جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

با ورود جامعه به دنیاي مدرن در نگاه افراد به دین تغییر حاصل میشود. جامعهاي که ما امروزه شاهد آنهستیم دچار تغییر و تحول شده است، از یکسو تغییر و تحولات اجتماعی را داریم که در آن ارزشها و نگرشهاتغییریافته، سطوحی از دینداري کاهش پیدا کرده و نوع روابطی که عموم مردم جامعه دختر و پسر در اینجامعه دارند متفاوت شده است، از سوي دیگر خانوادههاي مذهبیاي داریم که دغدغهي تربیت دینی فرزندانشانرا دارند، فرزندان این خانوادهها با توجه به دغدغههاي والدینشان و شرایط بیرونی جامعه، ارتباطی که با دوستانو همکلاسیهاي خود دارند، از نظر زندگی ممکن است یک نوع تجربهي خاصی داشته باشند که با دیگر افرادمتفاوت باشد، در نتیجه از یک طرف بر اساس نوع روابط این فرزندان با والدینشان و در تقابل آن با رابطههايبیرونی، تجربههاي متفاوتی از زیست دینیشان شکل میگیرد ک ه م ا در این پژوهش با استفاده از شیوهپدیدارشناسی و با نگاه به مسئله مورد پژوهش از منظر فرد تجربهکننده به دنبال مطالعه آن هستیم.روش نمونهگیري در این پژوهش نمونهگیري غیراحتمالی بوده که از میان روشهاي نمونهگیري غیراحتمالی بهسراغ شیوهي گلولهبرفی رفتیم و درکنار آن از طریق منتشر ساختن دعوتنامه براي مصاحبه، افراد واجد شرایطشناسایی شدند. افراد موردمطالعه در این تحقیق دختران مجرد دانشجوي دانشگاه علامه طباطبایی ورودي سال96 به بعد بین 18 تا 30 سال بودند که در خانواده مذهبی پرورشیافته بودند.براساس یافتههاي پژوهش چهارگونه تجربه زیسته دیندارانه یافت شد؛ 1. اکثر افراد موردمطالعه از لحاظ دینیکمابیش شبیه خانواده خود بودند 2. برخی از افراد موردمطالعه بینابین یا تعدیل شده بودند 3. تعدادي گرایشبه دین اخلاقی داشتند 4. دستهي آخر افرادي بودند که در نگاهشان به دین تغییر حاصل شده بود. از اصلیتریندلایل تغییر نگرش به دینداري مواردي همچون تأثیرات جامعه، تأثیر دوستان، فضاي مجازي و عوضشدنشرایط زمانه را میتوان نام برد

پژوهش حاضر، تصحیح بخش منطق «کشف الحقائق فی تحریر الدقائق» از جمله آثار مهم حکیم بزرگ، اثیر الدین ابهری است که در سه بخش منطق، الهیات و طبیعیات نگاشته شده است. اثیرالدین مفضل بن عمر ابهری، از فیلسوفان، منطق دانان، منجمان و ریاضی دانان برجستة قرن هفتم است. کثرت آثار و تعدّد نوع نوشته های ابهری گواهی بر تسلط او بر علوم زمان خویش می دهد. لذا تصحیح این اثر هم به دلیل بزرگی مؤلف آن و هم به دلیل خطی باقی ماندن تنها بخش منطق آن، حائز اهمیت است. کشف الحقائق، دارای دو نسخه می باشد. با توجّه به این که نسخۀ کتابخانۀ دانشگاه تهران از نظر خط چندان خوانا نیست، بازخوانی اثر بر اساس نسخۀ کتابخانۀ مجلس انجام شده است و پس از مقابله با نسخۀ دیگر احتمال راجح در متن و عبارت دیگر در پاورقی و یا هر دو در پاورقی و عبارت صحیح در متن آمده است.براین اساس از شیوه ی التقاطی درتصحیح نسخه های خطی استفاده شده است.آن¬چه از بررسی کشف الحقائق آشکار می شود، تسلط و احاطة ابهری بر آراء گذشتگان خود است. از دیگر ویژگی های قابل توجّه نوع نگارش ابهری شیوایی بیان، انسجام و پیوستگی مطالب و قوت او در تقریر و تبیین مباحث است. برای مثال طیقه بندی منظمی که وی در شیوه های جدل ارائه داده است در کتاب های دیگر منطقی کمتر به چشم می خورد.

این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی به این سؤال اساسی پاسخ دهد که اصول و روش های تبلیغی قرآن کریم با نگاه تحلیلی و تطبیقی کدامند؟ بررسی ها نشان می دهد اصولی نظیر اصل حکمت ،کرامت، موعظه حسنه، دگرگونی باطن، اعتدال، تکلیف پذیری ، رحمت ،تذکّر، روانشناسی تبلیغ از مهم ترین اصول مشترک تبلیغی قرآن و عهدین می باشند. علیرغم اینکه قرآن و عهدین در اصول و روش هایی همانند؛استفاده ازحکمت در دعوت، دگرگونی باطن، استفاده از جدال احسن ، تشبیه و تمثیل، دعوت به ایمان ، ایجاد بصیرت ، دعوت به تزکیه با هم شباهت دارند. ولی در چند جهت با هم تفاوت اساسی و بنیادی دارند که موجب برتری اصول و روش های تبلیغی قرآن نسبت به عهدین می گردد. نخست اینکه در میان اصول و روش های تبلیغی قرآن و عهدین نا همگونی از نوع تخالف(تخالف برخی از آموزه های به نحوی بیان شده است که قرآن با آنها مخالفت می کند) و تضاد(مواردی را عهدین بیان می کند که قرآن آن را باطل و ضد آن را بیان می کند) وجود دارد دیگر اینکه گزارش قرآن از اصول و روش های گزینشی و باهدف است ولی درعهدین پر از اطاله گویی و تفصیلی است سوم اینکه قرآن و عهدین در در باورها و اعتقادات به ویژه در توحید و یکتا پرستی باهم تفاوت بنیادی دارند چراکه عهدجدیدبا کاربرد واژه های؛ اب ، ابن ، روح القدس قائل به تثلیث ولی قرآن کریم قائل به توحید ذاتی به معنای بسیط محض و بی همتایی می باشد.و نیز در روش های؛ محبت ، تبشیر و الگویی تفاوت بنیادی دارند. عهد جدید محبت و مهرورزی را با رویکرد افراطی و در زمینه الگویی و تبشیر فقط حضرت عیسی (ع) را به عنوان الگو و مبشّر معرفی می کند. در حالی که قرآن کریم محبت و مهرورزی را با رویکردی اعتدالی و در زمینه الگویی و بشارت تمام انبیا را به عنوان الگو و مبشّر معرفی می کند. افزون بر موارد یادشده قرآن و عهدین در اصول و روش هایی همانند؛ فریضه سازی ،کرامت وامربه معروف و نهی از منکر با هم تفاوت دارند. در قرآن فریضه ها دارای قلمروی بسیار وسیعی است که تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان را شامل می گردد ولی در عهدین هرچند از زبان حضرت عیسی (ع) تابع شریعت بوده و به آن عمل ب می کرده ولی از زبان رسولان از جمله پولس، با آمدن مسیح دوران شریعت پایان یافته است و در تورات با اینکه در باره احکام شرعی و شریعت بسیار سخن می گوید ولی با تغییر احکام الله واقعی آنها را بی اعتبارکرده اند.

هدف تحقیق: بررسی دیدگاه ویلیام آلسترون در خصوص تجربه دینی در مقام برهانی بر وجود خدا است. این تحقیق با مقایسه مبانی معرفت شناختی آلستون و نتایج مترتب بر آنها در نظریه ادراک خدا این نتیجه معرفت شناسانه وی را به چالش می کیرد که با داشتند توجیهی از نوع ضعیف تر برای باورهای پایه آیا به صرف اینکه محکم ترین معارف تجربی بشری این چنین هستند می توان در ساختن یک نظام معرفتی بر حق بود یا خیر.

مسئله ی نفس، یکی از مسائل مهم در مباحث فلسفی و کلامیست. دوره ی مکتب شیراز، یکی از نقاط درخشان تاریخ فلسفه ی اسلامی به حساب می آید و این مکتب در زمان غیاث الدین منصور دشتکی به اوج خود رسید. در این پژوهش، تلاش شده است که دیدگاه وی درباره ی نفس شناسی و تاثیر گرفتن وی از اندیشمندان قبل از خود وهمچنین تاثیرگذاشتن بر ملاصدرا در این باب، روشن شود. البته بیشترین توجه ما به نظریه ی نفس شناسی دشتکی، معطوف شده است. دشتکی انسان را دارای دو بعد مادی و روحانی می داند و اصالت را به نفس وی می دهد و رابطه ی بین نفس و بدن را انضمامی می داند. وی معتقد است که نفس انسان، اصیل است و باعث تشخص انسان می شود و نفس را صورت نوعیه ی بدن می داند. او بدن را ابزاری می داند برای نفس. دشتکی همچنین اعتقاد دارد که انسان حادث است به حدوث بدن. وی اعتقاد دارد نفس انسان، زمانی که با بدن همراه است بالفعل مجرد نیست. دشتکی همچنین مراتب نفس را مطرح می کندو قوای نفس را به قوای عملی و نظری تقسیم می کند. وی در باب قوای نظری، همان تقسیم ابن سینا را که در اشارات آمده است می پذیرد. لذا آن را به عقل هیولائی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد تقسیم می کند. وی هم چنین تقسیمات نفس را نیز به مانند ابن سینا به نفس نباتی، حیوانی و انسانی مطرح می نماید. دشتکی در باب معاد هم صاحب نظر است و در این باره نیز رساله ای نوشته است. او هم معاد روحانی و هم معاد جسمانی را می پذیرد و هر دو را قابل اثبات می داند. وی شبهات منکرین معاد و به خصوص شبهه ی آکل و مأکول، امتناع اعاده ی معدوم و استلزام تناسخ را مطرح می کند و به آنها پاسخ می دهد.

طبق این هدف، رساله در سه بخش اصلی تنظیم و تدوین گشته است .در بخش اول اصول فکری اندیشه‌ی حکیمی، روش دین‌شناسی و جایگاه عقل در دین‌شناسی را بیان نمودیم .در بخش دوم به گزارش نظرات ایشان در مورد پنج اصل اساسی دین پرداخته و در بخش سوم نظرات و دیدگاه‌های ایشان پیرامون روش تفکیکی در برخورد با آموزه‌های دینی و پیامدهای این روش را بررسی و نقد نمودیم .لازم به ذکر است در بخش سوم ملاحظاتی درباره‌ی آراء آقای حکیمی ارائه شده است، لذا نقدها کامل و جامع نبوده و از تکرار صرف نقدهای موجود پرهیز شده است.

در این رساله ابتدا دیدگاههای مختلف در موضوع زبان دین ومعناداری صفات الهی بیا نشده است تا بدین وسیله تصویری از سابقه مسال همحوری این رساله و نوع پاسخ فلاسفه مقدم ارایه شده باشد .در ادامه دیدگاههای دو فیلسوف مورد بررسی قرار گرفته شده است.در نهایت این نتیجه حاصل شده است که علی رغم تفاوت های فلسفی دیدگاههای دوفیلسوف پاسخ ایشان به گونه‌ای شباهتهای بسیار دارد . از تفاوتهای دیدگاههای دو فیلسوف که بگذریم هردو اعتقاد دارند زبان انسان در عین ضعف و محدودیت ذاتی قادر است با حذف ویژگیهای بشری صفات ، هسته‌ای ازمعنارابرذات الهی اطلاق نماید.

این پژوهش در صدد است تا یک همبستگی مثبت بین زبان نمادین-اسطوره ای و انسان شناسی فلسفی را در نتیجه تاملی که از خواندن آثار پل ریکور به دست می آید مطرح کند. همبستگی که در نتیجه آثار علمی مدرن نفی می شود. با تامل در دستاوردهای فلسفی پل ریکور در باب یکی از ظرفیت های زبان یعنی زبان نمادین-اسطوره ای با نگاه انسانشناسانه می توان دریافت که دوگانه مسئله و امکان در دل معمای فلسفی ریکور مطرح است. یکی مسئله اصطلاح زبان نمادین-اسطوره ای و دیگری امکان طرح آن در جهان مدرن علمی و نسبت آن با ماهیت انسان مدرن. طرح مسئله، برای ریکور از آن جا ناشی می شود که در چالش مدرنیته یعنی جهان مفهوم سازی های انتزاعی علمی، اصطلاح زبان نمادین-اسطوره ای به عنوان یک شیوه ارتباطی قابل فهم مستلزم حذف است و مدعا این است که مدرنیته از تبیین های ابتدایی فراتر رفته است و چنین زبانی غیرقابل فهم تصور می شود و انسان معاصر به نوعی با پیشینیان خود متفاوت است، به این معنا که دیگر نیازی به گفتمان اسطوره ای و نمادین ندارند. آنها در «عصر علمی» زندگی می کنند که می توان آن را با «عصر اسطوره ای» مقایسه کرد. بنابراین، انسان هایی که عمدتاً تحت تأثیر این دوره تاریخی علمی معاصر هستند، دیگر نمی‌توانند زبان منسوخ نماد را الگوی خود قراردهند .این در حالیست که برای ریکور مسئله زبان نمادین-اسطوره ای مسئله اسطوره است. صرف نظر از اشکال اسطوره ای زبان، می‌توان حقیقت چنین زبانی را از طریق ترجمه آن به شیوه‌ای از گفتمان قابل فهم حفظ کرد. این مسئله با ملاحظات زبان در ارتباط با انسان شناسی فلسفی بیشتر می شود. هر توجهی به زبان مستلزم دیدگاه مرتبط با ماهیت انسان است. در این پژوهش تلاش می شود تا به بررسی ارتباط امکان و مسئله زبان نمادین-اسطوره ای با ماهیت انسان مدرن در اندیشه فلسفی پل ریکور پرداخته شود و در تقابل آن، از آنجا که رودولف بولتمن را می توان نمونه ای اصلی از متفکران غربی مدرن به عنوان نظریه پرداز اسطوره نامید که آثارش را می توان نمونه اولیه تلقی های هرمنوتیک اسطوره در این مسئله فهمید، اندیشه وی نیز برای طرح بحث در این تامل انتخاب شده است. زیرا او نوعی تفکر در مورد اسطوره و مدرنیته را حفظ می‌کند که فراتر از او به شارحان جدیدتر گسترش می‌یابد.

.اخلاق سکولار اخلاق مبتنی بر اصولی است که قواعد اخلاقی را مهم می داند و در قواعد اخلاقی دین مرجعیتی برایش ندارد از نظر سکولاریسم اخلاقی «انسان شناسی» بر «خداشناسی» تقدم داردو آدمی پیش از فهم دین و پذیرش آن واجد ارزش ها و الزاماتی است که از مقتضیات هنجاری هویت انسانی و عقلانی و اخلاقی اوست و از انسانیت او سرچشمه می‌گیرد. اخلاق دینی هم همانکونه که از نامش پیداست دین و گزاره های دینی را مرجع اصلی قواعد اخلاقی می‌داند و سعادت انسان را در دین جستجو می کند . به زبان ساده تر اخلاق سکولار ممکن است به خداوند باور ندارد و اگر هم به خداپرستان اجازه می‌دهد در جامعه فعالیت کنند، برای حفظ مصلحت و رعایت اصول دموکراتیک و جلوگیری از دیکتاتوری است که با دینداران و خداپرستان به تساهل و تسامح متوسل می‌شود و مدارا می‌کند. در اخلاق دینی هم اراده خداوند(شریعت) منشاء اخلاق است. البته متدینانی که به حسن و قبح عقلی باور دارند بیان می‌کنند که اراده خداوند هیچگاه بر خلاف عقل نیست و در برخی از کتاب های مارف هم گفته شده است که دین هم از انسان شناسی شروع می‌کند،در اخلاق سکولار هم خداشناسی محلی از اعراب ندارد و انسان شناسی زیر ذربین متفکران قرار می‌گیرد، اما در اخلاق دینی علاوه بر انسان شناسی، به خداشناسی هم می‌پردازند. راسل اخلاق را مادی می‌داند و درواقع‌ معتقد است چون انسان مادی مسلک است اخلاق نیز مادی است. علامه طباطبایی طرفدار اخلاق دینی بود و می‌گفت ارزش‌های اخلاقی باید در چهارچوب معنویات مورد بررسی و ارزیابی قرار بگیرد و در مورد اخلاق سکولار که به دور از اصول دینی و مذهبی تعریف می‌شد انتقاداتی داشت این پژوهش قصد دارد با مقایسه اخلاق دینی و اخلاق سکولار نظر راسل و علامه را نیز در مورد اخلاق دینی و اخلاق سکولار بررسی نماید.

دین الهی، موهبتی ربّانی، آسمانی، مقدس و خطاناپذیر است و مکمل عقل و دانش های بشری بوده و در راستای سعادت دنیوی و اخروی انسان هاست. ارسال وحی الهی از خداوند تا نفس نفیس پیامبران سه مرحله را به ترتیب علمی می پیماید: اول ؛ ابلاغ از خداوند به پیامبران؛ دوم: تحقق وحی در نفس انبیاء و سوم : ابلاغ وحی از پیامبران به مردم. ماهیت و محتوای وحی و دین الهی در هر سه مرحله مصون از خطا و لغزش علمی و عملی است، لیکن تدین و دین پذیری مخاطبان خطاپذیر انسانی، غیر از ماهیت اصلی و مقدس و خطاناپذیر وحیانی است و لذا ممکن است به دلایل چندی از قبیل خطای علمی انسان ها و هواهای نفسانی و رسوبات شیطانی دچار لغزش شود. لازم به یادآوری است: معنای این سخن، خطاپذیری مطلق تدین و دین پذیری انسان ها نیست، بلکه اذعان به این امر است که ممکن است دین پذیری و تلقی وحی و دین از سوی مخاطبان عادی انسانی در مواردی دچار خطا و لغزش شود. به بیان دیگر، مخاطب دین، مردم عادی هستند که دین را درک می کنند، اینک پرسش آن است که آیا همه ی کسانی که تلاش می کنند تا دین را درک کنند، واقعاً به حقیقت دین می رسند؟ پاسخ منفی است زیرا ماهیت ذاتی حقیقت وحی که الهی، ربّانی، مقدس و خطاناپذیر است الزاما به معنای تدین، پذیرش و تلقی صحیح و واقعی انسان ها از دین در همه ی موارد نیست؛ به همین دلیل تفاوت اقوال و اندیشه های عالمان دین و فِرَق و نِحَل دینی ایجاد می شود. پرسش اساسی پایان نامه حاضر آن است که مولفه ها، مشخصات و ویژگی های تدین خودمحور (= پذیرش خطا پذیر دین از سوی برخی انسان ها) از نظر آیت الله جوادی آملی با محوریت تفسیر تسنیم چگونه است؟ آیت الله جوادی آملی ضمن پذیرش تفاوت بین دین و تدین می نویسد: درتعریف این دو مفهوم از خلط میان دین و تدین؛ دین و ایمان باید اجتناب شود. دین حقیقتی پیام گونه است که خداوند آن را در اختیار انسان قرار داده است، در حالی که ایمان و تدین وصف انسان(خطاپذیر ) است. ایشان می افزاید: دین مرکب است از مجموعه معارف نظری و عقیدتی، احکام و قوانین عملی و دستورات اخلاقی، در ابعاد گوناگون فردی و اجتماعی، سازگار با عقل و فطرت انسانی، که از سوی خداوند یکتا توسط پیامبران برای هدایت همه جانبه مادی و معنوی بشر فرستاده شد و در صورت پیاده شدن به طور کامل، سعادت و رستگاری دنیوی و اخروی انسان را تأمین می کند. لیکن دینداری(ایمان و تدین)یعنی شناخت و باور. مؤلفه ها و مشخصات و ویژگی های تدین خودمحور از منظر آیت الله جوادی آملی با تاکید بر تفسیر تسنیم عبارت است از: 1. برخورد گزینشی با آموزه های دین 2. توجیه گرایی در حوزه نظر و عمل 3. سیادت زدایی از دین ضرورت: بنابراین ضرورت دارد تا با شناخت مولفه‌ ها و مشخصات تدین خودمحور، این نوع دین پذیری را آسیب شناسی نموده و راهکارهای اصلاحی برای درک کم خطاتر و واقعی تر دین را بشناسیم. همچنین این شناخت موجب ارتقاء فهم دینی، چگونگی حفظ هویت دینی اصیل و تقویت دینداری صحیح و جامع در جامعه می شود و از آسیب‌های فردی و اجتماعی ناشی از دینداری خودمحور پیشگیری می نماید. روش تحقیق: مساله محور، کتابخانه ای، توصیفی، تحلیلی، بنیادین نوآورانه بودن: نسبت به اینکه درباره ی موضوع حاضر از منظر آیت الله جوادی آملی، پژوهشی تاکنون نوشته نشده است، این پایان نامه نوآورانه است.