جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فارسی  |   العربیه  |   English  

در تلگرام به ما بپیوندید

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
موسوعة تاريخ الأديان - الکتاب الخامس: الزاردشتية - المانوية - اليهودية - المسيحية
نویسنده:
فراس السواح؛ ترجمه: عبدالرزاق العلی, محمود منقذ الهاشمی
نوع منبع :
کتاب , ترجمه اثر , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
التنوین,
ﻣﺴﺎھﻤﺔ ﻋﻠﻤﺎء اﻟﻤﻐﺮب اﻷوﺳﻂ ﻓﻲ ﻣﺠﺎل اﻟﻌﻠﻮم اﻟﻌﻘﻠﯿﺔ: ما بین القرنین8 و9 ھـ/14 و15 م.
نویسنده:
علي عشي
نوع منبع :
مقاله , مدخل آثار(دانشنامه آثار) , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
الحركات الإسلامية في سورية: من الأربعينيات وحتى نهاية عهد الشيشكلي
نویسنده:
يوهانس رايسنر؛ ترجمة: محمد إبراهيم الأتاسي
نوع منبع :
کتاب , ترجمه اثر , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
جون ستيوارت مل
نویسنده:
وندي دونر, رتشارد فمرتون؛ ترجمه: نجیب الحصادی
نوع منبع :
کتاب , ترجمه اثر , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قاهره - مصر: المرکز القومی للترجمة,
الفكر السياسي للتيارات السلفية
نویسنده:
محمد فتحي محمد
نوع منبع :
کتابشناسی(نمایه کتاب) , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
وضعیت نشر :
قاهره - مصر: دارالمکتب للمعارف,
چکیده :
تاریخ اندیشه در جهان اسلام جریانهای مختلفی را تجربه کرده است . یکی از جریانهای فعال در جهان اسلام و در دوران معاصر با عنوان ” سلفیت ” شناخته می شود . در خصوص مفهموم سلفیت و مابه ازای خارجی ان چالش های بسیاری در حوزه نظری بین صاحب نظران وجود دارد . اکنون سلفیت عنوانی است برای بسیاری از جریانهای فعال در جهان اسلام . این مفهوم نیز مانند دیگر مفاهیم در حوزه علوم انسانی دارای تعریف های مختلف بوده و در طول زمان نیز متحول شده است . یکی از نقاط عطف در تاریخ معاصر که تاثیر بسیاری بر اندیشه سلفیت گذاشته است انقلاب های موسوم به انقلاب های عربی است . در مصر تحولات انقلابی باعث گردید تا جریانهای سلفی موجود به بازنگری در بخش هایی از نظریات خود خصوصا در حوزه اندیشه سیاسی اقدام نمایند . کتاب حاضر که در ۴۰۸ صفحه و در چهار فصل و یک خاتمه طراحی گردیده سعی دارد به بررسی تحولات انجام شده در حوزه اندیشه سیاسی نزد جریانهای سلفی در مصر بپردازد. فصل اول : تبار شناسی مفهمومی سلفیت و تاریخ شکل گیری ان در این فصل نویسنده می کوشد در بستر تاریخ اقدام به ردیابی این واژه و معنای ان نماید سپس او گزارشی از تعاریف سلفیت نزد صاحب نظران مختلف غربی و غیر غربی ارایه می کند .در این فصل بر اساس معیار های مختلف انواع گروه های سلفی نیز دسته بندی و معرفی می شوند. فصل دوم : شکل گیری تاریخی و مبانی روش سلفی در این فصل نویسنده با مرحله بندی تاریخ تدوین دانش در تمدن اسلامی اقدام به بررسی نقش احمد ابن حنبل و دیگر اندیشوران در شکل گیری این مفهموم و مبانی نظری ان می نماید . همچنین در این فصل اصول اساسی سلفیت در قالب شش اصل اساسی توضیح داده می شود . فصل سوم : اندیشه سیاسی جریان های سلفی در این فصل در قالب دو مبحث جداگانه نویسنده به بررسی دیدگاه جریان های سلفی در خصوص مفهوم دولت و حقوق شهروندی و نیز در فراز دوم با طرح مفهوم دموکراسی به عنوان یک ایده و نظریه دیدگاه سلفیت را در این خصوص بررسی می کند . برای این منظور او هم به مباحث نظری و محصولات فکری بزرگان سلفیت توجه دارد هم به بررسی اظهارات احزاب و گروهای سلفی در خصوص دموکراسی و پارلمانتاریسم اقدام می نماید. فصل چهارم : دیدگاه سلفی ها در خصوص خروج علیه حاکم در این فصل نویسنده با تفکیک حوزه نظر و حوزه عمل نظریات سلفی ها در خصوص انقلاب و خروج علیه حاکم را در بستر انقلاب مصر بررسی می کند . در این فصل تمرکز بحث بر روی انقلاب مصر می باشد . در پایان نویسنده نشان می دهد که اغلب جریان های سلفی و احزابی که داراری این گرایش می باشند در بستر تحولات انقلابی اقدام به بازنگری نموده و نظریات سیاسی خود را تغیر داده اند . این احزاب با استفاده از فضای فراهم شده در تحولات مصر با پذیرش نظام پارلمانی و رای گیری در ساخت قدرت وارد شده و جزیی از بازی قدرت در مصر گردیدند . انان با استفاده از متون مذهبی و دینی این اقدامات را توجیه کرده و برای عمل خود بر خلاف گذشتگان شان نظریه هایی را تدارک دیدند ./////
آقابزرگ تهرانی (1293-1389ق.)
نویسنده:
کاظم بجنوردی
نوع منبع :
مدخل آثار(دانشنامه آثار) , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
کتابخانه مدرسه فقاهت,
آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی - امامیه
نویسنده:
رضا برنجکار
نوع منبع :
مقاله , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
چکیده :
چکیده: 1. معنای لغوی امام و شیعه متمم یکدیگرند، شیعه به معنی پیروان است و امام کسی است از او پیروی می شود امامیه یا شیعه اثنی عشریه اصطلاحاً به کسانی گفته می شود که گذشته از اعتقاد به امامت بلافصل علی (علیه السلام) پس از او حسین بن علی (علیه السلام) و حسین بن علی (علیه السلام) و نه فرزند ایشان که آخرین آنها مهدی موعود (عج) است به امامت می پذیرند. 2 - فرق اسلامی، چون معتزله، اشاعره، خوارج و مرجئه، غالباً در واکنش به حوادث اعتقادی و سیاسی برخی دوره ها و به صورت انفعالی پیدا می شدند ولی پیدایش امامیه این گونه نبوده است. جانشینان پیامبر (صلی الله علیه و آله) از زمان خود حضرت، دست کم برای عده ای از اصحاب مشخص بودند که از علوم و اسرار پیامبر بهره خاص گرفته بودند و این علوم و اسرار سینه به سینه در آنها انتقال پیدا کرده بود، لکن به جهت اختناق موجود در بعضی دوره ها فرصت بروز و ظهور به صورت گروهی منسجم را نیافتند تا اینکه امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) با اندک فرصتی که یافتند توانستند در کنار فقه شیعه، کلام امامیه را هم بنیان نهند و متکلمان برجسته ای را تربیت کنند. 3 - کلام امامیه نه با عقل گریزی اصحاب حدیث و حنابله موافق بود و نه با عقل گرایی افراطی معتزله همراهی داشت چه اینکه با جمودگرایی اشعری و نادیده گرفتن نقش تعقل در کشف عقاید سرآشتی نداشت. منابع معارف شیعه عبارت بودند از قرآن سنت پیامبر و اهل بیت و همچنین عقل. متکلمان امامیه گذشته از استفاده از مستقلات عقلی، با اجتهاد عقلی معارف قرآن و سنت را استنباط می کردند و به جدال احسن با مخالفان می پرداختند. 4 - پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد به عنوان اصول عقاید امامیه معرفی شده است. دو اصل توحید و عدل در این میان اهمیت بیشتری دارد و تفسیر خاص امامیه و معتزله از این دو اصل، آنها را از دیگر فرق کلامی جدا کرده است. اصل امامت هم مختص امامیه بوده که آنها را از بقیه و حتی معتزله جدا نموده است. 5 - امامیه در مورد توحید صفاتی معتقدند که صفات الهی مفهوما با ذات متغایرند لکن مصداقا واحد هستند، بر خلاف اشاعره که صفات را زاید بر ذات متغایرند می دانند و یا معتزله که به نیابت ذات از صفات قائلند. در مورد توحید افعالی هم نظر اشاعره مبنی بر انحصار فاعلیت در خدا و نظر معتزله مبنی بر فاعلیت مستقل انسان از سوی امامیه رد شده است. اختیار و آزادی انسان هرگز به تفویض معتزله نمی انجامد بلکه قدرت اختیار انسان متوقف بر اجازه الهی است. 6- عدل در نزد امامیه به معنای منزه بودن خداوند از ارتکاب افعال قبیح و لزوم انجام کارهای نیکوست. آنان سخن اشاعره مبنی بر اینکه عدل همان فعلی است که خدا انجام می دهد (ولو قبیح) با دلایلی رد می کنند. نظریه امامیه در مسأله حسن و قبح دارای دو عنصر اساسی است. نخست آنکه حسن و قبح، ذاتی افعال است و دیگر آنکه عقل آدمی قادر بر درک این حسن و قبح است، البته در برخی موارد برای شناخت حسن و قبح افعال محتاج دین و شریعت است. بر همین اساس امامیه افعالی را که عقلاً قبیح انداز خدای متعال سلب می کنند. 7 - امامیه معتقد است خدای متعال به هیچ صورت در دنیا و آخرت با چشم قابل رؤیت نیست. البته رؤیت قلبی که در روایات آمده نه تنها مردود نیست بلکه عالی ترین نوع معرفت آدمی نسبت به خداوند است و چه بسا که این رؤیت در همین دنیا هم میسر باشد. 8 - در میان مکاتب کلامی، امامیه تنها گروهی است که امامت را از اصول دین می شمارد و بر آن تأکید دارد. بنابر نظر امامیه، امام را خداوند تعیین می کند و مردم می باید امام زمان خود را بشناسند و با او بیعت کنند. امامت رهبری امت اسلامی در همه شؤون حیات بشری اعم از اعتقادی، علمی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی است و امام فردی معصوم از خطا و گناه است. 9 - متکلمان برجسته امامیه از یک نظر به دو گروه تقسیم می شوند: متکلمان عصر حضور که از اصحاب ائمه اند و متکلمان عصر غیبت. برخی از متکلمان عصر حضور عبارت اند از: 1 - هشام بن حکم، شاگرد برجسته امام صادق (علیه السلام) و امام کاظم (علیه السلام) که سرآمد شاگردان آن حضرت در مباحث کلامی بوده و دارای آثار کلامی متعددی است؛ 2 - هشام بن سالم. شاگردان امام صادق (علیه السلام) و امام کاظم (علیه السلام)؛ 3 - محمد بن علی بن نعمان معروف به مؤمن الطاق که از اصحاب امام سجاد (علیه السلام) و امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) است؛ 4 - قیس الماصر؛ 5 - زرارة بن اعین: از اصحاب امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) و امام کاظم (علیه السلام) که برخی او را از بزرگترین رجال شیعه می دانند. متکلمان یاد شده در قرن دوم هجری می زیسته اند. در قرن سوم هم متکلمان بسیاری بوده اند که از جمله آنها فضل بن شاذان است که از اصحاب امام رضا (علیه السلام)، امام جواد (علیه السلام) و امام هادی (علیه السلام) و امام حسن عسکری (علیه السلام) است. کتاب معروف الایضاح که در رد فرقه های مختلف کلامی است مربوط به اوست. 10 - مهمترین متکلمان عصر غیبت مربوط به قرن 4 و 5 است که تعدادی از آنها از خاندان نوبختی اند. خاندان نوبختی از مهمترین خانواده های شیعی بوده اند که برخی از آنها یاران امام معصوم (علیه السلام) بوده اند از جمله حسین بن روح نوبختی که آخرین نایب خاص امام دوازدهم (علیه السلام) بوده است. این خاندان در فرهنگ و تمدن دوره عباسی نقش به سزایی داشتند و به جهت آشنایی با فلسفه، مفاهیم فلسفی را در کلام امامیه وارد کردند. ابوسهل نوبختی، حسن بن موسی نوبختی (صاحب کتاب فرق الشیعه) و ابواسحق ابراهیم بن نوبخت (صاحب کتاب الیاقوت) از جمله متکلمان امامیه منسوب به این خاندان هستند. 11 - یکی از شخصیتهای برجسته امامیه شیخ صدوق صاحب کتاب من لایحضره الفقیه است. وی در کتب خویش بیشتر بر نصوص دینی تأکید ورزیده است. کتاب التوحید شیخ صدوق جامع عقاید اصلی و مهم امامیه است. روش شیخ صدوق از جهتی در مقابل روش متکلمان نوبختی است. نوبختیان سعی می کردند از مباحث فلسفی و عقلی در کلام سود جویند و شیخ صدوق بیشتر از نصوص دینی بهره می جست. مقایسه کتاب الیاقوت و الاعتقادات این مطلب را روشن می سازد. 12 - شیخ مفید از دیگر متکلمان مشهور امامیه است که سید مرتضی و شیخ طوسی از شاگردان او محسوب می شوند. مهمترین کتاب کلامی وی اوائل المقالات است. تفکر کلامی مفید از جهت توجه به عقل و نقل حد وسط میان روشن متکلمان نوبختی و شیخ صدوق محسوب می شود. سید مرتضی متکلم دیگر امامیه پس از شیخ مفید کلام امامیه را بیشتر به جانب عقلانیت کشاند. شیخ طوسی که دارای دو مجموعه های تهذیب الاحکام و الاستبصار است در زمینه کلامی کتاب تمهیدالاصول را نگاشته و روش عقلانی سید مرتضی را تکمیل کرده است و متکلمان شیعی پس از او تنها به شرح و بسط آرای سلف پرداختند تا در قرن هفتم با ظهور خواجه نصیر الدین طوسی کلام شیعه دچار تحولی دیگر شد. 13 - خواجه نصیر الدین طوسی در میان متکلمان دوره غیبت بیش از دیگران بر کلام امامیه تأثیر گذارده است. او بیش از همه به عقاید شیعه رنگ فلسفی داد و با تألیف کتاب تجرید الاعتقاد یکی از مهمترین کتابهای کلامی شیعه را آفرید. اهمیت این کتاب را از شروحی که بر آن نوشته شده می توان یافت. علامه حلی که جامع علوم عقلی و نقلی بود شرح کشف المراد را بر تجرید خواجه نگاشت و پس از وی هم متکلمان برجسته ای چون علامه مجلسی، فیض کاشانی و ملاعبدالرزاق لاهیجی آثار دیگری را در کلام امامیه آفریدند. 14 - کلام شیعه در سه مرحله متوالی، به تدریج بر جنبه عقلانی آن افزوده شد و به علوم فلسفی نزدیکتر شد. در دوره نخست تأکید بیشتر بر نصوص دینی و کلام ائمه بود و عقل در خدمت تبیین معارف وحی و دفاع از حقانیت و عقلانیت آن بود. در دوره دوم مایه های عقلانی کلام شیعه افزایش یافت. در نهایت با ظهور خواجه طوسی کلام شیعه با فلسفه مشاء در آمیخت. کلام شیعه در قرنهای اخیر هم شاهد گرایشهای نص گرایانه و عقل گرایی معتدل بوده است و این رویارویی همچنان ادامه دارد.
المنهج الدعوي والحركي في فكر عبد السلام ياسين: قراءة في فكر جماعة العدل والإحسان المغربية
نویسنده:
فكرت رفيق السيد, عبيد عبد الله عبد
نوع منبع :
مقاله , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
أبو جعفر الإسكافي و آراؤه الكلامية و الفلسفية
نویسنده:
محمد صالح محمد السید
نوع منبع :
کتاب , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قاهره - مصر: دار قباء,