحیانی و مکتب اهل بیت), 1279ش. #1345ش. 1279ش. #1345ش. Descriptor article marcgt Comparative local 2383-2916 specialized http:/hikmat.isramags.ir